Amai The Mongol | Around The World Mission

2010 ony 2 saryn 23 ny udur. Orosyn holboony uls. Halimagiin bugd nairamdah uls Elista hot

Zuvlult holbooot uls ugui bolood 20 garui jil bolj bain, gehdee tuunii nuluu soyolyn uldegdluud tus holboond bagtaj baisan ulsuudad baisaar baigaa n haragdaj bain. Manaihaar tseergiin bayar, Orsoor (Den Zashitnika Octechestva) EH ORNOO HAMGAALAGCHDYN UDUR-iig temdegleh geed humuusiin setgel huursun baigaa haragdaj bain. Tsagdaagiin ajilchid uursduu ajildaa garch chadah eshiigg medehgui, gehdee ene udur VODKA setgeliig edgeegchiin heregtsee uls dayaar urgun baih bolvuu gesen bodol bie biendee mendchilgee devshuulj bui humuusees haragdaj bain.

Orsyn holboony uls (Rossiiskaya Federatsiya) buyu Rossia-giin bureldhuund bagtdag Bugd Nairamdah Halimag ulsad ireed tav dahi ugluuguu Elista hot dahi Mongolyn Konsulyn tuluulugchiin gazart ugtlaa. Zamd garch baihad iim diplomat tuluulugchiin gazar baihgui baisan buguud 4 jiliin hugtsaand mania gadaad hariltsaa mash erchimteigeer urgujij bui n medegdej bain. Arab buyu Islam shashintai ulsuudtai hariltsaagaa teluulsnees gadna Umnud Afrikiin Bugd Nairamdah ulsad hurtle elchin saidaa tomilson baidag.

Namaig Arab Afrikt baihad neesen ch boloosoo. Tusgaar togtnoloos hoishih anhny badarchingiin temdegluudiig tus diplomat tuluulugchid unshij, Afrik Arabyn uls ornuudyn talaarhi tailanguudyg bas anhaaraldaa avn gej naidaj bain.

Uchigdur taniltssan Halimag dahi konsulyn tuluulugch Gonchigjav namaig ugluu sereej, tsaigaar dailaad holyn zamd gargaj ughuur bolloo. Unaa duudaj Elista hotyn avtuusny buudal deer hurgej ugluu.
Ergen toirny nutguudtai haritsuulhad en ulsad tumur zamyn hariltsaa baga esvel ogt baihgui met sanagdlaa.

Avtuusny buudalruu yavj baihdaa Elista hotyg suuliin udaa harlaa.
Erdenet hot 1994 ontoi tustei. Ulaanbaatar hoot shig boltol neleed hugtsaa heregtei bolvuu.
Sain talaaraa ch, muu talaaraa ch!
Surleg moritongiin hushuunii hajuugaar ungruhduu zurag darlaa.

Jijig Avtuusny buudal deer Gonchigjav namaig buulgaad ajildaa yavlaa.
Harin bi Ayalyn haa 67 dahi ulsruu hureh unaa bodoh heregtei bolloo. Tsag orchmyn daraa Kazahsatn ulstai hil zalgadag Astrahan hotruu hudluh avtuusny billet avaad, hajuud bui humuusiin baigaa baidlyg ajij suulaa.

Badarchin sudlaachiin gol ajluudyn neg n humuusiig ajiglah yum. Ochson uls burd humuusiig sain tanihgui baisan ch baigaa baidal, hoorondoo haritsaj buigaas bas dugnelt hiij boldogiig oilgoson yum.

Zamd garhyn umnu zaaval hool idej bai! Yumyg yaj medhev, saataj bolzoshgui! Gedgiig baga baihaas geriihen nadad suulgasan tul Borsh avch idlee. Halimag mah yagaad ch yum idej baisan mahuudaas Mongol mahtai hamgiin tustein baisan yum.

Avtuusandaa suulaa. 300 gaad km gej baisan buguud hurdny zamtai europ setgelgeenees garch amjaagui baigaagaa 6 tsagiin daraa gazartaa hurne gej joloochiin helsnii daraa oilgoson yum. Avtuus hudluj – daraagiin ulsad namaig yu huleej baigaa bolo? Gesen asuultand gun orloo.

Avtuusny aryn suudald haranhui tohigui baisan tul joloochiin hajuud guij baigaad suulaa. negen buudal deer zogsoh ued Pivo avch setgelgeeniihee hurdyg bagasgaj tsagaa nuhtsuuhuur bolloo.

