2008 оны 2 сарын 10

Монгол Бадарчин нэгдүгээр аян. 30 дахь улс Ангол.

Холын замд ганцаараа удаан байхад өнгөрснөө их боддог юм. Өнөөдөр би өөрийнхөө амьдралд болсон явдлуудын талаар та бүхэнтэй хуваалцахын тулд “Миний тухай” гэдэг булан блогдоо нээж, хувийн нууцаасаа дэлгэхээр шийдлээ.

Би багаасаа эрх хүүхэд байсан. Аав, Ээжийн талын ахмадууд, намайг төрөх үед талийгчдын мэнгэ над дээр тодорсон гээд их сайн байдаг сан. Бараг хэн нь ч загинахгүй.MB4 nom poster

(Бидний хийж буй ажлуудыг дэмждэг бол номуудыг минь авч уншиж, фейсбүүкт нэгдээрэй.  facebook : Цаг Хугацаагаар)

8 настай байхад манай гэрийнхэн Зөвлөлтийн Эрхүү хотод ажиллахаар болж, би тус хотын 19 дүгээр сургуульд, кирилл цагаан толгойг оросоор сурч эхлэв.

Тэнд 4-5 жил амьдраад, Улаанбаатартаа ирэхдээ 23 дугаар сургуульдаа эргэж орлоо. 5А ангийн хичээлийн дундуур захирал намайг дагуулж ороод, Одгэрэл багштай танилцуулж, багш надад суух ширээг зааж өглөө. Шинэ ангид орж байгаа юм чинь юуны түрүүнд ангийхнаа харлаа. –Яаж ч байсан хөөрхөн охидтой юм байна. Дараа нь хөвгүүдийг нь харж аль болох хурдан найз олж шинэков байдлаасаа гарахыг бодов.

Анхаарал татахын тулд янз бүрийн тоглоомоор халаасаа дүүргэдэн байлаа. Хичээл тарж, шинэ ангийн хөвгүүд намайг маш дотно хүлээн авч, шууд найзлав.

Цаашлан охидтой танилцахаар шийдэв. Хоёр хөөрхөн охин цонхон дээр сууж байхлээр, очоод нэрээ хэлтэл, охид: –Хэ хэ, чи бөөрөнхий юм байна ш тээ! гэж шоовдорлон инээлдлээ.

Бөөрөнхий? Юу гэсэн үг юм бол оо! гэж бодов.

Охид: –Хүүе, хүүе чи нар гэж хэлдээ?

–Нал.

–Чи сар гэж хэл дээ?

-Сал.

Энэ хоёр яагаад инээгээд байгаа юм бол оо? Магадгүй Зөвлөлтөд амьдарч байсан болохоор ярианд акцент байгаа юм болов уу? Эсвэл монгол хэлээ мартаад буруу яриад байгаа юм уу? Ийнхүү биеэ барьж, асуудал юунд байгааг олохыг хичээв.

Р үсгийг зөв хэлж чаддаггүй хүнийг “Бөөрөнхий” гэдгийг сая нэг мэдлээ. За би яагаад Р үсгийг хэлж чаддаггүй юм бол оо? Шалтгаануудыг гаргахыг хичээв.

1. Багадаа би маш эрх байснаас юм болов уу?

2. Намайг Зөвлөлтөд амьдарч байхад Р үсгийг хэлж чадахгүй байна гэж ганц ч хүн шүүмжлээгүй. Бодвол зөвлөлтүүд  Монголчуудыг угаасаа ингэж ярьдаг гэж бодоод засаагүй байх л даа.

3. Найзууд болон гэр бүлийнхэн намайг гомдоохгүй гээд хэлээгүй байх.

4. Би өөрийнхөө Р үсгийг хэлж чадахгүй байгаагаа анхаарч сонсдоггүй байсных байх.

Миний хэлний бэрхшээл шинэ орчинд хүмүүстэй харьцахад маш их төвөгтэй болохыг анх ойлгож эхлэв.

“Р” үсгийг хэлж чаддаггүйгээ мэдсэнээс хойш миний сэтгэлгээнд өөрчлөлт орсон. Өөртөө итгэх итгэл суларч, хүмүүсийн доог болчих вий гэж санаа зовж ярьдаг болов. Яриан дундуур саналаа хэлэх үедээ тухайн үгэнд “р” байвал ижил төстэй өөр үгээр орлуулж сурав.

Жишээлбэл: -Орой юу хийх бодолтой байна? гэсэн асуултад -Үдэш гэртээ байх болов уу гэх мэтчилэн үгнүүдийг сайн орлуулж эхлэв. Зарим үед ядаргаатай юм шиг байсан ч би Монгол хэлний синонимуудыг нилээд сайн сурч авлаа.

Ийнхүү шинэ ангидаа хэдэн сар болов. Бүгдэнтэй найзалж, тэд ч ил шоолохоо болив. Гэхдээ л цаагуураа миний ярианд татаж унадаг байх гэж санагдсаар байж билээ.

