Facebook – дээрээс

2011 оны 11 сарын 22

АНУ. Чикаго хот

Миний ном таалагдсан бол, сурталчилгаа өвөрмөц болж чадсан бол. LIKE дарж SHARE хийгээрээ.

Таны дэмжлэг над болон миний аялалд маш чухал байна!

Миний энэ рекламыг чангалж байгаад сонссон хүн байна уу?

Цаас юм болхоороо чимээгүй, ширээн дээр хэвтэж байгаа 2 ном. Төсөөлөөд үздээ. Ном руу хартал тэр дотор байгаа бүх үйл явдлууд сонсогдоno.

Номын хуудсыг эргүүлэх болгонд тухайн хуудсанд тохирсон дуу чимээ дагалдаж байна. Магадгүй ирээдүйн ном болж болох

Хүүхэн харааны хөдөлгөөнийг тооцоолж тухайн хөгжим дээр үйл явдал, хэлж буй хүний хоолойны өнгөхүртэл мэдрэгдэнэ. Зүгээр видео кино үзэж буй мэт биш, ҮСЭГ гэдэг дүрсүүдийг нийлүүлэхэд чихэнд чимээ сонсогдоно.

Санснаас Номыг Chillout хөгжмийн чимээнд унших сайхан байдаг шүү.

ХЭРВЭЭ НОМ ЧИМЭЭТЭЙ БАЙСАН БОЛ гэсэн бичгийн дараа миний номонд орсон тэмдэглэлүүдийн үйл явдлын чимээ дуугарч байна.
Монгол Бадарчин номын 1-р боть болох ГАЙХАМШИГТ ЕРТӨНЦ номонд орсон ЧИМЭЭ гэдэг тэмдэглэлийг уншсан хүмүүс санаж байна уу? Өглөө хүйтэн хөлстэй сэрээсэн ЧИМЭЭ. Тэгээд чимээний төгсгөл хэсэгт эхний бөмбөг унаж байгаа. Зарим бөмбөг Чингэлтэй дүүргийн хэмжээтэй газрыг тэгшилсэн байсан. Тэгээд –ИЗРАЙЛЬ УЛС ХЕЗБОЛЛА БҮЛГИЙН ДАЙРАЛТАНД ӨРТЛӨӨ!!! гэсэн өгүүлбэр хэлж байгаа. Тэр үед үнэхээр сонин үйл явдлууд болж байсан. Орос, англи хэлийг ойлгодог Харилцаа төгссөн Монгол залуу Орос улс болон Араб, Израйль улс болон АНУ-ын хооронд хийж буй дайн шиг олон мэдээллийн урсгалыг мэдэрсэн.
Харин сүүлийн хэсэгт гарч байгаа КИРГИЗ ЯСТАНГУУДЫН (КИРГИЗСТАН) улсын мэдээгээр төр засгийн газрын тухай ярьж байгаа. Төр иргэд хоёр хэл амаа олж бие биенээ зохицуулж чадаагүйн тод жишээ! 170 гаруй хүнээ хувьсгал хийж байгаа гэж алуулсан. Тийм улсад иргэд цагдаа нартаа итгэхгүй (гэмт хэрэг өсөхийн шинж) цэргүүдээсээ айдаг болдог юм.
Ийм үйл явдлуудыг харуулах гэж оролдсон.

Монголын телевизийн рекламуудыг харж байхад дандаа л гадны рекламуудыг дуурайсан байдаг.

Ичих ч үгүй энэ рекламтай яг адил хий гэж ярьж байдаг.

2010.11.02 Утаанбаатар хот

Миний Монгол Бадарчин цуврал номны эхний боть болох Гайхамшигт Ертөнц ном хэвлэлтэнд ороход бэлэн боллоо. Редакторын ажлыг аав гүйцэтгэж, зөвлөхөөр оролцcон хүмүүcийн нэг нь Ү.Хүрэлбаатар ах байлаа. Миний “Би хэн бэ?” цомгийн “Эх орон” дууны үгийг зохиож өгч туcлаж байcан бол энэ удаа номны эх хувийг оюуныхаа шүүлтүүрээрээ оруулж дараах cэтгэгдлийг та бүхэнд зориуллаа.

ЦАГ ХУГАЦААГААР АЯЛАГЧ БУЮУ АМАЙН ТЭМДЭГЛЭЛИЙН УЧИР

Чарли Чаплины тоглосон кинонд утсаар ярьж буй нэгэн эмэгтэйн дүрс яах аргагүй байж байна. Гар утас бий болохоос хэдэн арван жилийн өмнө бүтээгдсэн кинонд ийм дүрс үлдсэн нь шуугиан дэгдээлээ. Нэг хэсэг нь шүд нь өвдсөн хүн хацар дээрээ мөс тавин явна гэхэд нөгөөх нь сүүлд энэ дүрсийг нэмсэн байх гэнэ. Гэвч түүний аль нь ч бус харин цаг хугацаагаар аялагч байх гэсэн таамаглал газар авч байна. Миний хувьд цаг хугацаагаар аялагч гэсэн таамаглалыг дэмжигч бөгөөд Амайн “Монгол бадарчин гайхамшигт ертөнц” номын анхны уншигч болж эх бичвэрийг үзэж суухдаа улам бүр итгэн үнэмшсэн билээ. Учир нь Жамбалсүрэнгийн Золбаяр буюу Амайн дэлхийг явган тойрсон зоригт аялал нь цаг хугацаагаар чөлөөтэй аялах  ер бусын сонин мэдрэмжийг төрүүлсэн юм. Ер нь хоёр саваа таягтай аль дивангарын бадарчин өнөөгийн интернетээр тэмдэглэл бичигч бадарчин хоёрын мөн чанар адилхан бөгөөд тэр нь цаг хугацааг эзэгнэгч, царцаагч, хөлөглөгч, хөтлөгч ер бусын чадвар юм.

Хүн төрөлхний түүх нэг л сонин урвуу хамааралтай болохыг Амайгийн тэмдэглэлээс олж харлаа. Хөгжил гэж юу болох, одоогийн дэлхий ертөнц ухарч явна уу, урагшилж явна уу, ер нь ингэхэд Амай маань Чарли Чаплины кинон дахь гар утастай хүн, бид чинь түүний хажуугаар зөрөгч энгийн хүмүүс биш биз гэх сонин бодол төрнө. Нэг их хөгжлийн замыг туулж өндөр түвшинд хүрээд харин одоо түүнээсээ бууж яваа ч юм шиг. Эсвэл нэгэнт туулсан замаараа дахин давхиж яваа ч юм шиг санагдана. Бид чинь одоо цаг дээр бус өнгөрсөн цагт амьдарч яваа юм биш биз. Яагаад ч юм ийм бодол сэтгэл эзэмдэнэ.

“Монгол бадарчин гайхамшигт ертөнц” ном юуг өгүүлнэ вэ? Орчин цагийн монгол бадарчин буюу Амайд тохиолдсон адал явдал уу, аль эсвэл Марко Поло шиг тухайн цаг үеийг цаасанд царцааж түүхийн баримт болгох үлдээх нь чухал байв уу. Миний бодлоор эдгээр нь түүний аян замын тэмдэглэлийн өнгөн тал нь бөгөөд үнэн чанар нь өнөөгийн хүн төрөлхтний соёл иргэншлийн тухай эргэцүүүлэл хэмээн бодно. Хорин хэдтэй монгол залуу зөвхөн гэр бүлийнхээ санхүүгийн дэмжлэгт дулдуйдан ертөнцийг танин мэдэхээр явж байна. Аялалынхаа явцад гучин настай золгосон энэ залуу алхам тутамдаа тохиолдох амь дүйсэн адал явдлаас монгол хүний дасан зохицох гайхамшигт чанарыг олж харж байна. Дайны гал дүрэлзсэн бүс нутаг, зэрлэг амьтан үүрлэсэн ойн гүнд үүргэвч үүрсэн монгол залуу зөн билиг, заяа тавилан, хийморь сүлдээ найдан танин мэдэхүйн аялал хийж явах нь орчин цагийн амьд домог юм. Түүнд “Энэ миний сүүлийн тэмдэглэл байж магад” гэх бодол олонтоо төрнө. Үхэл хажууд нь сүүдэр мэт дагана. Габон улсын Ндинди суурин хүртэл зэрлэг байгалийн дундуур явсан амь дүйсэн аялалын тэмдэглэлийг уншихад нуруу хүйт оргино. Зам дээр шоргоолжинд идэгдэх үхсэн загас түүнд муу совингийн дохио өгнө. Чийгтэй хөрсөнд нуруугаа нааж үхэл хүлээн хэвтэхдээ сүүлчийн мөчийг өнгөрөөсөн газрынхаа зургийг хальсанд үлдээхийг хүсч байна. Монгол хүний орчинтойгоо дасан зохицох чадвар, сийрэг ухаан, амьдралын төлөө тэмцэл нь түүнийг хөл дээр нь босгоно. Дараа нь амьд үлдэхэд дэм болсон 100 мл ус байсан саванд мөнгө тавьж залбирал үйлдээд  1, 5 литрийн усаа орхиод явж байна. Монгол хүн байгаль хоёр далд мэдрэмжийн гүнд хүйн холбоотойг эндээс харж болно. Үүнд л нүүдэлчин удмын үл тайлагдах нууц оршино.