Elista hotoos garah ued setgel hudluj ehellee.

Umnu afrikiin tsuluur yavj baihdaa suuliin udaa ingej huurch baisan yum.
Halimgiin heer tal gedeg Eh orny mani tal nutagtaa yamar adil yum be!
Hyazgaar n haragdahgui talruu shirtej suuhdaa
– hezee negen tsagt mashinyhaa tulhuuree erguuleed, hotoos guchhan minut yavaad erh chuluut baigald ochidog tiim saihan nutagtaa gantsaaraa er hunii jargal ezgui heer gedgiig edlen gej bodoj bailaa.

Ger buliihen, naiz nuhud hot mani herhen uurchlugdsun boloo? Bi uuruu tednii huvid yamar uurchlugdsun baih bolo? Gesen asuultuud uuruusuu asuuj baih uedee.- Minii tusuululd bui ter nutag mani heden jiliin ayalal berhsheeliin ur dund het hiisver bolj, ih sansan gazar 9 shun hoolgui! gedeg zuir tsetsen ug bielee olbol yanaa?

Bi gertee hariaad doloo hongiin daraa, heden jil baingyn hudulguuntei baisan nuudliin setgelgeegee orhij chadahgui dahiaad zamd garmaar bolbol yanaa?

deeshilj yavaa hunruu zuugdej buurah ued n jiideg setgelgeetei humuusiin dund orood hen n hen be? Gedgiig oilgohoo bolivol yaanaa?

Odoogiin baidlaar bi hen ch bish tiimees humuus nadtai engineer baigaagaar handaj baigaa, harin tend ochivol –Chi yagaad namaig hundlehgui baigaa! Bi chamaig hundlej baigaa yum chin chi Nadad tegej ug! gedeg humuustee dahiaad l taarna.
Budapest hotod Mongolchuudtaigaa uulzaad, tuunees hoish zailshiideg bolsnoo ch oilgoson yum.

Socializm duusnaas hoish zam zasvartai anhaarch chadaagui Halimagyn heer talaar avtuusny umnuh suudal deer suuj baihdaa olon zuiliin talaar tungaaj bailaa, magadgui nutag ulam bur oir boloj buitai holbootoi baij boloh.

Jolooch 80-90 ony Zuvlultiin ueiin hugjim changa tavij bailaa. Bodvol zaluu nasaa sanan dursaj baisan bolvuu. – Soc ueiig odoo uetei haritsuulbal alin deer baisan be? – Medeej soc ue, tuhain ued amidral batalgaatai, margaashiin tuluu sanaa zovohgui baisan, Zuvlult uls tom baisan tul hussen uedee avtuusand suugaad l yavdag baisan. Harin odoo zambraagaa aldsan bain. Margaashiin tuhai bodhyn argagui.
Bid hoyor nasny zuruu 20 orchim baisan ch neg l ueiinhen yum shig amidralyn turshlagaasaa huvaaltsaj bailaa.

- Bi lav jolooch bolj chadahgui baihaa, end heden hun suusan bain?
- 30 orchim baigaa.
- Yai, 30 hunii ami nas hariuutsaj yavna gedeg aimar baihaa, bi uuriiguul bolgood yavj bain, harin ene olon humuusiin ami nas, ger buliin amidralyg hariuutsaj yavna gej mash tom hariuutslag heregtei baihaa. Ta ingej doloo honogt heden udaa zam deer baidag ve?
- Udur bur neg talruu yavaad, amarchihaad margaash butsaad yavn. Harin daraagiin dolooo honog amran. Manai ehner nadad neg udur – Bid hoyor hamt ungruusun tsagiig bodtol ihenh tsagt hoyulaa holl baisan bain, chi zamaa dagaad. Gehdee magadgui uunii achaar hoyulaa udii Boltol hamt baigaa baih, tegeeguisen bol udur bur bie bienee haraad muudaltsah baisan daa! Gesen.

Ochson gazrynhaa uulyn oroi deer garaad holyg harj nudee, haraagaa tohiruulj baigaaraa1 gej eej mani dandaa zahidag yum. Heer tald undur uuland garaltgui holyg, dund holyg, oiryg gej nudniihee huuhen haraagaa hudulguj, haraa muudhaas sergiilj baisny ur dund udii boltol hol oiryn zuils budgerch haragdahgui baigaaa yum.

zam zuur mashind murguulsen 2 aduu, bas daraahan 1 uher haragdlaa.Halimag ulsad Nuudelchin soyol irgenshil ugui bolson gej helj boloh bolvuu. Delhiin hamgiin suulchiin nuudelchnii, buyuu baigal delhiiteigee zohitsoj amidardag gun uhaantai undesten bid l uldeed bainuudaa!