Юуны түрүүнд өөрийн хэлний бэрхшээлийг засаж, Р үсгийг төвөггүй хэлж сурахаар шийдлээ. Харин яаж? Миний мэддэг хүмүүсээс бөөрөнхий байж байгаад хэлээ зассан ганц ч хүн байсангүй, эсвэл -Би бөөлөнхий байсан ш тээ! гэж хэлчих зоригтой хүн олдоогүй байх.

Хүүхдийн сэтгэл судлаач, эсвэл хэл ярианы эмч гэж байдаг тухай би лав сонсоогүй. Гэрийхэндээ ийм асуудал гарсныг хэлэхэд – Зүгээрээ, тэгэж байгаад засарчихна гэв.

Нэгэн өдөр, эртхэн орондоо орж байгаад Р үсгийг хэлж буй аргыг олох гэж хэлээ янз бүрээр хөдөлгөж, бусдын төвөггүй хэлээд байгаа Р үсгийн нууцыг тайлахыг хичээлээ. Тэр өдрөөс хойш, өдөр бүр амьсгаагаа авахаас эхлээд гаргах, тэгээд хэлээ чичиргэх, үзүүрийг нь тусад нь чичиргэх, цагаан толгойны бусад үсэгнүүдтэй холбож чичиргэх гэх мэт өдөр бүр хичээллэж эхлэв.

Нэг л мэдэхэд 2 сарын дараа Р үсгийг бага зэрэг сулавтар хэлдэг боллоо. Харин энэ туршлагаа амьдралд хэрэглэх илүү төвөгтэй байв. Яриандаа Р үсгийг зөв хэрэглэхийн тулд хүмүүсээс ичилгүй алдаатай, оноотой ярьж, дадлага хийж гарав.

Ярих бүрдээ Р үсэгтэй үгээ маш удаанаар хэлж зуршив. Тухайн үед найзууд ёстой залхаж байсан байх. Зүгээр ярьж байснаа Р үсэг дээр тулахаар өгүүлбэр удааширч, үсгээ өмнөх болон дараагийн үсэгтэй холбож хэлэхийг оролдоно.

Дараа жилийн хичээл эхлээд би Р үсгийг төвөггүй хэлж, манай ангийнхан ч намайг бөөрөнхий байсан гэдгийг аль хэдийнээ мартсан байв.

Тэр үеээс эхлэн би хүмүүстэй илэн далангүй ярилцаж, синоним үг хайх шаардлагагүй болсон доо.

Р үсгийн нууцыг олох гэж оролдож байх явцдаа өөртөө нэгэн шинэ авьяас нээсэн юм. Амны тусламжтай ая гаргах буюу Амай стиль бий болсон гэж хэлж болно. Өдөр бүр амны булчин, эд бүрийн авианы чадварыг шалгаж байх явцдаа амны тусламжтай төрөл бүрийн ая, чимээ, эффектүүдийг хийж болохыг нээж эхэлсэн.

Тухайн үедээ энэ стильдээ ямар нэр өгөхөө мэдэхгүй байсан бөгөөд баруунд ийм төрлийн хөгжмийг “Beat Box” гэж нэрлэдэг, бүхэл бүтэн урлаг байдаг тухай сонсоогүй байсан цаг үе юм.

Коммунист хаалтаас гараад удаагүй байсан үе л дээ.

Хэдийгээр Beat Box гэдэг стиль байдгийг сүүлд мэдээд, сураад шууд хэрэглэж болох байсан ч, би өөрийн гэсэн өмөрмөц урлагийн төрөл гаргана гэж бодоод битбокс-оос тэс өөр техникийг хөгжүүлж эхэлссэн юм.

Амай (Ам Ая)гэсэг нэрийг сүүлд Олон Улсын Харилцааны 2 курст байхдаа зохиов.

Тухайн авьяасаа нээснээс хойш өдөр бүр амаараа хөгжим тоглох, авиа хийх, хүмүүсийг дуурайхаас эхлээд улам бүр хөгжүүлэв.

Одоо санаж байхад нэгэн хөгжилтэй явдал яг тухайн явдлаас жилийн дараа болсон юм. Газар зүйн хичээл дээр хамгийн хойно сууж байлаа. Заримдаа би өөрийн мэдэлгүй хөгжим тоглоод эхэлдэг болсон тул тухайн өдөр рефлекс хөдөллөө. Максим багш ширээнийхээ араас над руу заагаад -Золбаяраа! Хөгжмөө унтраа! гэж загналаа. -Багшаа, хөгжим байхгүй шт! гэж хариултал, багш намайг худлаа хэллээ гээд ангиас гаргалаа.

Тухайн үед би хичээлээс гараад маш их инээж байсан аа санаж байна. Миний амаар хийсэн хөгжим яг л жинхэнэ юм шиг дуугарч байна даа гэж бодсон. Нэг л мэдэхэд миний энэ зүйл халдварлаж, манай ангийнхан амны тусламжтай элдэв хөгжим тоглодог болсон байв. Хичээлийн завсарлагаанаар хөвгүүд шүлсээ савиртал хөгжим тоглоно, чадахгүйчүүд өөр төрлийн дуу авиа гаргана, ширээ балбаж хэмнэл өгнө.

