”Би альхэдийнэ Ази, Африк, Европын 62 орноор аялаад байгаа ч гэсэн илүү олон орноор аялахаар төлөвлөж байгаа. Дэлхий ертөнцийг хөндлөн гулд туулмаар байна. Гэхдээ миний аялсан орнуудаас дөрөв, таван орон л гайхалтай гэж хэлж болохоор тийм мэдрэмжийг төрүүлсэн. Тэдний нэг нь миний 2 дахин зочилсон мөрөөдлийн улс, Серби байсан юм” хэмээн сүүлийн 3 жил гаран дэлхийгээр тойрон аялаж байгаа урт үстэй, 30 настай монгол залуу ноён Золбаяр надад хэлсэн юм. Интернэтэд тэр өөрийн аялсан орнуудда Amai The Mongol гэсэн нэрээрээ альхэдийнэ алдартай болжээ. Түүнийг Косовска Митровица руу явахаас нэг өдрийн өмнө би Белградын нэгэн бүдэг гэрэлтэй кафед бид уулзсан юм. Тэр тэндээс Болгар луу явахаар төлөвлөсөн юм. Духан дээрхи сорвио тайлбарлаж байхдаа Амай мөрөө хавчин инээмсэглээд ”Надад итгээрэй залуу минь, би яаж энийг авснаа ердөө санахгүй байна. Урьд шөнө Војводинад Пелинковац ууж байснаа л санаж байна. Ёстой галзуу шөнө байсан байхаа” гэж хэллээ.
Дараа нь Амай дуу хураагчыг минь авч асаагаад өөрийнхөө гайхалтай амьдралаа ярьж өгсөн юм. Өвөг дээдсийнхээ нүүдэлчин зан чанарыг өвлөсөн, сэтгүүлч, зохиолч хөгжимчин гэсэн гурван мэргэжилтэй бас монголын анхны ДЖ энэ залууг чухам ямар шалтгаан үүргэвч үүрэн тив алгасан аялахад хүргэв ээ,
”Энэ аялал миний цусанд байгаа. Бадарчин гэсэн монголын эртний нүүдлийн соёл уламжлал байдаг. Залуу хүмүүс өөрсдийн очиж байгаагүй газраараа аялаж, их юм үзэж нүд тайлаад баян чинээлэг болоод эргэж ирдэг. Ингэсний дараа л бид гэр бүл зохиож амьдралаа эхэлдэг юм.
Сүүлийн 100 гаран жилд энэ уламжлал мартагдаж алга болсон юм. Харин би үүнийг дахин сэргээхээр шийдсэн юм.

Дөрөв юм уу таван жилийн хугацаанд 150 гаран орноор би аялаж чадах байх. Энэ аялалаа би өөрийнхөө вебсайтаараа дамжуулан хүргэдэг юм. Бас заримдаа монголын сонинуудад ч миний аялалтын талаар мэдээлдэг. Би өөрийнхөө төсөөлсөн зүйлдээ хүрсэн үедээ л нутагтаа буцах болно.

Заримдаа надад хоноглох байр олддог ч заримда замын хажууд майхнаа бариад л хоночихдог юм. Миний мөрддөг дүрмүүдийн нэг бол ”Юу ч битгий орхи”.
Хог хаягдал, хувцас, үсээ ч гэсэн бөөгнүүлж байгаад шатааж орхидог юм. Энэ бол нүүдэлчдийн мөрддөг дүрэм л дээ. Байгаль бохирдуулж болохгүй ээ гэж.

Югославиар аялах нь миний мөрөөдөл л дөө. Олон Монголч залуучууд энд ирэхийг хүсдэг юм. Бидэнд Америк, Япон тийм ч сонин биш харин та нар бол өөр хэрэг. Бид та нараас үлгэр жишээ авдаг. Би нэг удаа хүүхэд байхдаа Улаанбаатарт байдаг Югославын элчин сайдын яаманд очлоолдоо. 1997 онд санагдаж байна. Виз авахад юу хэрэгтэйг харах гэсэн юм.
Тэгэхэд надтай ярилцсан залуу ”Энэ визийг ямар оронд хэрэглэхийг би мэдэхгүй байна. Яагаад гэвэл би өөрөө аль орныг төлөөлж байгаа ч мэдэхгүй байна шүү дээ. Би чамайг Югослав руу л нэвтрүүлж чадна.

ээ, харин одоо энд байна. Намайг анх удаа энд ирэхэд үзэмж муутай галт тэрэгний буудал угтсан. Хуучин байшингууд бас гунигтай хүмүүсийг хараад би үнэхээр гайхаж энэ миний мөрөөдөж байсан газар гэж үү гэж өөрөөсөө хүртэл асуухад хүрсэн шүү. Гэхдээ дараа нь хотыг, энэ орныг бүхэлд нь үзсэний дараа миний бодол өөрчлөгдсөн.

Серби бол хамгийн агуу орнуудын нэг. Сири, Монтенегро, Серби гэсэн орнуудад би дуртай.
Өнгөрсөн хавар би энд анх ирсэн л дээ, харин энэ удаа Универсиад болон EXIT наадмыг үзэх гэж эргэж ирсэн юм. Сербүүд их эелдэг, бас сайн хүмүүс болохоор надад бүрэн дүүрэн аюулгүй санагдаж байгаа. Эндээс би Босги Геркеговин руу яваад Херцег Новиг үзээд үнэхээр таалагдсан.

Серби болон Хуучин Югославын орнуудад олон хүмүүс гадагшаа яж мөнгө олохыг хүсдгийг би мэдсэн. Гэхдээ ойлгохгүй юм. Эндхийн найзуудаа ”Мөнгө бүх зүйл биш шүү дээ. Гадаад чи зүгээр л орон тоо бөглөдөг бол эх орондоо хүн шиг байж чадна” гэж зөвлөдөг.

Амай цааш үргэлжлүүлэн ярихдаа Балканы охидууд магадгүй дэлхийд хамгийн хөөрхөн байх. Гэхдээ нэг зүйл надад таалагдаагүй гэлээ.
Өндөр өсгийтэй, богино банзал өмссөн загварын тайзнаас бууж ирсэн юм шиг охидыг би байнга л энд хардаг. Белград ч бай Монтенегрод ч бай ялгаагүй би клубт ороод бүсгүйчүүдийн гоо сайхныг хараад сэтгэл өвддөг. Энэ чинь ердөө л хий хоосон гоо үзэсгэлэн шүү дээ.
Тэд залуустай сээтэгнэж давах гэж жоохон ч гэсэн тоглоом наадам хийдэггүй.

Банана ба Ракия

Ямар ч оронд би очсон тэр орний хоол, ундаа, согунаас амсаж аль болох олон нутгийн үг сурахыг хичээдэг. Манай монголчууд бараг загас иддэггүй болохоор надад тохиолдсон хамгийн хэцүү зүйл бол загас идэх байсан.
Бас Африкт өглөөний хоолонд Банана, өдрийн хоолонд ч банана, бананы бялуу, бананы чанамал ….тэгээд маргааш нь дахиад л банана идэх хэрэг гарна. Харин энд Серби шиг сайхан хоолтой орнуудад илүү дээр байна.

Манай оронд сүүгээр хийдэг архи, бас шар айраг байдаг. Зарим нь чамайг хэрцгий догшин болгодог бол зарим нь жаргалтай болгох жишээтэй. Харин Серби архи бол жаргалтай болгодог. Би Монголд очоод ”Тэр Сербүүд энийгээ их уудаг юм билээ” гэж хэлэх болно.