Нүүдэлчин соёл иргэншлийн сэтгэлгээ, мэдрэмжийн түүхийг тэр мэдэхийг хүснэ. Тиймээс өнөө хэр тэр бүр сэтгэгдлээ бичиж үлдээдэггүй монгол залуучуудын монгол занг гайхна. Зааныг анх харсан монгол хүнд ямар мэдрэмж төрж байсан бол гэж тэр бодно. Тэр мэдрэмжийг өөрийнхөө мэдрэмжтэй харьцуулан үзэхийг хүснэ. Харамсалтай нь өмнөх үеийн монгол мэдрэмжийн тэмдэглэгээ байхгүй. Дусал ус амины үнэтэйг тэр мэдэх мөртлөө сүүлчийнхээ зоосыг шавхаж хаа тааралдсан газрын  интернэтэд сууж тэмдэглэлээ бичнэ. Тухайн үеийн сэрэл, мэдрэмж шиг нандин юм үгүй. Торгон агшинг тэр үед л тогтоон барьж цааснаа буулгахгүй бол урсаад л өнгөрнө. Хорвоогийн явдлыг таних нь нүднээ үзэгдэх ахуй байдлаас нүднээ үл үзэгдэх сэтгэлийн байгальд нэвтрэх мэдрэмж хэмээн тэр бодно. Тиймээс “миний аялал нь тансаг жуулчин бус жирийн нутгийн хүмүүсийн адил усыг нь ууж ёсыг нь дагах зарчим” гэнэ. Амайгийн аялалын бусдаас ялгарах гол ялгаа нь энэ. Телевизийн “Үүргэвчтэй аялал”-ын олон шоуг  бид мэднэ. Харин Амай шиг нутгийн иргэдийн амьдралаар амьдарч олон жилийн туршид тууштай явсан нь нэгээхэн ч үгүй. Тэд бусдын хөгжлийг гайхан бишрэгчдийн нүдээр ахуй байдлыг хальснаа буулгадаг бол Амай өөрийн хэмжүүрээр бусдын хөгжлийг хэмжиж сэтгэл оюундаа өөрийнхөө мэдрэмжээр бичлэг хийж байна. Түүнд ертөнцийг засаглаж явсан монгол хүний юунд ч нүдээ үл цавчих бардам омог, сэтгэлийн тэнхээ, эр зориг байна. Эрт эдүгээгийн монгол хүний нийтлэг шинж нь байгальтай ойрхон бодгаль чанар нь юм.

Амай маань дэлхийг тойрсон явган аялалаа бадарчны соёлыг сэргээхэд зориулсан гэдгээ хэдэнтэй тэмдэглэсэн төдийгүй номоо “Монгол бадарчин гайхамшигт ертөнц” хэмээн нэрлэсэн. Бадарчны соёл нь нэг талаас ертөнцийн юмс үзэгдлийг танин мэдэх гэсэн эрэл хайгуулын түүх, нөгөө талаас орчинтойгоо зохицох чадвар, амьдрахуйн арга ухааныг эзэмших сургууль юм. Үүгээрээ жирийн жуулчин, монгол бадарчин хоёрын зорилго хийгээд үйлдэл бүхэн ялгарна. Биеэр үйлдэж, сэтгэлээр шинжиж олсон танин мэдэхүйн гаргалгаа нь түүний амьдрах, оршин тогтнох арга хэрэгсэл болж улмаар буй биед нь шингэж мэдлэг болж хувирдаг нь бадарчны соёлын донж маяг нь юм. Соён гэгээрүүлэх туйлын зорилго бүхий бадарчны соёлын  мэдээлэл интернетийн хурдаар дэлхийд түгэж мянга мянган монголчуудын анхааралд байсаар ирсэн нь Амайн аялалын өвөрмөц онцлог болж байлаа. Анхаарал татсан Амайгийн аялалтай цуг олон мянган залуучууд дэлхийг хамт тойрсон нь өдрийн тэмдэглэлийн талаарх сэтгэгдлүүдээс тодорхой харагдана. Бид түүнтэй цуг Египетийн Шарм Эль-Шейхтэд дайлайн гүнд шумбаж диваажин хэмээн уулга алдаж, Мозамбикийн хил  хүрэх 30 км замыг дугуйн ард арайхийн туулж, амьсгал боотол асгарах Тропик бороонд нэвт норж, буун дуу үл тасрах босогчдын нутгаар амьсгаа дарах алхаж явсан билээ. Бас Малери буюу хумхай өвчин тусахад санаа зовж “Би Малавид хөл тавьсан анхны шахуу монгол. Гэхдээ энд малериас болж үхсэн анхны монгол болмооргүй байна” гэсэн тэмдэглэлийг нь уншиж “наад аялалаа дуусгаад эх орондоо хурдан ир” хэмээн бичиж байлаа. Гэвч Амайг зорилгоос нь үхэл ч хазайлгаж чадахгүй нь нэгэнт тодорхой байв. Тэр дэлхийг тойрч далаад орны хилийн дээсийг гатлаад эх орондоо ирж аян замын өдрийн тэмдэглэлээ толилуулж байна. Түүний энэ тэмдэглэл он цаг улирах тутам улам үнэд орж олон мянган монгол залуучуудын үлгэр дууриал болох болно.

Швейцарийн үзэсгэлэнт модот уулс, Казахстаны ээрэм тал, Канадын гайхамшиг нуурууд, Сахарын хязгааргүй элсэн цөл, Невадын нүцгэн гоёсмог толгод, Гималайн мөнх цаст гайхамшигт оргилууд өөр хаана ямар ч гоо сайхан байгаль байлаа ч энэ дэлхийн хамгийн гайхамшигт шидэт орон нь миний монгол гэж тэрээр дуу алдан бичиж байна. Ер нь аль ч орны хэн ч байлаа гэсэн төрсөн эх нутгаа хамгийн гайхалтай гэх нь жинхэнэ эх сэтгэлгээ гэж юм. Тиймээс Амай “Миний тэмдэглэл зүгээр нэг гэртээ суугаад бичсэн зохиол биш, амь насаараа дэнчин тавьж, өмнө нь хэний ч толгойд орж байхааргүй тийм зүйлүүдийг харснаа бичиж, халуунд халж, хүйтэнд хөрч, өлсгөлөн ганцаардлыг туулсны эцэст бий болсон амьдрал тэмцлийн түүх билээ” хэмээн зоригтой дуугарч байна.

Ж. Золбаяр буюу Амайг би цаг хугацаагаар аялагч гэж хэлмээр байна. Тэрбээр энэ дэлхийн хорин нэгдүгээр зууны эхний энэ он жилүүдийг монгол залуугийн нүдээр хэрхэн шинжсэнээ ном болгон шастирлан буулгаж байна. Түүнийг одоо цаг хэрхэн хүлээн авахаас үл шалтгаалан түүх түүхээрээ үлдэх болно. Цаг хугацааг түүхчлэн бичиж царцааж болно. Цаг хугацааг хөлөглөж оюун санааны аялал хийж болно. Цаг хугацааг хураангуйлж өнгөрсөн цагийг одоо цагт шилжүүлж болно. Энэ нь гагц цаг хугацааг эзэгнэгч бадарчны оюун соёл бүлгээ. Би Амайн “Монгол бадарчин гайхамшигт ертөнц” номын гар бичмэлийг уншиж суухдаа ийн бодов.

Уншигч таныг Амайн гайхамшигт ертөнцөөр аялахыг урьж байна.

Хэл бичгийн ухааны доктор /Ph.D/             Ү. Хүрэлбаатар

2010 оны 6-р сарын 22. Эргүүлж сэргээсэн оффисдоо
Сайн байна уу?
Миний амьдрал, үзэл баримтлал, бодлыг байнга сонирхож, бичсэн санаачилсан зүйлүүлд дээр санал бодлоо бичдэг таньдаг болон үл таньдаг найзууддаа энэхүү захиаг зориулж байна.
Ганцаардал, зовлон, шаналал, ухаарлын замыг туулж байхад надтай байж хатуу шүүмжлэл, уран үгээрээ цэнэглэж байсны ачаар энэхүү эх орон гэртээ ирээд сар гаруй болж байна.
Сүүлийн 4 жил хагасад ганцаараа тэмдэглэж байсан төрсөн өдөр маань удахгүй болох гэж байна.
6-р сарын 28-ы өдөр нас 31, сүүдэр 32 хүрч байна.
Баярлах хамгийн гол шалтгаан бол мэдээж өдий хүртлээ амьд мэнд явж байна. Эх орондоо зүйлээ бүтээгээд ирлээ, тэгээд ганцаараа бус гэр бүл найз нөхөдтэйгээ төрсөн өдрөө тэмдэглэх гэж байна.
Анх замд гарч байхдаа шинэ мэдээ мэдээлэл орчинд орж, сонирхол тэмүүлэл их байсан ганцаараа хүний нутагт төрсөн өдрөө тэмдэглэж буйд бараг эмзэглээгүй юм. Египт улсын Шарм Эл Шейх гэдэг газар дөнгөж танилцсан найзуудтайгаа хоол идэж өнгөрөөж билээ.

Хоёр дахь төрсөн өдрөө Өмнөд Африкийн Улсын Кэйп Таунд байрлаж байсан аяллын дэн буудалдаа тэмдэглэж байсан ч
- Ганцаараа найз нөхөдгүй ингэж хүний хүн байх ямар хэцүү юм бэ? гэж анх бодож эхэлсэн юм.

Гуравдах төрсөн өдрөө Сиерра Леон дахь Монголын энхийг сахиулагчид дээрээ тэмдэглэсэн юм. Нутаг нэгтнүүдтэйгээ хамт тэмдэглэх нь сайхан байсан ч, оройн хоолонд бэлдсэн бялуу жимсний шүүснээс өөр зүйлгүй ширээн дээр багийн ахлагчид цуглаж баяр хүргээд, бялуу шүүсээ дуусмагцаа
- За сайхан баярлаарай! Бид амрахгүй бол өглөө эрт ажилтай!
Гэж хэлээд босох үед урт ширээний ард ганцаараа үлдсэн үе үнэхээр гунигтай байсан юм. Пааридаж байсан найз нөхөд гэр бүлтэйгээ байсан дурсамжууд, хөөрхөн охид гээд бодохгүй зүйл алга байлаа. Ялангуяа маргааш бүрэн хамгаалалттай цэргийн баазнаасаа гарч иргэний дайн дууссан Сиерра Леоноос иргэний дайн эхэлсэн Гуниеа ( Guinea ) улсруу явах гэж байсан тул сэтгэл түгшүүртэй байлаа.
Хэдийгээр би цэргийн хүн бус жирийн иргэж тул, зөвшөөрөл аваад гарч болох байсан ч
- Хаашаа?

