Amai Mongol (417)

2017 оны 6 сарын 12

Монгол Бадарчин 5-р аяны дараа.

Шинэ нийслэл Улаанбаатар.

Зуны халуун өдрүүд иржээ.

Нэг дүгээр эмнэлгийн цонхоор харахад, гадаа хурц нар дүүгээд, Улаанбаатар хотод их бөгчим, гандуу байна.

Зарим нутгуудад түймэр дэгдэж, ард олныг бухимдуулна.

Замд гарах бүрд, эсвэл хол газраас ирэх бүрд ордог хур бороо минь энэ удаа яагаад шиврэхгүй байна аа? гэж Хөх Мөнх Тэнгэрээсээ асууна.

Дэлхийн Хүн төрөлхтний амьдралыг Монгол залуугийн нүдээр ажиглан судлаж, Монгол улсаа үсрэнгүй хөгжүүлэх арга замыг хайсан олон жилийн аянаасаа ирээд сар гаруй болсон ч, эмнэлгийн өрөө, хэвтвэрийн дэглэмд ихэнх хугацааг өнгөрөөлөө.

Өдөр бүр эм тариа, дусал гээд амаргүй л байна.

Гэхдээ, тэсч байна…mongol badarchin books taivshir

20170525_082820

Хэд хоногийн өмнө…

Эх орондоо ирээд, хөдөөгүүр ажил амжуулахаар явж байтал, Хөвсгөл нуурын хаяанд машин намагт сууж, хаашаа ч хөдлөх боломжгүй болов. Хэд хоногийн өмнөөс бие их тааруу байсан бөгөөд энд ирээд бүр дордож эхэллээ.

Толгой эвгүй оргиж, дотор муухайрна.

Бөөлжинө.

Яг юу болоод байгааг сайн мэдэхгүй, тайвширхыг хичээж, хамт ирсэн гэрийхнээ сандраахгүй байхыг бодлоо. Холгүй орших кемп руу тэднийгээ явуулаад, -Би машинаа манаж хоноё гээд ганцаараа үлдэв.

Хаалгаа дотроос нь цоожилж, арын сандлуудыг засаад, гудсан дээр дээлээ нөмөрч хэвтэх үед сүнс минь биенээс, хорвоогоос холдох гэж буй мэт тэр сонин мэдрэмжийг амьдралынхаа богино хугацаанд дахин нэг удаа мэдэрлээ.

Энэ удаа маш хүнд.

Дотор эвгүйрхэж, байхын аргагүй болох тэр мөчид

–Ингээд л болоо гэж үү? хэмээн Бурхнаас асууна.

Амьдралаас зуураад, орчлон хорвоод үлдмээр байсан, өвчин шаналал намайг тугаа буулгахад хүргэлээ.

Амьдралдаа анх удаа бууж өглөө.

Монголын сайхан нутагтаа, анир чимээгүй сая сая оддын дор, гэр бүлийнхэнтэйгээ хамт байсан ч сэтгэл дотроо маш их ганцаардаж буйгаа мэдэрнэ.

Эд хогшил, хөрөнгө мөнгө, нэр хүнд, ажлын амжилт юу ч байгаад, ийм хэцүү цаг үед ханилаж халамжлах, хайрлах сэтгэлтэй хань үгүй бол бүх зүйл утгагүй болдгийг ухаарлаа.Эхнэр, үр хүүхэдтэй байсан бол ингэж бууж өгөхгүй байхсан болов уу гэж бодно.

103 руу яаран залгаж, өөрт мэдрэгдэж буй шинж тэмдэгүүдээ хэлэхэд даралт байж магад гэлээ. Даралт ихэссэн эсвэл багассныг мэдэх аргагүй тул, эмийн сангаа уудалж өвчин намдаагчийг давхарлаж уугаад, -Сандарч л болохгүй шүү! гэж өөртөө сануулав.

Бачуурах сэтгэлээ тайтгаруулахын тулд туулсан амьдрал, ухаарсан зүйлсээ эргэцүүлэн бодож, өдий хүртэл үзсэн ертөнц, бүтээсэн ажилдаа сэтгэл хангалуун байна гэж  өөртөө үнэмшүүлнэ.

Амарыг олох гэж  хэвтэж байхдаа “Цаг Хугацаагаар” номоо гүйцээж чадаагүйдээ л харамслаа. Тэмдэглэл, зургуудаа бэлэн болгосон ч, номоо хэвлүүлж, үйлдвэрээс өлгийдөн авах тэр мөчийг үзэхгүй гэдэг гунигтай санагдана.

-Есөн үед нэр тань дуурсагдаж байвал, Та энэ хорвоод амьдарсанд тооцогдоно! гэж аавын маань номын сангийн нэгэн сударт бичсэн байсан өгүүлбэр санаанд орлоо. -Би амьдарсаан…

Монголдоо төдийгүй Дэлхийн долоон тэрбум хүн амын дотор хэний ч давч чадаагүй хүнд хэцүү замыг туулж, хүн төрөлхтний өнө эртний Нүүдлийн соёл иргэншлийн түүхэнд хамгийн хол нутгуудад мөрөө гаргаж, тусгаар улсынхаа далбаагаа мандуулаад, XXI зууны эхэн үеийн Дэлхийн амьдралыг зургаар хадгалж, гурван цомог, дөрвөн ном гаргах нөр их ажлуудыг энэ богино хугацаанд гүйцээж чадсан болохоор хорвоог орхиход харамсах зүйлгүй гэж бодлоо.

Эх орны төлөө өгсөн нэг хүний амь нас бол юу ч биш шүү дээ.