Би Амай урлагийн талаар өөрийн туршлага, амьдрал дээрээсээ сурсан тул гадны хөгжмийн Beat Box урлагтай холихгүй байхыг хичээдэг. Beat Box ашигладаг техникүүдийг хүртэл сурахаас зайлсхийдэг. Монгол залуугийн амаараа хөгжим тоглох чадвар нь Beat Box-оос өвөрмөц шүү гэдгийг миний аяллын турш таарсан гадны хүн бүрт нотлохыг хичээж байгаа.

Амай стиль гэнэ үү, Beat Box гэнэ үү та бүхний сонголт! Анх Монголд үүнийг дэлгэрүүлж эхэлж байхад хүмүүс инээлдэж, шоолж, зарим нь гайхаж, янз бүрээр хүлээж авч байсан. Тухайн үеийн хүмүүсийн сэтгэлгээ нь хаалттай хэвээрээ байсан тул урлаг гэдэг бол зөвхөн Рок, Поп юм шүү гэдгийг надад бас нотлохыг хичээж байсан.

Миний амьдралд маш олон бэрхшээл, асуудлууд тулгарч байсан. Тэр бүрийн дараа би сургамж авч илүү хүчтэй өөртөө итгэлтэй болж байсны нэг жишээ энэ юм!

Бөөрөнхий биш байсан бол урлагийн хүн болооч уу?

Horaayy..there are 8 comment(s) for me so far ;)

#1

Booronhii helhii huvid gevel helnii dood hesegt bdag hovch bgag.ene zuil n hunii helnii uzuur heseg dund heseg zereg tuhain hunees shaltgaalan bairlah ba het ih uzuur talruugaa chihglesen bval helnii uzuur hesgeer helegdeh R usgiig helehed hetsuu bh ba iim humuust zoriulsan hel zuin dasgal baidag bolno.

lol wrote on 2008/02/11 - 16:20
#2

zolbayal gej taniltsuulsan hereg uu? he he he sonin goyo tuuh baina aa. bagiin sergelen huuhed baijee atmaniig olood naizalchihsan togloomoo ogood huntei taniltschina. er ni ih nuuremgii zorigtoi baihaa. amjilt husii. hubitai hun hulgan jil uzne gej. ayalald chin amjilt husii. hooson setgeleeree demjeed suuj baigaa shuu

hohtolbo wrote on 2008/02/12 - 23:39
#3

Hi Amai!

I got your website from Marietha here in South Africa. A few friends and I are planning on doing the trans-Mongolian express westbound from Beijing to Moscow. We thought perhaps of splitting it up and stopping for a few days in Ulaan Baatar. From pictures it looks like you’ve done the trip before, how was it? If you know off-hand could you give us any insider advice into places to say or see there?

Good luck with the album. I hope your trip’s amazing.

Kylie wrote on 2008/02/15 - 00:47
#4

Угаасаа оросоор цэвэрхэн яриад сурчихсан хүмүүс Монголоор ч Р үсгийг тийм тод дууддаггүй л дээ. гэхдээ 23-р сургуулийнханд бүдэг Р дуудлага дасал болсон л баймаар юм даа. төгрөгийг -100 тогрог, хүн гэхийг хунн гэж “автусыг” автобус гэж манай нэг найз ярьдаг байж билээ. тэгэхээр чинийх 4-р хувилбар чинь л болж таарлаа.

Org wrote on 2008/02/20 - 16:21
#5

Sain bn uu Amai bi anx udaa tanii site ruu orj bn goy yum aa. bi bas booronxii xeltei zarim xumuus dooglood bdagiin. tom bolox tusmaa xelee zasaxiig xicheej bgaa daanch zasraxgui bgaan xarin ta yaj bn odoo boltol ingej yaridag xeweerei yu? xariu bicheerei xe xe. Za amjilt xusiy…

bi wrote on 2009/02/26 - 15:44
#6

Hogshoon amjilt husye.Eh nutagtaa irehleeree urlagiinhaa taizandaa orooroi.Good Luck!

Batmanlai Bayarmanlai wrote on 2009/10/18 - 01:33
#7

Sainuu

UB wrote on 2014/01/03 - 01:10
#8

#1.iin helseneer tiim humuust zoriulsan helnii dasgaliig haanaas olj avch boloh ve

Bn wrote on 2014/04/27 - 09:37
You can leave a response, or trackback from your own site.

Write Your Comment

Comment Guidelines: Basic XHTML is allowed (a href, strong, em, code). All line breaks and paragraphs will be generated automatically.

You should have a name, right? 
Your email address, I promised I won't tell it to anyone. 
If you have a web site or blog, you can type the URL right here. 
This is where you type your comments. 
Remember my information for the next time I visit.