Дөрөв дэх төрсөн өдрөө Монтенегро улсын далайн эрэг дээр тухайн үед үерхэж байсан бүсгүйтэй хамт өнгөрөөж билээ. Гэхдээ л өөрийн гэр оронгүй, төрөлх хэл соёл эх оронгүй байсан тул бас л дотор нэг зүйл дутуу санагдаад байлаа.
Харин энэ ням гарагт 31 насныхаа төрсөн өдрийг найз нөхөд танилууд, дэмжигчидтэйгээ өнгөрүүлэхээр өнгөрүүлэхээр шийдлээ.
Төлөвлөгөө:
Төрсөн өдрөө тэмдэглэх хэд хэдэн санаанууд байсан бөгөөд хамгийн тохиромжтой нь Монгол шилтгээн санагдсан юм. Учир нь тэнд миний амьдралын хамгийн гоё дурсамжуудын нэг байдаг юм. Ганцаардлын замд гардаг жилийн зун нь Монгол шилтгээнд анхны beach party хийж байсан бөгөөд тухайн жилийн төсөл нь Зун буюу Summer байсан юм.
100 гаруй ачаа элсийг голын хажууд буулгаж, одтой тэнгэрийн дор элсэн дээр голын чимээтэй хамт электро хөгжим сонсох үнэхээр сайхан байж билээ. Ялангуяа Баар Диско гэдэг тамхины утаанд дарагдсан газраас гарах нь тэр үеийн хувьсгал мэт санагдаж байсан юм.
Хэд хоногийн өмнө Монгол шилтгээн дээр очиж 5 жилийн өмнөх дурсамжуудаа дахин сэргээлээ.
Залуу байж, шинэ өвөрмөц зүйл хэрхэн сэтгэх вэ? гэж өдөр бүр боддог байж.

Харин одоо шинэ зүйл сэтгэх хэрэггүй боллоо. Яг юу хиймээр байгаагаа мэдлээ.
Төрсөн өдрөө тэнд тэмдэглэж болох талаар ярилцсан бөгөөд өнөөдөр эцсийн шийдвэр гарлаа.
Монгол шилтгээн рүү ороход хүн бүрээс такс тасалдаг бөгөөд
- Эх орондоо!
Гэж нууц үг хэлэх юм бол ирсэн хүн бүр үнэгүй орохоор боллоо.
- Миний төрсөн өдөрт ирж байгаа хүнээ такс таслах юм бол би зохион байгуулагч байгаад яах юм бэ? гэж тайлбар хэлсэн нь нөлөөлсөн болов уу.
Хүн бүр ирж болно шүү.
Гагцхүү нууц үгээ хэлээрэй.
Би холын замд гарахын өмнөх шөнө Медуза клубт паари хийж байхдаа бас энэ зарчимыг дагасан юм.
- Амай гэж нууц үг хэлсэн болгоныг 5000 таксаас чөлөөлсөн юм.
Манай зохион байгуулагч болон ди жэй найз нар ирж хөгжим тоглож өгнө гэлээ.
Тиймээс 6 сарын 27-ны ням гарагт Монгол шилтгээний наран шарлагын газар дээр 12 цагаас хойш уулзацгаая! Амралт хэр удахыг мэдэхгүй, угаасаа цаг чөлөөтэй нээлттэй байгаа тул, хүссэн цагтаа ирээд хүссэн цагтаа явж болно шүүдээ.
Гагцхүү төрсөн дөрөө тохиолдуулаад ширээ засаж ундаагаар дайлж чадахгүй болов уу.
Дөнгөж ирээд хөлөө олж амжаагүй байгаа тул нүсэр том арга хэмжээ хийж чадахгүй нь, гэхдээ амралтын нэг өдрийг хамтдаа өнгөрөөгөөд сайхан хөгжим сонсож, спорт тоглоом тоглож өнгөрөөхөөс илүү сайхан зүйл гэж юу байх билээдээ?
Зарлал:
Монгол бадарчин нийгэмлэгийн үйл ажиллагаанд оролцдог, дэмждэг, хамт амралт аяллыг өнгөрөөх хүсэлтэй залуус 11.30-с Драмын театрын урд уулзаж, зохион байгуулалттайгаар явахыг санал болгож байна. Ялангуяа зарим унаанууд хоосон эсвэл ганц хоёр хүний суудал илүүтэй явах тул унаагүй нэгнийгээ аваад явахыг санал болгож байна.
Эв нэгдэл бидний уриа шүүдээ!
За яачиж байсан ирэх ням гарагийг хамтдаа өнгөрөөцгөөе.
Бороо орсон ч байсан хамаагүй би тэнд байх болно.
Гал түлж магад, шөнөжингөө тэнд үлдэж магад. Тиймээс нарны тосноос авхуулаад дулаан хувцастай ирэх тал дээр анхаараарай. Тэнд байрлах бодолтой байгаа бол урьдчилж захиалгаа өгхөө битгий мартаарай!
За 31 насныхаа төрсөн өдрийн баяраа гэртээ та бүхэнтэй хамт өнгөрөөнө гэж найдаж байна. Бид хэдүүлээ юм бэ?

Амай гэх нь их содон сонсогддог. Ямар утгатай юм бол?

-Хүү минь хоёр утгатай гэж ярьж байсныг нь тодхон санаж байна. Нэлээд олон жилийн өмнөөс Амай гэгддэг болсон. Япон хэлээр энэ үг нь сайн сайхан, амжилтыг илэрхийлдэг. Нөгөө утга нь гэвэл Золбаяр Монголд байхдаа Beatbox буюу амаараа авиа гаргаж хөгжимдөх урлагийг анхлан гаргаж ирсэн. Тухайн үедээ надад энэ урлаг дэлхийд нэлээд хөгжсөн ч Монголчууд эртнээс хөөмий гэх мэтээр амаараа аялгуу гаргаж ирсэн түүхтэй үүнийг би судалж Монголдоо хөгжүүлэх гэж байгаа юм гэж ярьдаг байсан. Тэгээд л “ам, ая” буюу Амай гэдэг нэртэй болсон.

-Амай дэлхийг тойрох аялалдаа гараад хэд дэх жилдээ орж байна?

-Одоогийн байдлаар яг дөрвөн жил гурван сар болж байна даа -Анх ТВ-ээр Амай дэлхийг тойрох аялалд гарах болсноо мэдэгдэх үед үзэгчид ер нь үл итгэх хандлагатай байсан. Харин дотны хүмүүсийн хувьд энэ санааг нь хэрхэн хүлээн авсан бэ? -Золбаяр ер нь л багаасаа ийш тийшээ зорчих дуртай хүүхэд байсан. Аравдугаар ангид байхдаа л Украйны телевизийн хэсэг залуусын урилгаар ганцаараа Украйн яваад Монголд ирээд тэдэнтэй хамтарч FM, радио хэсэг хугацаанд ажиллуулсан. Дараа нь мэргэжлийнхээ холбогдолтойгоор Япон руу нэлээд хэд явсан. Америк, Сингапур, Хятад, Орос гээд л … Тэгээд Электро, Транс хөгжмийг анхлан Монголд оруулж ирсэн гэдгээрээ Монголын урлагийн ертөнцтэй холбогдож, өөрийн гэсэн шүтэн бишрэгчидтэй болсон гэдгийг нь хүмүүс мэдэх байх. Нэг л өдөр “Аав аа би дэлхийг тойрон аялахаар эрс шийдлээ. Өөрийнхөө мэргэжлийг ч жинхэнэ утгаар нь хэрэгжүүлмээр байна. Нэлээд олон орноор аялаж үзэх төлөвлөгөөтэй байна. Гэхдээ ээжид бол зөвхөн Европын хэдэн орноор зорчоод ирье гэж хэлнэ” гэсэн. Миний хүү олон улсын харилцааны мэргэжилтэй юм. Удаан явна гэдгээ анхнаасаа ээждээ хэлсэн бол ээж нь явуулахгүй байсан. Нэгэнт зорьсон зүйлийг нь бид хориглохыг хүсээгүй тэгээд л аялалдаа гарсан даа. -Анх Монголоос хөдлөхдөө хэр хэмжээний мөнгөтэй гарсан бэ? -Ихэнх хүмүүс анх Золбаярыг аялалд гарахад нь “Энэ нэг баян айлын хүүхэд дэлхийг тойрон аялана гэж зугаацах гэж байгаа юм “ гэсэн ойлголттой байсан. Бодит байдал тийм биш гэдгийг хүмүүс одоо мэддэг болсон биз дээ. Тэр үед Амайд Японы тоног төхөөрөмжөөр тоноглогдсон нэг дуу бичлэгийн студи байсан. Клип, баримтат кино хүртэл хийчихдэг сайн студи байсан болохоор боломжийн үнээр зарагдсан. Тэр мөнгөөрөө Европоор аялах зардлаа хийсэн байх. Бид нарт ер нь эдийн засгийн нарийн ширийн асуудлаа тайлагнадаггүй юм. Санаа нь зовчихно гэж боддог биз дээ. Ерөнхийдөө Америкт байдаг ах дүү хоёр нь л төдийгөөс өдийг хүртэл гол санхүүжүүлэгч нь болсоор ирсэн дээ. Гэхдээ гэр бүлийн бидний дэмжлэг гэдэг аялалд нь далайд дусал нэмэхийн төдий л нэмэр болдог. Хүү минь маш нарийн зохион байгуулалт, тэвчээр, хатуужлынхаа хүчээр л энэ бүхнийг даван туулж байгаа. Аялалд нь хэлний бэрхшээл гарахгүй байгаа нь их нэмэр болдог гэсэн. Өөрөө Япон, Англи, Орос хэлтэй дээрээс нь Франц, Итали хэлээр ойлголцох чадвартай. Ер нь л хүмүүстэй ойр дотно болж, ойлголцохдоо авьяастай хүүхэд дээ. Санхүүгээ яаж зохицуулдагийг нь хүн болгон л сонирхож асуудаг юм. Бэлэн мөнгөөр тусладаг компани байхгүй. Энэ аялал одоо зөвхөн Золбаярын ч биш манай гэр бүлийн зорилго, ажил болж хувирсан.