Bid yavsaar baigaad Halimagyn gazar nutgaas garlaa. Aztrahanskaya oblast gesen garchgiig ungruud udalgui 4 zamy uulzvar deer zogsloo. Zamyn tsagdaa tegeed bas uur turliin huchnii baiguulgyhan shalgalt hiij bui haragdlaa. Ene uulzvar n baruunaas zuun, umnu buyu Kavkazaas hoid zugruu yavaa zam tul iinhuu huchtei shalgalttai baidgiig naiz tailbarllaa.

OMON buyu (Otryad Militsii Osobogo Naznacheniya) gedeg manaihaar Tusgaigiin tsagdaa orj irlee. Avtomat buugaa hoinoo uursen baisan buguud sumny magazin zoolttoi haragdlaa.
Baidal saingui baigaagiin shilj. Tereer avtuusny hun buriin bichig barimtyg shalgasny etsest tsoryn gants gadaadyn passportyg haraaad, azi tsaraitai baisan tul yavuullaa. Hervee kavkaz tsaraitai baisan bol buulgaj shalgah baisan bolvuu.

- Manai ene tsagdaa nar hussen zuilee hiij boldog yum, yagaad chamaig udaan shalgaaguig medehgui yum. Tsergiin bayar baisan tul shalgaagui baih. manai tsagaa naryn tuhai yariltgui.
- Yadag gej?
- Manai shorond baigaa hunii hagas n barag hels hergeer suusan gedeg, tsagdaagiin gazar norm gedeg zuileesee tatgalzah heregtei. Normoo bieluuleegui, gemt hergiin ilreliig guitseegeegui bol tsalin uguhgui, tushaal buuruuldag tul, ted statistiktaa hureh gej irgedtei hussen buhn ee hiideg.
Jisheelbel AVTUUSNY JOLOOCH gedeg zamyn tsagdaagiin shalgalt haayaa hiideg yum. Neg udaa Moskva hotoos gartal buh avtuusuudyg zamyn tsagdaa nar zogsoogood shalgaj baisan, namaig shalgaad 100 rubliin torguuli bichsen. Yagaad gej tednees asuuj boldoggui yum. Haanaas ch shaltag olj bolno. Tuhain udur bi hotyn zamyn hudulguunuus bolj uur zamyg songoson gedeg shaltgaan zaasan. Bi ali zamaar yavah n minii uuriin hereg shuudee. Barag buh avtuusuudad torguuli bichsen. Neg Stavropoliin jolooch hereg hiigeegui baihad torguuli bichsend durguitsan chin, 800 rubliin torguuliin huudas bicheed, hervee shuud tuluhgui bol (Obezyannik gedeg n shoron) saatuulna gej surduulj baisan. Tulhuus uur argagui bolson. Bugd duugui ungursun. Ted hussen torguuliaa bicheed gomdolmoor baival huuli zuin yamand handaaraa! Geed ineegeed ungurdug! Hen ch medeej handaad nemerguig meddeg tul nerelsen uniig n tuldug.

- Ta nar tulsun mungiig kompaniaasaa avdag uu?
- Yalaa gej, bid tegeed hohirood ulddeg. Ter norm bieluuldeg baidlaasaa garaad bodit ajil hiigeesee.
- Tanyg hussen ued saatuulah, torgoh erhtei tsagdaa haraad buhimddaggui yu?
- Buhimdlaa geed yaah bilee, huchnii baiguulga, TUR yum chin yaah ch argagui shuudee!

Iinhuu bid hoyor turul buriin amidralyn talaar yariltsaj baigaad hugtsaanaasaa tsagiin umnu Astrahan hotod orj irlee. Haranhui bolson baisan buguud galt teregnii buudal avtuusny buudal n zeregtsee baidag tul Kazahstanruu herhen hurj boloh zamaa songoh heregtei bolloo.
Haranhuid hotoor tsunhee uureed heseh ayultaigaas gadna, tsagdaagiin shalgalt taarval asuudald oroh taltai baisan tul biletee olood tendee huleej baigaad zamdaa garah n deer gej bodogdloo.