-Амайгийн аялал гадаад улс болоод Монголын талаарх үнэн бодит мэдээллийг харилцан солилцоход багагүй үүрэг гүйцэтгэж байх шиг санагддаг. Хамгийн гол нь зугаа цэнгэлийн чанартай биш, олон улсын харилцаа, түүхийн багагүй мэдээлэл өгдөг нь нэг талаар таны мэргэжилтэй холбоотой байж мэдэх юм? -Сүүлийн үед би өөрөө ч гайхаад байгаа. “Эртний соёл, угсаатан, уг гарал, уламжлал гээд сүрхий зүйлс бичээд байх юм. Би чамд тухайлан түүхийн лекц уншиж байсан удаагүй. Энэ бүх мэдээллээ хаанаас аваад байна” гэсэн чинь “Гэрт байхдаа таны түүхийн номнуудыг уншихаас өөр бид юу хийхэв дээ” гэж байна лээ. Эцгийнхээ мэргэжлийг их хүндэтгэдэг байсан. Заримдаа миний санаж бодоогүй зүйлсийг уламжлалтай холбон гаргаж ирсэн ч байх юм. Энэ бүх судалгаа, шинжилгээнүүд нь Монгол залууст үнэхээр хэрэгтэй гэж боддог. Гэхдээ бичсэн бүхэн нь бусдад таалагдах албагүй. -Замын зардалгүй болоод сэтгэл санаагаар унах үе нэлээд их гарч байгаа нь тэмдэглэлүүдээс нь ажиглагддаг. Аяллаа зогсоох талаар ч дурьдсан удаатай. Өнгөрсөн жил зардлаа олохын тулд бяцхан ном гаргасан гэсэн. Борлуулалт нь хэр байна? -Цуврал сэтгүүл гаргах санаатай байгаа. Ямар ч байсан анхны дэвтрийг нь гаргасан. Хүүгийнхээ зардалд нэмэр болох гээд хэцүү байгаа болохоор бид олон хувь хэвлүүлж чадаагүй ээ. 500 хувь л хэвлүүлсэн. Хямдхан ч зарагдаж байгаа. Одоо бараг зарагдаад дуусч байгаа л сураг дуулдаж байна. -Амай оны өмнөхөн олон улс судлалын академич цол хүртсэн. Мэдээж баяртай байгаа байх? -Хөгшин бид хоёр хамтдаа очиж цолыг нь гардаж авсан. Олон улс судлалын байгууллагууд хүүгийн минь хийж байгаа зүйлсийг маш их сонирхож байгаа. Золбаярын аяллын утга учир нь бараг л энэ олон улс судлалын хүрээлэнгийнхний хийх ёстой үндсэн ажил шүү дээ. Газар дээрээс нь үнэн бодит мэдээллийг өгч байгаа учраас үйлдэл бүр нь үнэ цэнэтэй байгаа болов уу. Хүрээлэнгийн судалгааны ажилд нэлээд хувь нэмэр болж байгаа байх. Тиймдээ ч энэ хүндтэй цолыг авсан гэж бодож байна. Дөрвөн жилийн хугацаанд нойртой нойргүй, үргэлжийн аюул эрсдэл дунд аялж ирсэн. Ялангуяа Африкаар аялж явахад нь ээж нь бүтэн нойртой хонож үзээгүй. Зарим үедээ 10-20 хоногоор ч холбоо тасрах үе гардаг. Гадаа хээр хоноглох тохиолдол ч олон гардаг. Өнгөрсөн хугацаанд Амай 500 гаруй нийтлэл, тэмдэглэл бичсэн. Үнэхээр асар их хөдөлмөр гаргаж яваад нь хүүдээ баярлаж, бас бахархаж явдгаа хэлмээр байна. Сүүлийн жилүүдэд Монголын танин мэдэхүйн хамгийн шилдэг сайтаар хүүгийн минь сайт шалгардаг болсон. Залуус маш их дэмжиж байна. Үүнд нь үнэхээр их баярладаг. Найз нөхдийн хүрээ нь Монгол төдийгүй гадаад орнуудад хүрээгээ маш их тэлж байна. Facebook дээр л гэхэд 4000 гаруй найзуудтай болсон байна билээ. Би хүүгээ дэлхийг Монголтой холбож байгаа жижигхэн ч гэсэн нэг гүүр нь гэж боддог. Монгол гүрэн, Монгол хүн гэж хэн бэ гэдгийг таниулж яваа. -Аяллаа хэзээ дуусгах бол. Энэ талаар ярьсан зүйл байна уу? -Одоогийн байдлаар 66 дахь улс дээрээ явж байна. Цаашдаа арлын жижиг улсуудыг дуусгана гэж байгаа. Улсынхаа тоог заавал 180 хүргэнэ гэж өөрөө ярьсан. Чингис хааныхаа хөл хүрээгүй бүх газрыг дуусгаад ирнэ л гэж хошигнож ярьдаг юм. Миний хувьд үүнийг нь дэмжихгүй байгаа. Яг голлох томоохон орнуудаар ороод судалгаа шинжилгээгээ өндөр түвшинд хийгээд хурдан ирэхийг л бод гэж зөвлөж байна. Ер нь зуу гаруй улсаар орох нь гарцаагүй. Уул нь онгоцоор нисвэл цаг хугацааны хувьд ч хурдан өнгөрнө л дөө. Гэхдээ аялж явахдаа дэлхийн бөмбөрцгийн өнцөг булан бүрт амьдарч байгаа ард иргэдийн энгийн амьдралыг харж, хөгжлийг нь өөрийнхөө улстай харьцуулах, суралцах зорилготой явж байгаа учраас онгоцоор зорчоод тансаглаад явах сонирхолгүй. Ингэвэл жинхэнэ аяллынхаа мөн чанартай ч харшилдана. Бас тэгж явах санхүүгийн боломж үнэхээр алга. -Амайгийн аялал цар хүрээ нь том боловч “Аяллын цаг”, “Үүргэвчтэй аялал” шиг телевизээр цацагдахгүй байгаа болохоор хөдөө орон нутагт Амай гэж хэн болох, юу хийгээд явааг нь мэдэхгүй олон хүн бий. Зөвхөн цахим ертөнцтэй харилцдаг хүмүүс л мэдээд байдаг? -Хэвлэлүүдээр зарим үед мэдээлэл гарч байна. Зарим сонин Амайгийн тэмдэглэлүүдээр цуврал булан ч явуулсан. Сонин хэвлэл энэ тал дээр гайгүй сайн ажиллаж байгаа гэж би боддог. Яг энэ сэдвийг сонгоод системтэйгээр үйл ажиллагаа явуулж байгаа зүйл бол алга. Бид өөрсдөө чадахгүй юм. Сонирхолтой зүйл байна энийг нэг нийтлээд өг гэхээр мөнгө төл гэж ч зарим нь хэлдэг. Харь газарт байгаа хүнээ яая даа гэж байж мөнгө төлөөд рекламдаад явах боломж бидэнд үнэхээр алга.

-Хэрвээ хөрөнгө мөнгө нь байсан бол мэдээж телевизийн нэвтрүүлэг бэлтгэх хүсэл байсан байх?

-Тэгэлгүй яах вэ. Камер авч явсан л даа. Тэгээд гадагшаа гарсан хойноо нэлээд хэдэн бичлэг хийгээд нэг телевиз рүү хамтарч ажиллах санал тавьж ярьсан юм билээ. Үнэхээр хүмүүс сонирхож үзнэ гэдэгт Амай итгэлтэй байсан. Гэтэл нөгөө телевиз нь мөнгө нэхэж, төлбөртэй гаргана гээд л урмыг нь хугалчихсан. Тэгээд камер хэрэглэхээ болиод фото зураг авч эхэлсэн. Одоо фото фонд нь хэдэн мянган зурагтай болсон. Фотогоороо аяллынхаа дүр төрхийг харуулж яваа даа. -Амайтай ижил төстэй аялагчид дэлхийд олон байдаг болов уу та мэдээж судалж үзсэн байх? -Мэдээж судалж, чих тавьж л сууна. “Дэлхийн шилдэг 100 аялагч” гэсэн ном олж уншлаа. Тэр номд Марко Поло, Христофор Колумб, Магеллан гэх зэрэг хүний тухай өгүүлжээ. Марко Поло л гэхэд Италиас гараад Монгол, Хятадад л ирсэн хүн. Магеллан бол Португалиас гараад Энэтхэгт очсон. Колумб бол Испаниас Америк тивд л очсон юм байна. Гэтэл тэнд ингэж олон улс орноор хэрэн явсан хүн алга. Тухайлбал, Пержевальский гэхэд л Монгол, Түвдээр л явсан хүн юм байна. Эдгээр хүмүүсийн ард төр улс, томоохон байгууллага зогсож байсан байдаг. Гэтэл хүүгийн минь ард хэн байгаа билээ? Ер нь бол дэлхийн хэмжээний содон аялал болоод байна. Жирийн нэг ард залуу том ивээн тэтгэгчгүй, ар тал нь тийм ч боломжтой биш. Одоо 2-3 жилийг ингэж өнгөрөөнө гээд байгаа. Одоогоор Латин Америк, Австрали тив, Азийн хэдэн орон, Европын зарим орон л үлдээд байна. Амайгийн хувьд 500-аад хот, тосгоноор орохдоо машин, усан онгоц, завь, унадаг дугуй, заан, морь, илжиг гээд унаагүй унаа байхгүй. Бас явганаар ч нэлээд явдаг. Ер нь бол дэлхий дахинд монгол хүн юу хийж чаддагийг батлан харуулж буй аялал. Ингэж олон улс орноор нарийн нямбай аялан явсан хүн дэлхийд ч ховор байх. -Хамгийн сонирхолтой бөгөөд барцад ихтэй байсан улс нь гэвэл? -Африкийн улсууд л байх даа. Үзэж харах юм ч ихтэй бас аюултай. Тэнд Монгол хүн байтугай Монгол улс гэж байдгийг ч мэдэхгүй. Тэгээд Амайг их сонирхож байсан гэсэн. Өмнөд Африкийн Йоханнесбург хотын их сургуульд багш оюутнуудынх нь урилгаар Монголын талаар лекц уншсан. 50 мянга гаруй оюутантай нэр хүндтэй, том сургууль л даа. Баян сургууль болохоор зардалд нь нэмэр болохоор хөөрхөн мөнгө өгсөн гэж байсан. Ер нь аяллын явцад минажүүлсэн замаар явж, машинтай онхолдож, осолд орох, бас дээрэмчин, хар тамхичидтай таарна гээд тоочвол их зүйл бий. Гэмт хэргийн уурхай болсон алдартай газарт зорьж очин байж хоноглосон бас босогчдын тосгоноор дайрч гарсан тухайгаа ч ярьж л байсан. Африкт ер нь нэлээд удсан. Шумуулын хумхаа гэдэг айхтар өвчин тусаад сар гаруй эмнэлэгт хэвтсэнийг нь найз нөхөд нь хүртэл биднээс нуугаад эдгэрсэн хойно нь мэдсэн. Манай хүн аюул ослыг ер тоодоггүй, зоримог зантай л даа. Дэлхийг тойрон аялана гэдэг чинь сонирхолтой, эрсдэлтэй байж л мөн чанараа харуулна гэдэг юм. Суданы виз гарахыг хүлээж Африкт дөрвөн сар болохдоо аялал жуулчлалын нэг том сэтгүүлд фото зурагчнаар ажилласан байсан. Тэр сэтгүүлд ажиллаад нэлээд гайгүй цалин авч түүгээрээ Африкт аялах зардлаа хийсэн. Энэ мэтийг нь бодохоор бурхан үнэхээр хүүг минь өршөөж, харж үзэж байгаа юм шиг санагддаг юм. Нэртэй сэтгүүлд дөрвөн сар ажиллах боломж харийн хүнд тэр бүр олддоггүй л байх. Тэр сэтгүүлээ бидэнд явуулсан. Их л гоё юм билээ. Гэхдээ саад бэрхшээл бүрээ бидэнд тоочоод байдаггүй юм шиг байна лээ. Найзууд нь л сайн мэдэх байх. -Амайгийн хувьд нийтлэл, тэмдэглэл бичихдээ нийгмийн бараг бүхий л сэдвийг оруулах юм? -Монголын улс төрийн талаар битгий бич гэж би зөвлөдөг юм. Хүүдээ сэтгэл зовж байгаа эцгийн үг л дээ. Тэгэхээр өөдөөс “Улсаа хөгжүүлэхийн тулд, нийгэм, улс, төр гадаад харилцаагаа шүүмжлэхгүй яахав дээ. Би монголын төлөө л явж байгаа биз дээ” гэдэг. Монголын амьдралаас хол зүгээр нэг зугаа цэнгээний маягтайгаар бусад улсын хөгжлийг биширч. бичих хэнд хэрэгтэй юм. Судлаач хүний хувьд эх нутагтайгаа л харьцуулж бичнэ. Бусдад ч сургамжтай гэж үздэг. Харь нутагт зовж, зүдэрч явахдаа л Монголынхоо тухай бодит үнэнийг бичихгүй юм бол нутагтаа очоод аав, ээж, найз нөхдөдөө эрхлээд эх орныхоо тухай бичиж чадахгүй гэдэг. Хүүгийн минь энэ бодол зөв л дөө. Шүүмжлэлд өртөж байгаа хүмүүсийн хувьд бол мэдээж таатай санагдахгүй байгаа байх. -Монголын гадаад харилцааны талаар. Бодит байдлыг биеэрээ мэдэрч яваа хүн шүү дээ? -Виз бүтэхгүй байна гэж л их ярьдаг юм. Монголын гадаад харилцаа хөгжөөд их сайхан болчихлоо гэдэг ч үнэндээ зарим газарт тийм биш байна. Монголыг тоодог улс ховор, мэддэг улс ч цөөхөн болохоор визний зовлон их гардаг. Африкийн хамгийн хөгжилтэй орнуудын тоонд ордог Марокко гэж байдаг. Тэнд жижиг улсын хүмүүсийг бараг нэвтрүүлдэггүй. Монгол хүн гэсэн чинь мэдэхгүй байсан гэсэн. Тэгээд албан ёсны бүртгэлээс харахаар хоцрогдсон орон, иргэд нь гадны улсууд руу цагаачлах сонирхол ихтэй гээд гараад ирдэг. Тэгэхээр л өнөө Амайг чинь оруулдаггүй. Ийм маягаар жижиг улсын зовлон их гарна. Бас Турк Монголыг ахан дүүсийн барилдлагатай визгүй зорчдог улс л гэдэг. Гэтэл Золбаяр заавал виз авах шаардлагатай тулгараад туркийн хил дээр хоёр хоног суулт зарлаад ч нэвтэрч чадаагүй тохиолдол бий. Бид хэд Амайд “Бурхан багш чамайг тэр улс руу битгий гар гэсэн учраас л чамайг буцаачихлаа. Битгий бухимд” гэж тайвшруулж байсан. Туркээс цаашаа Ирак руу гарах төлөвлөгөөтэй байсан юм л даа. Ээж нь Ирак руу очихыг нь эрс хориглож байсан ч залуу хүүхэд зорьсондоо шийдэмгий байсан юм. Азаар ч гэхүү Ирак руу орж чадаагүйд нь дотроо баяртай л байна. Манайх Америктай хамтарч Ирак руу цэргээ оруулсан учраас Монголыг Иракууд үздэггүй гэсэн. Хүүг минь яах ч байсан юм билээ. Аюултай шүү дээ. -Танай гэр бүлийн хүний хувьд мэдээж хүүгээсээ хол байх хэцүү л байдаг байх. Тэгээд өдөр хоног бүрт эрсдэл дунд яваа болохоор нэлээд сэтгэлийн тэнхээ шаардана биз? -Яах ч арга байхгүй л дээ хөөрхий. Утсаар ярихаараа одоо ир гэж байгаа сонсогддог. Тэглээ гээд урдаа том зорилго тавьчихсан хүн чинь уйлаад ир гэж хэлснийх нь зоргоор буцаад ирэхгүй. Тийм болохоор миний хувьд хүүгийнхээ хүссэн зүйлийг аль болохоор л дэмжиж, урам өгөхийг хичээдэг юм. Хүү минь сайн явж, сэтгэл амар байгаа ч ээжийнх нь зүгээс хурдан эх орондоо ирэх төлөвлөгөөгөө боловсруул гэдэг шаардлагыг эрчимтэй тавьж байгаа. /инээв. Сур./ -Гучин нас хүрсэн хүүгээ хэзээ нэг нутагтаа ирж, гэр бүлтэй болох бол гэдэгт санаа зовнидог уу? -Сүүлийн үед ч гучин нас гэдэг залуу насандаа ордог болсон юм шиг байна. Насны хувьд асуудал үүсэхгүй байх. Сайхан гэр бүлтэй болоод сайн сайхан амьдарна гэдэгт нь итгэдэг. Хамгийн гол нь олон сар жилээр нойр дутуу, хоол муутай, даарч хөрж явсан болохоор эрүүл мэндийн хувьд асуудал үүсэх вий дээ гэж битүүхэндээ эмээж байна. Ээж нь ч энэ талаар байнга хэлж, хоолоо сайн идэж, унтаж, амарч бай гэж захидаг. Гэхдээ одоо харьцангуй хашир сууж, туршлагажсан нь мэдрэгддэг болсон.

-Эрүүл мэнд ярьсан болохоор нэг зүйлийг лавлаж асуумаар санагдлаа. Амайг Монголд байхад дуучин Дэлгэрмөрөн зодож, толгойд нь нэлээд хүнд гэмтэл учруулж байсан. Одоо ер нь тэр гэмтэл ямар нэг сөрөг нөлөө үзүүлдэг үү?

-Бидний хувьд энэ маш их эмзэглэдэг асуудал л даа. Эмзэглэж, гомдол тоочлоо гээд миний хүүхдэд учирсан эрүүл мэндийн хохирол нь алга болчихгүй болохоор энэ асуудлыг сөхөхөө больсон. Дэлгэрмөрөн цагдаа зодсон хэрэгт холбогдох үеэр цагдаа нар хүртэл та бүхэн дахин гомдол гаргах уу гэж санал асууж байсан. Бид хохирсон ч одоо дахин гомдол гаргаад яахав гээд энэ асуудлыг хойш тавьсан. Хатуухан хэлэхэд тэр хүнийг шоронд явууллаа гээд танхайн хэрэг нь ор үндэсгүй алга болоод миний хүү эдгэрчихгүй. Адилхан залуу хүн болохоор нь өрөвдөөд ханьтайгаа ярилцаж байгаад гомдол гаргаагүй юм. Хүүгийн минь хувьд тухайн үед Монголын хамгийн сайн эмч, гоо сайханчдаар явж эмчилгээ хийлгэсэн. Бас хараагүй болж болзошгүй гэгдэж байсан учраас ах дүү хоёр нь Америкт аваачиж эмчлүүлсэн. Хэдийгээр гоо сайхны эмчилгээ хийлгэж цөмөрсөн духыг нь янзлуулсан ч өмнөхөө яаж гүйцэх вэ. Зурган дээрээс нь харахад булдруутай ч юм шиг маш том ор харагдаж байгаа биз дээ. Цаашдаа л сөрөг нөлөө битгий гараасай гэж залбирч суудаг юм. -Монголд буцаж ирээд хийх төлөвлөгөө гэвэл? -Академич гэсэн хүндтэй цолыг нь авчихсан юм чинь судалгааны ажлуудаа эмхэлж цэгцлэх гээд хэдэн жил сууж ажиллах хэрэг гарах байх аа. Мэдээж ном гаргана. -Сүүлчийн асуултыг танд үлдээе? -Хүүгийн минь аяллыг дэмжиж буй танай сонины хамт олонд маш их баярлаж байгаагаа л хэлмээр байна. Та бүхний ажил үйлс өөдрөг байх болтугай.

М.Оюунгэрэл Хүмүүс сонин

2009 оны 6 сарын 20 ны өдөр. Монтэнэгро улс Хэрцэг Нови хот

Заг заг заг.

Амралт өндөрлөж холын замдаа гарах өдөр дөхөж байх шиг.

Өдөр бүр ижил өрөөнд унтаж ижил тааз харан сэрэх ямар гоё юм бэ!

Гал тогоонд халбаг сэрээний байрлалд будилахгүй, өрөөний гэрлийн асаагуурыг хайхгүй, байнга таньдаг хүмүүстэй тогтмол уулзах, суурь амьдралын сайхан талуудыг эргэн санаж эхлэж байх чинь.

Миний анхны ном хэвлэгдэн гарсан мэдээ сонслоо. Орой хундаг өргье гэж бодож байна. Залуу хүн CD гаргаж үзлээ, радио тв нэвтрүүлэг, парти шоу хийж үзлээ аялаж үзлээ одоо ном гаргах боломжийн хэмжээний тэмдэглэлтэй болсон гэж бодохоор амьдрах насандаа харамшааргүй л байгаа юм байна.

Долоо хонгийн дараа 30 хүрэх гэж байдаг, баярлах уу уйтгарлах уу?

Номны загвар дээр миний найз Тайвнаа тусалсан гэсэн, дотор нь орох матэриалыг Аав Ээж маань сонгосон бололтой. Эхний номондоо хүмүүсд Амай гэж хэн гэдгийг илүү тайлбарлахыг хичээсэн байна.