Kazahstany baruun busiin Arirau hotruu yavah galt tereg margaashnaas naan baigaagui tul hoyor tsagiin daraa hudluh avtuusny billet avlaa.

Astrahan hot minii irsen Almata hotoos uur bailaa. Aria hugjilteigees gadna AZI, OROS Kavkaz tsaraitai humuus holildson bailaa. Azerbadjan hunii ajiluuldag delguurees hool und avch ideed avtuusandaa suulaa.

Ene chigeld hun yavdaggui yum bolvuu? Gej bodogdhoor niit avtuusand 5 han zorchigch bailaa. Bid ehlej bui shuurganaar baga hurdtaigaar yavsaar hil deer irlee.

Baitsaagch orj ireed bugdiig garj shalgany tsonhon deer neg negeer ochij bichig barimtaa uzuul gelee. Europoos Ukrain Moldav Orosruu orj irsen n turiin bolon huchnii baiguulguudyn irgedtei haritsaj buigaas anzaarsan yum. Bainga deerees dooshoo, tushaasan heleer yarin.

Gadaa shuurga tataad mash huiten baisan tul neleed hulduj baigaad butsaad avtuusandaa humuusiig shalguulj duushyg huleeheer orloo. Hiliin tsereg – avtuusnaas buugaad gadaa hulee! Gej tushaagaad uuruu butsaad kabindaa orloo.

Hun buriig gadaa huitend huldtul zogsooh tiim husel hund turdug gej bodhoor.
Uunees taashaal avdag yum bolvuu! Gej ch bodloo.

Oros humuus iim baigaagui yumsan. Amidral ediin zasag huniig 20hon jild uurchilsun gej bodhoor. Delhiig toiroh alaynhaa turshid nadad tuslaj baisan, hamgiin sain humuus bol Orsuud baisan yum shuu! Gagtshuu turiin alband orood ajilhaaraa hun chanraa alddag yum bolvuu. Hervee bi hamtran ayalagch songoh bol Oros huniig songoh baisan.

Humuus neg negeer mash hund surtaltai Orsyn hiliin shalgaltyg ungruuj buig huleej uhtlee daarj baih ued nuguu baitsaagch ireed – zamyn esreg talyn baitsaagchid bichgee ug1 gelee. End ingej udaan zogsoohyn orond shuud hooson baitsaagchiig zaachij boloogui yum baihdaa. Tus baitsaagchid passportoo ugtul. Uzeed shuud tsaashaa oorchihloo. Dahiaad 30 minut gadaa zogsooloo. – Butsaj iireh ued- Uuchlaaraa end gadaa huiten bain, yamar negen asuudal bain uu? – Ta hulee! Avtuusandaa orood baij baiihgui yu!

Bi butsaad avtuusandaa zuvshuurul avch orloo. Bugd passportoo shalguulsan baisan buguud ayalynhaa turshid munhiin asuudaltai Mongol passportny ezeng huleeh hereg garlaa. Tus hiliin tseg deer bidnees uuur hungui baisan buguud onts shalgaad baihaargui zuil deer ingej udah hereg yund bainaa gej bodloo.

Heseg baij baigaad namaig tus tsegiin darga n duudaad – Namaig end yu hiij baigaa inee teree asuultuudaar darj garlaa. Badarching orsoor LETOPISETS gedeg orchuulj bolooh tul, uuriinhuu ayalyn tuhai yariaad, Ukrainaas orj irsen tamga asuudalgui baihad end yamaar asuudal garch buig asuulaa. Heseg tsag zarj baigaad tamga darhaar bolloo.

Hervee zorchigch asuudalgui bol tamgyg n daraad tuvuggui hil nevtruuleh yostoi olon ulsyn durem baihad, ali boloh udaah, guilgah huseltei baigaa n haragdaj bailaa.
Dood alban tushaalltandaa minii passportyg uguh ued, ter n bas dahiaad l minii huudsuudad bui buh viznuudiig uzesgeend baigaa yum shig uzej garlaa.

- uuchlaarai, tamgaa daraad yavuulchih tehuu? Nadaas bolj avtuus huleegeed bain!
- Ter yaahav, huleejil baig…

Iinhuu aria gej garah tamga darlaa. Avtuusandaa suugaad Orsyn holboony ulsaas garch 67 dahi uls Kazahstan y hilruu yavlaa.

Share on Facebook