Намайг дэмжье гэж бодож байгаа хүмүүс цуврал номыг авснаар холын замын халуун цай, бүтэн дээвэрт далайд дусал нэмэр оруулж байна гэж ойлгож болно шүү.

Нэрний хувьд зүгээр л тиймэрхүү санагдаж байгаа тул уншигчдаас Дэлхийг Тойрч буй номондоо ямар нэр өгөх үү? гэж асуумаар байна. Би хувьдаа БАДАРЧИН гэсэн үгийг оруулмаар санагдаад байна. Аялал Бадарчлал хоёр тустай утгатай сонсогдож байгаа тул.

Бас миний блогонд уншаад таалагдсан, бусад хүмүүс уншвал их зүгээр юм байна! гэсэн ямар тэмдэглэлийг дараагийн цувралд оруулбал зүгээр вэ? гэдгийг асуумаар байна.

Номыг ИНТЭРНОМ, ИХ ДЭЛГҮҮР, HI FI, СКАЙ, АЧЛАЛ дэлгүүрүүдэд зарж байна. Үнэ н 4000 төгрөг.

Уншигчдаас хүсэх зүйл гэвэл миний тэмдэглийг заваараа Англи Орос хэлэнд сайн орчуулж найруулж өгч чадах хүн байна уу? Нэгийг ч байсан хамаагүй,

Та бүхний санлыг сонсмоор байна шүү!

2009 оны 6 сарын 16-ны өдөр Монтенегро улс Херцег Нови хот

Өнөөдөр гэрийнхнээсээ шинэ мэдээ хүлээн авлаа. Тэд найзуудын хамт миний анхны номыг гаргахаар хоёр сар гаруй ажилсны дараа хэвлэлтэд өгсөн гэнэ. Энэ долоо хоногт хэвлэлээс гарч, худалдаалагдах бололтой. Загварыг нь надруу явуулсан байсан бөгөөд миний зарим нэг саналыг оруулснаар бэлэн болсон юм. Нийтдээ 10 хуудас, 20 талтай. Миний тухай бас зураг ихийг оруулсан харагдсан. Магадгүй интернэтэд орох боломжгүй, миний тухай огт мэдээгүй байгаа хүмүүст эхний ойлголтыг өгөхийг хичээсэн бололтой.

Миний тухай, аяллын зорилгын тухай мэдээллүүд давуу оруулсан нь юуны түрүүнд уншигчиддаа өөрийнхөө танилцуулах нь чухал юм шүү! гэсэн аавын саналыг хүлээн авлаа.
Миний аяллын эхний ном, ирээдүйн миний аялалыг дэмжигчдийн хувьд номны чухал цуглуулгийн эхний хэсэг нь байх тул ийнхүү танилцуулга илүү оруулсан нь зөв ч байх гэж бодогдлоо. Харин дараагийн номнуудаа зураг багатай, тэмдэглэл ихтэй байлгах бодолтой байна.

300 хан ширхэг аав гэр бүлийн зардлаар хэвлүүлж байгаа гэсэн бөгөөд миний тэмдэглэлийг уншдаг 600 – 1000 гаруй уншигчид эхний хэвлэлийг удаахгүй байх гэж найдаж байна.

Энэ номны цувралыг гаргаж байгаа шалтгаануудын нэг бол мэдээж интернэтэд тэр болгон орж амжихгүй байгаа хүмүүст гэртээ унших боломж олгож эхлэх бөгөөд нөгөө талаасаа өөрийнхөө аялалаа ямар нэгэн компани хүмүүсээс гуйлга гуйхгүй бие дааж хийх боломж бүрэлдэх юм.

Номны борлуулалт миний аялалын зардлыг санхүүжүүлж эхэлсэн цагаас би өдөр тутам өөрийн хийх ажил, хариуцлагатай болж эхлэх сайн тал бас харагдаж байгаа юм. Миний аялалын 3 жил 7 сарын дотор блогт байгаа 400-гаас хамаагүй их тэмдэглэл байгаа гэдгийг та бүхэн ойлгож байгаа байх, өнөөдөр санхүү тааруу байгаагаас интернэт өдөр тутмын хэрэглээнд саатаад уншигчдыг хүлээлгэж байгаа билээ. Миний аялалыг дэмждэг боловч 5 – 10 ногоон дансанд хийх хэцүү байна! гэж байсан уншигч, дэмжигч нарт бол намайг дэмжиж буйд талархсан тийм цуврал болж эхлэх байх гэж найдаж байна.

Нөгөөтэйгүүр санхүүжүүлэлт нь тэмдэглэлүүдийг албан ёсоор гадаад хэлүүдэд орчуулах ажлыг эхлүүлэх юм. Намайг дэмжиж нийгэмлэг байгуулагдаж байгаа гэсэн мэдээ бас намайг баярлууллаа. Элит хүмүүс өөрийнхөө нэрсүүдийг бас оруулж эхэлсэн явдал бол баярлууштай.

Эхний ном дууссаны дараа хоёр дахь номондоо сугалаа хийгээд, ялагчийг 7 юмуу 10 хоног цуг дагуулж аялж үзүүлэх бодол бас төрж байна. Магадгүй миний аялалын бэрхшээл, сайн муу талыг хэн нэгэн мэдэрхийг хүсэж байгаа ч юмуу.

Энэ танилцуулгийн дараагийн номонд ямар тэмдэглэл, юуны тухай оруулах, шинэ номонд ямар зүйлүүд дээр анхаарах тал дээр та бүхэн саналаа бичээрэй!

Би өмнө хоёр цомог гаргаж байсан бөгөөд, тэр хувилбарууд дахиж хэвлэгдэхгүй, тиймээс монголын анхны электро хөгжмийн түүх болж үлдэх юм. Анхны электро дэмжигч байсан гэсэн нотолгоогоо намайг очтол хадгалаарай! Хэрэг болно шүү! Монголын дэлхийг анх тойрох гэж яваа залуугийн анхны танилцуулгын 300 хувийг авч намайг дэмжих бүх хүмүүст урьдчилж баярлалаа гэж хэлмээр байна. Facebook.com дээр байгаа   AMAI AROUND THE WORLD TRAVELER  гэдэг группт нэгдээрэй! Саяхнаас  AMAI DELHIIG TOIRON AYALAGCH гэдэг FAN CLUB монголгоор хийж эхэлж байна. Тэр залуусд баярлалаа гэж хэлмээр байна. Fan нь болж илүү их мэдээ, мэдээлэл аваарай! MySpace, Hi5 дээр бас ийм ажил өрнүүлж чадах хүн байвал холбогдоорой!

2009 оны 6 сарын 1 Монтэнэгро улс Хэрцэг Нови хот.

6 сарын нэгэн миний хувьд ямагт сонин мэдрэмж түрүүлдэг юм.

Багадаа гэр бүлээрээ эсвэл найзуудтайгаа Паркаар зугаалж ундаа пэчэнь, хуушуур авч идээл.

Хүүхэд насны тухай бодогдож эхэлдэг тул нэгэн дурсамжаа бичье гэж бодлоо.

Айлын бага

Би 6 нас хүртлээ айлын бага байсан бөгөөд угаасаа биээ даасан ахын хажууд эрхлэхийг ёстой үзүүлж гардаг байлаа. Орсон гарсан хүнийг зүгээр байлгахгүй. Өднө өөрийг нь хүртэл тоглоно.
Хүмүүс намайг дурсгүй гэж боддог байсан байх, уул нь хүн гэдэг амьтаны сэтгэлзүйг судлаж байсан байхгүй юу ? Ямар хүнтэй яаж тоглох, хэнийг оролдож болохгүй гээд л.
Өнөөдөр дэлхийг тойрч байх явцдаа сайн муу аюултай хүмүүстэй уулзаж учирахдаа аргийг нь олох нь хамгийн чухал байгаа юм. Таны хүүхэд дурсгүй байгаа бол надтай адил Хүмүүсийг судлах ажил хийж байгаа ч байж магад.

Айлын бага юм чинь ээж аавын дунд орж унтан, хүссэн зүйлээ авхуулна гээд давуу талууд их байсан боловч нэг л өдөр дуусгавар боллоо. Ээж сүүлийн үэд гэдэс нь том байсан бөгөөд нэг өглөө босоход эмнэлэг явсан гэлээ. Хэд хоног боллоо бүү мэд.

Нэгэн өдөр цэцэрлгээсээ иртэл манай гэрээр дүүрэн хүнтэй байлаа.
Намайг харсан Хүмүүс өхөөрдөж хацар чимхдэг муухай зуршлыг ч хийхгүй байлаа.

Аав ээжийн унтлагны өрөөнд бүгд цугласан байсан бөгөөд Хүмүүсийн хөлний завсраар арай гэж чихсээр Аав Ээжийн авсан шинэ эргэн тойронд хашлагатай модон оронд нэгэн жоохон улаан хүүхэд хэвтэж байгааг харлаа.
Ээж – Золоо чиний жижиг дуу чинь ! гээд намайг тэвэрч үнссэн санагдана.
Эргэн тойрондоо хашлагатай орны голд хэвтэж байсан тэр жижиг хүүхэд хэн юм болоо ? гэж хараад л байлаа. Тэр жижиг хүү бас надруу гайхсан харцаар хараад байлаа. Дүүтэй болно гээд гэдэсрүү зааж байснаа хаанаас ч юм нэг хүүхэд авчирсан нь бүр сонин.

Би тэр өдөр нэлээд удаан зогссон.

Яагаад ч юм хүн бүр намайг өхөөрддөг байсан бол энэ өдрөөс бүх юм өөрчлөгдсөн бөгөөд шинээр манайд ирсэн энэ хүүхэд өрсөлдөгч болох юм байна гэж бодож билээ.

Би түүнрүү хараад зогсоод л байсан, хэнтэй ч юу ч ярьхгүй.
Аав ээж хоёр надаас уравсан ч юм шиг санагдаад.
Тэр шөнө намайг өвөртөө авч унтаагүй бөгөөд би, эзгүй шинэ гишүүний модон орон дээр анхаарал татах гэж унтаж билээ.
Ирсэн зочидод хацраа чимхүүлэх, үнсүүлэхээс зугтдаг байсан бяцхан Золоо модон орны өмнө зам таглаж зогсоод анхаарал авахын тулд Тамхилсан ч, Чимхүүлсэн ч, Үнсүүлсэн ч яахав гэж билээ. – Алив Золоо холдож байдаа ! гээд миний хажуугаар өнгөрөөд хүүхдийг гартаа тэвэрдэг байсан зочидод дургүй хүрж байсныг нь яанаа.

Ах намайг тоохгүй бол дүүтэйгээ тоглож болох юм байна ч гэж бодож байсан санаанд орж байна.

Амьдралын хэцүү үэд намайг бэрхшээлээс аврах тэрхүү дүүгээ анх харсан тэр мөч маш сонин байсан. Өнөөдрийн энэ тэмдэглүүд та бүхэнд хүрч байгаа гавьяа бол миний хайртай Ах Дүү хоёрын нөр их хөдөлмөрийн үр дүн гэдгийг ойлгоорой

Гэр бүл нэгэн зорилготой, нэгэн итгэлтэй байхын ач холбогдлыг 60 Монгол залуу 60 орон туулснаар харж болно. Харин 3 сая хүн эв нэгдэлтэй нэг бодлоготой байв аа?

Болкон.
5-6 тай байхдаа 2 насны зүрүүтэй ахтайгаа гэртээ хөөцөлдөж тоглоод зугтахдаа болкон дээр гарчихлаа, ах миний араас хаалгийг цоожлоод цаашаа явлаа.

Би хэсэг зуур болкон дээр сууж байгаад баригдахаар шийдээд буцаад хаалга тогштол ах сонссонгуй. Сайндаа ч биш миний давсаг хагарах гээд байсан болохоор тэр.

Байдал улам бүр хэцүүдэж эхэлсэн бөгөөд алхаж, үсэрч, сууж ч үзлээ.

Шийдвэр – Болкон дээрээс шээхээс өөр арга алга !

Түүх нөгөө булангаас.

Манай гэр бага тойрогт бөгөөд манай доод хөрш Монголын хамгийн урдаа барьдаг зохиолч МААМ агсангуай амьдардаг байсан юм. Тэрээр нэг өдөр тамхилхаар болкон дээр гарлаа.
Тамхиа асаатал унтарчихдаг юм байгаа. Гайхаад тэнгэрт борооны уул байгаа эсэхийг шалгах гэтэл…

Буцаад миний түүхрүү.

Би давсгаа яаралтай сулалчихаад хан налаад 5 мин суулгүй хаалганы түгжээ онгойлоо.
Ах биш манай доод хөрш Маам ах байна.
Маш ууртай – Намайг шээснийг асуугаад гэрлүүгээ дагуулж орлоо.

За будаа ! ингээд өгзгөн дээрээ авахуулдаг юм байна.

Маам ах нэлээд ууртайгаар намайг гэртээ дагуулж ороод шкафан дотроосоо чихэр билүү нэгэн амттан өгөөд – Миний хүү дахиад болкон дээрээс шээж болохгүй шүү ! гэж миний сэтгэлд байсан тэрхүү хариуцлагийг инээмсгэлээрээ сэргээж билээ.
Хэрэг хийсэн биш амттантай буцаж гэртээ орж ирэхдээ ахтайгаа хуваасан эсэхийг санахгүй байна, гэхдээ хүүхдийг хүчээр бус ухаанаар ямагт сургаж болдог жишээ бол би юм. Тэр цагаас дээвэр дээрээс, орцонд, буланд гээд олон газрыг тэмдгэлж байсан ч болкон дээрээсээ хэзээч морь харж байгаагүй юм.

Маам ах Дунгама эгч тэгээд хоёр хүүгийн хамт бид яг л нэг гэр бүл шиг байдаг байсан. Хоёр хүүтэй ах бид хоёр нөхөрлөөд. Цонхноосоо лааз өлгөөд дуудах үэд түүнийгээ сэгсэдэг байсан санагдана. Маам ах гэж Монголын ГАЗАР ШОРОО гэдэг том номыг бичсэн хүнтэй хөрш амьдарч байсандаа би бахархдаг. Тэрхүү номыг одоохондоо уншиж амжаагүй байгаа ч, дэлхий эртөнцийн ухааныг суралцаад дараа нь уншивал Маам ах яг юу бодож, юу хэлэх гээд байсныг ойлгох болов уу.
Өнөөдрийн нийгмийн Эльт гэдэг нь Жээп унсан, Мөнгөө гайхуулсан Хүмүүс харагддаг бол, хуучны социальзмийн үэийн Элитүүд бол мэдлэг боловсрол тэгээд даруу зангаараа бусдаас ялгардаг байсан санагдана.
Хөгшин нохой буюу эр хүн.
Миний блогд орж ирдэг Хүмүүс миний найз нөхөд ахан дүүс гэж би итгэдэг тул өөрийн амьдралынхаа сонирхолтой хэр баргийн хүнд хэлдэггүй дурсамжуудаас тавьж байхыг хичээдэг юм.

6-7 насны орчим Эмээ Өвөө дээрээ Баянхуушууд байлаа.
Миний бага нас Эмээ Өвөө дээрээ өнгөрсөн бөгөөд хүн чанар, Монгол соёл, амьдралын ухааны эхний сургуулиудыг тэд нар надаа зааж эхэлсэн юм.

Нэгэн өдөр найзалдаг хүүхэдтэй хашаа хисч байгаад гинжтэй нохой харлаа.
Тэрээр – Энэ миний нохой ! гэж хэлэхээр угаасаа зөрүүд би – Үгүй миний нохой !

Тэр хүүхдийн гэрийн гадаа гинжлээстэй байсан нохой минийх биш гэдгийг бид хоёр мэдэж байсан ч миний зөрууд занг ямар ч юм бэ дээ.

Би чамд нотлох уу ? гээд би өмдөө шувтлаад нохойруу шээж гарлаа.
Нохой хоромхон зуур уурласан уу надруу дайрлаа.

Тэр мөчөөс хойш юу болсныг сандаггүй юм. Харанхуйлаад явсан.

Ээжийн яриагаар нохой надруу дайрсан бөгөөд Манай Цэрэг өвөө ирж намайг яаралтай цэргийн эмнэлэгрүү авч явсан гэсэн. Өөрийн хайртай ач үр удмаа үргэлжлүүлэхгүй болбол яанаа гэж үхтлээ айсан байх. Сорив байдаггүй бөгөөд Амьдрал үргэлжилсээр. Тэр мөчөөс элдэв газар, элдэв зүйлрүү шээж болохгүй болгоомжтой байх хэрэгтэй гэдэг амьдралын ухаанд суралцсан юм.

Хэ хэ.

Бага насны хүүхдийн шээсийг эмчилгээний зориултаар ашиглах арга Монголын үндэсний эмчилгээнд байдаг бөгөөд, энэ сэдвээр ярих нь тийм ч муухай биш гэж бодлоо.

Эмээтэйгээ галт тэргээр.

Миний эмээ намайг харж үлддэг байлаа. Эмээтэйгээ Вагоноор Оросод сурч байгаа Аав руу явъя гэж тоглоом тоглохоор болоод ШКАФАНД эмээгээ суулгаад гаднаас нь цоожиллоо.
Харин гүйж явахдаа түлхүүрээ хаан хийснээ мартчихлаа.

Нэлээд удсны дараа Ээж Өвөө хоёр гэртээ ирээд хаалга тогштол хэл нь ойлгогдохгүй бацаан нэг л юм шулганчихаад явлаа. Хэд хэдэн удаа хаалга тогшсон бөгөөд шулгансан үг дотроос эмээ гэдэг үг л ойлгогдсон тул манай Ээж Өвөө хоёрын санаанд Эмээтэй нэг юм болсон байхаа гэж айлаа. Хаалга эвдэж орсон билүү яалаа, ячиж байсан тэд эмээгээ шкафанд цожилоод гэртээ ганцаараа байсан хүүгээ олж хараад – Эмээ нь хаана байна ?

Би шкафруу заасан бөгөөд арай гэж хаалгийг онгойлгоход эмээ байдгаараа хөлөрсөн байлаа.
Яагаад ч юм миний хайртай эмээ намайг загинж байсан удаа ганц ч үгүй. Ямагт ур ухаан хайраар намайг хүмүүжүүлж байсан тул, өнөөг хүртэл юманд хүч хэрэглснээс ухаан зарсан дээр гэдэгт итгэж явдаг юм.

Бид хоёр аавруу вагоноор явна гэж тохирсон хэрнээ эмээг ганцааранг нь вагонд суулгасан бяцхан Золоогийн тархинд юу эргэлдэж байсан юм болоо ? Эмээгээ би явуулчихаад би яаж ганцаараа Монголдоо үлдэх байсан юм болоо ? хэ хэ

Монголынхоо бүх хүүхэд багачуудда Хүүхдийн баярын мэндийг холын Монтэнэгро улсаас хүргэж байна. Амьдралд утга учир өгдөг хүүхэд тань эрүүл энхийг эрөөж аз жаргал хүсье.

Хэрвээ та хүүхэдтэй бол түүнд эцэг эхийн хайрыг хязгааргүйгээр олгохоос гадна мэдлэг боловсролд анхаарах нь чухал юм шүү. Магадгүй таны хүү, охин Монгол түмний нэрийг дуурсгах хувь заяа хүлээж байгаа ч юм билүү !

2009 оны 2 сарын 18 ны өдөр. Франц улс Парис хот.

Би арван жил, Их сургуульд байхаасаа сурлагаараа сүүлээсээ эхэнд жагсдаг байсан.
Хичээл зааж буй арга ч таалагддаггүй. Баахан хими физик заана, Монгол бичиг сурах ёстой гэж тулгана. Тэр бичгийг нь гадаанаас, мэдээний эхний нүүрнээс өөр хаанч харагдаггүй. 

Тухайн хичээл дээр сурч байсан химийн урвалаас юу гар гаж авч болох, цаашдын амьдралд хэрхэн ашиглаж болох тухай огт заадаггүй байсан. Баахан тоонууд цээжилнэ.

Хичээл дээр – Монгол бичиг сураах нь энэ дэлхийд бусдаас онцлог соёлтойгоороо бахархах үндэс бөгөөд, Хуучныхаа түүх соёлтой холбоотой ном бичлэгүүдийг ямарч орчуулгагүй уншиж тайлах чадвар эзэмшинэ ! гээд хэдхэн үгээр хэлээд жишээ номуудыг гэрийн даалгаварт өгсөн бол өнөөдөр байдал шаал өөр байхсан. Гадаадад аялж байх явцдаа Монгол бичгийнхээ дүрэм, үгсийн бүцтийн талаар хай гэхээр юу ч байхгүй. Тэгэхэд гадныхан бидний тухай мэдээллүүдийг бүгдэнд хүргэсэн байдаг .

Монгол гэж нэр дэлхийн олон оронд тархины гажигтай хүнийг нэрлэдэг гэж мэдэхгүй байгаа.
Монголойд, Монголиан гэх мэтчилэн хэлээд инээлдэж байвал юунаас болсныг нь гадарлаарай.
Надад тийм тохиолдол байсан. Миний эх орны нэрийг сонсоод инээлдэх үэд дагаад инээсэн.
- чи яагаад инээгээд байгаа ? гэж надаас асуух үэд
- Та хоёрын тэнгийг гайхаад инээж байна. Соёл иргэншилтэй, мэдээллийн том сантай улсын иргэд байж 5 мин интэрнэтэд зарцуулж Монголойд гэж яг юу хэлээд байгааг ойлгох чадахгүй.

Монгол Их гүрэн гэж танар яриад байгаа улс чин эзэлсэн орнуудынхаа соёл, шашиныг тэгэж их хүндээгүй. Нэг л удаа бидний эсрэг шашны дайн зарласан улсын номын санг усанд урсагсныг эс тооцвол. Монгол бол олон шашинт улс байсан. Тэнгризв, Крист, Ислам сүүлд Буддын гүн ухаанийг хүлээж авч байсан.

“Бид шашны дайны тухай ам гаргахааас ч зайлсхыг хэрэгтэй шүү! Шашинаас болж иргэний дайнд орж байсан Үндэснийхээ түүхээ сөхөж уншаарай!”

Бид шашны дайнд ганц удаа орж байсан, тэр нь Улсын эрх чөлөөг шашинаар далимдуулж гадныхан авч байгааг харсан нэг хэсэг нь эсэргүйцэж байлдаж, дайнд ялагдсан юм.
Бид Их гүрний гүйлгээндээ – Хэрвээ бид Алт гэдгийг мөнгө гэж итгэж байгаа бол, хааны тамгатай цаасыг үнэ цэнтэйд итгэж болохгүй гэж ! цаасан мөнгө ашиглаж эхэлж байсан юм шүүдээ ! Марко Поло хүртэл эх орондоо хариад хүмүүсд зүүн ертөнц дахь соёл иргэншлийн тухай ярьж байсан.500 хүнтэй үндэсний оркэстрийг бүрдүүлсэн улс өнөөг хүртэл харсангүй.
Цаасан мөнгөний тухай ярианаас тухайн үэийн Катольк сүм үхтлээ айсан гэсэн. Тухайн үэд Катольк шашин маш хүчтэй, шүтэгчдээсээ авсан хандиваар баяжсан байсан. Тэгтэл нэг холоос аялж ирсэн залуу –Заавал алтаар яах юм ? төлбөр тооцоогоо цаасаар хий ! гэж зарлаад байвал ямар санагдах уу ?
Өнөө үэд байгалийг сүйтгэхгүй тэхнологи аль хэдийнээ биэ болчихоод байхад, бэнзин зарахын тулд, хуучны тэхнологио хадгалаад байдаг.
Энэ мэтчилэн түүхээсээ яриад байвал өдрүүд хүрэхгүй, гэхдээ та хоёрын тэгтлээ инээд болоод байгаа зүйлээр би бахарахдаг юм шүү ! Монголчууд Хөх толбо гэж бэлэгшээдэг юм. Монголчуудын царай нь тухайн бүс нутгийнхаа байгалтай салшгүй холбоотой, Тиймээс тал хээрийн хүчтэй салхи, өвлийн цагаан цаний өнгө Монгол болон нүүдэлчдийн гаднах физиономд өөрчлөлт өгсөн юм. Намайг Ази гэхээр би гайхдаг. Ази гэдэг чин евроази тивийн зүүн хэсэг юм шүүдээ ! надшиг царайнаас гадна Араб, Энэтхэг, өмнөд азийн орнууд хүртэл өөр царайтай. Бид их гүрэн байгуулсны дараа Бидэн шиг царайтай хүмүүсийг Монголойд гэж нэрлэж эхэлсэн юм.
19 зууны сүүл үэд нэгэн Английн сэтгэлзүй билүү, тийм ДОВНСИНДРОМ гэж судалдаг хүн – тархны гэмтэлтэй хүмүүсийн нүд нь Монголойд-уудтай адил чартгар байдаг юм гэж тайлбарлсан юм. Тухайн үэийн Англи өнөө үэ шиг тийм боловсролтой байсан уу гэвэл үгүй шт. Энглиш Эмпирэ биэ болгохын тулд цэрэг зэвсэг мөнгийг илүүд тооцдог байсан үэ. Тэгээд л юм мэдэхгүй хүмүүс –Аан ! Монголойд гэдэг чин Довнсиндром юмүү. Гээд ойлгосон байхгүй юу.
Бид өөрсдөө үүнийгээ мэдэхгүйгээс гадна Монгол гэдэг нь Монгол паспорттой хүнийг л хэлнэ гэж бодоод байгаа. Бүх нүүдэлчдийн омгуудыг нэгтгэж Монгол улсыг тунхаглсан санагдаж байна.

өнөөдөр би хүсээд байгаа зүйл бол, намайг ойлгож надтай сэтгэгдлээ хуваалцах хүсэлтэй байгаа хүмүүсийг – САНЛАА ХУВААЛЦААЧЭЭ ! гэж бичихийг хүсэж байна. Би сургуульдаа муу сурдаг байсан ч, номыг хуулж багшдаа үзүүлж дүн авах тухай боддоггүй байсан. Манай Аав багш хүн тул ямар байдгийг нь мэднэ.

Хүмүүс 8 цагийнхаа ажлаа дуусгаад, зарим нь зүгээр 8 цагийг бараад гэртээ харьж өөрийн амьдрал, таашаалаа хөөж эхэлдэг, Тэгвэл багш хүн өдрийн хүнд хичээлээ заасны дараа гэрийн даалгавар авч гэртээ шөнөжин сууж тэрхүү бичлэгүүдийг шалгааг юм. Багш биднийг зовоох гэж гэрийн даалгавар өгдөг гэж бодож байгаа хүн даанч их байна даа. Багш гэдэг бол нэгэн төрлийн уран бүтээлч юм.
Бид дуу хөгжим зохиож түүнийгээ нийтэд хүрсэн түвшингүүр таашаал авдаг бол, багш хүн сурагчдаа хичээл заагаад, түүний хийсэн ажлаар ямар үр дүнд хүрч байгааг дүгнэдэг юм. Сурагчийн ухаан тэлж, задгай сэтгэж эхэлж байгаа бол ямарч багш баярлан шүүдээ ! Гэхдээ сурагчдын дунд залхуу, юу хийж буйгаа ойлгооогүй аав ээжийн захиасаар сургуульд орсон сурагчдын номны хуудас хуулж зай бөглөх гэж бичсэн зүйлүүдийг уншихаас залхдаг байх. Олон жил багшилсан багш ямар номон дээр өгүүлбрүүдийн дараарал яаж байдгийг аль хэдийнээ мэдэж байгаа шүүдээ !
тэгээд амжилттай сурагчийнхаа тархинд хийсэн үр цааш хэрхэн өрнөж байгааг насан туршдаа ажигладаг тийм л ариун улс юм шүү.
Яг л Аав Ээжтэй адил, хүүхдээ багаас нь сайн хүн гэж хэн бэ гэж заасан тул, насан эцэст, ядарч зовсон цагт хүүхдүүд ачийг хариулдаг биздээ. Хүүхдүүддээ анхаараагүй хүмүүс сүүлд юу болдгийг надаар хэлүүлтгүй мэдэж байгаа байх.

Яагаад энэ жишээ санаанд орвоо гэвэл, би интэрнэт олдох бүрдээ миний тэмдэглүүдийг уншдаг Монголчууд юу гэж бодож байгаа болоо ? дэвшүүлсэн асуултуудад ямар байр суурьтай байгааг харахыг хичэээдэг. өдөр бүр, 10-с 100 ширхэг Сайн Яваарай ! Амжилт хүсье ! гэсэн санал унших тийм сонирхолтой биш байхаа. Эдгээр үгнүүд гол төлөв өгүүлбэр төгсгөдөг тул, ядахнаа ХАЙ биш Сайн байна уу? гэж бичдэг болох хэрэгтэй байна шүүдээ! заавал хэн нэгнээр чичүүлэлгүй Хүний Амар мэндийг асууж сурцгаая

Би нэг тэмдэглэлд хичнэээн цаг зарцуулдгийг хэл мэдэхгүй, гэхдээ энэ бүхэн хальт уншаад өнгөрдөг бичлэг болоод байна гэдэг дүгнэлтэнд өдөр бүр хурч байна. Уншиж санлаа бичиж байгаа хүмүүсийн насны зөрүү маш өндөр тул, нийтэд тааруулж бичих гэж толгойгоо гашилгааж байна.
Гэхдээ бичлэгүүдээ бага багаар чөлөөлж, та нарын санлыг илүү хүлээж эхэллээ шүү !

Миний амьдралын тухай та бүхэн маш сайн мэднэ. Гэтэл та нар яагаад өөрсдийнхөө тухай бусаддаа хэлж, амьдралын талаар юу гэж бодож байгаагаа хуваалцаж болдоггүй юм ? Зургаа тавь гэж байгаа биш ! ямарч нэрээр орж болно, гагцхүү хэрүүлгүй бидэнд байгаа асуудлууд дээр яриулцъя л даа.

Ядахдаа Уншсан 100 хүний 30 нь санал бодлоо хуваалцхад бидэнд том хэмжээний Монголчуудын сэтгэлгээ харагдана шүүдээ !

Амьдрал хүртэл цэгцэрсэн нэгдүгээр ертөнцийхөө өдөр бүр хумсаа будуулах, массаж хийлгэх, тансаг рэсторанд хоол идэх нь хүртэл асуудал болж байхад Өдрийн хоолны мөнгө, ажил амьдралдаа асуудалтай байгаа бид хэрүүл хийж биэ биэнээ зөхөлгүй энэ талаар ярилцаж, хамтдаа шийдвэрийг олж болохгүй гэж?