Энэ мөч хүртэл амьд явж чадсан нь их юм.

-Ямар их аюул, айдас түгшүүрийг давж байж ирэв ээ?

Байнгын тэмцэл дунд явсан энэ их хугацаанд сэтгэл дотрох гал маань унтарсан юм шиг санагдана. Хайр л түүнийг асаана.

Сүүлийн хүчээ гартаа атган босч, гэрийхэн байрласан кемп руу алхахад, ах өөдөөс ирж байгаа харагдлаа.

–Ахын дүү зүгээр үү? гэж санаа зовон асуухад, -Яана аа, яг үхлээ. Бие нэг л биш байна аа гэж энэ удаа үнэнээ хэллээ.

Гэрт ороход, Ээж юу болсоныг мэдээд, ахынхаа хажуугаар унтаж сайн амрахыг хичээ гэж зөвлөв. Хорин жил ахдаа тэврүүлж хэвтээгүй юм байна шүү гэж бодох зуураа нам гүм унтаж орхилоо.

Өглөө сэрэхэд толгой эргэсэн, явахын аргагүй байна.

Гэрийхэн машинаа намгаас гаргаж авах гэж хичээж байгаа сонсогдоно. Ээж гаднаас орж ирээд, – Бие нь гайгүй юу? Шөнө их сандарлаа шүү, чамайг дааруулчих вий гээд Ээж нь үүр цайтал гал манаж хонолоо гэлээ.

Нараа эгч хөдөөний хурган тарагаар дайлахад, -Ямар гоё юм бэ, харь нутагт энэ  амтыг их санаж байсан шүү гэж бодон.

Ачааны том тэрэгээр машинаа гаргаж аваад, Мөрөнгийн зүг яаран давхиж, эмнэлгийн түргэн тусламж руу орж үзүүлэхэд, эмч сувилагч нар намайг таньж, даралт үзээд,- Ийм их даралттай байгаа үед явж болохгүй шүү дээ, яаралтай хэвт гээд анхны тусламж үзүүллээ.

Яаж ч байсан хот орж байж эмнэлэгт хэвтэнэ гэж бодсон болохоор, судсаар тариа тариулж, эм уугаад, 900 км-ийн тэртээх хот руу зүтгэлээ.

Яаран давхиж байтал, –Болгоомжтой яв! гэж анхааруулсан мэт машина осолдуулсан эхнэр нөхөр хоёр зам дээр гараа өргөн зогсож байна. Биений гэмтэл авсан тэр хоёрыг хамгийн ойрын сумын эмнэлгийн түргэн тусламж руу хүргээд, цааш замаа үргэлжлүүлж, удаан явах аргагүй байсан тул Эрдэнэт хотод амьдардаг Пүүжээ эгчийндээ буулаа.

Эрдэнэтийн түргэний тасагт хүргүүлэхэд, надад санаа зовсон тэд , тариа тарьж, орон дээр биений байдлыг сайжиртал хүлээхийг зөвлөлөө.

Бачуураад, хэвтэж чаддаггүй.

Амьсгалын апарат залгуулсан ч нэмэр байдаггүй.

Хажуугийн орон дээр шараа тайлуулахаар ирсэн ах хүү эмч нарыг загинан, яаралтай дусал залгаж өгөхийг шаардаж байлаа.

Би монгол хүний тэсвэр тэвчээрийн хязгаарыг тогтоож, улсынхаа далбааг алс хязгаар нутгуудад мандуулах гэж явсаар биеээ муутган эмчлүүлэх гэж байдаг, харин ах хүү архины шараа тайлах гэж эмч нарыг дарамталж байдаг.

Түргэн тусламжийн өрөөнд унтах боломжгүй байсан тул ахаараа эгчийндээ хүргүүлж, амарлаа.

Өглөө хотын зүг явах замд бие бүр муудаж, гэнэт сэртэл нэгэн сумын эмнэлэгийн орон дээр тариа хийлгүүлж байгаа харагдана.

-Даралт 240 байхад, хол замд гараад хэрэггүй гэж эмч хэллээ.

240 кг, 240 км, 240 литр зэргийг төсөөлнө. Харин даралт 240 гэж хэлэхэд хэр ихийг мэдэхгүй.

Бие ингэж муудаж байгааг бодвол аюултай байх.

-Төрсөн хотдоо хүрч байж эмнэлэгт хэвтэнэ ээ гэж би хэллээ.

Ухаан санаа орон гаран явсаар нэг мэдэхэд, эмнэлгийн өрөөний орон дээр хэд хоносон болохоо дөнгөж ухаарав. Өөрийн мэдэлгүй байжээ. Далд Увидас эмнэлгийн ААА эмчийн удирдлага дор өдөр бүр төрөл бүрийн эм тариа, зүү иллэг хийлгэлээ.

Хүмүүст зүгээр байгаа юм шиг харагдахыг хичээсэн ч оюун ухаан, ой тогтоолт, биеээ даасан байдал үгүй болж, сэтгэл дотор айдас, түгшүүр суусан байлаа.

Анх удаа амь насандаа айдаг боллоо.

Улсдаа үүргээ биелүүлж яваа залуугаа аварч, хөлөн дээр нь эргүүлэн босгох гэж гурван эмнэлгийн эмч, сувилагч нар өдөр шөнөгүй тэмцэж. Зарим шөнө тэд нойргүй хоножээ.

Сэтгэлээр унахгүй гэж гүрийсээр, одоо л нэг босч, инээж, хүмүүстэй ярьж, хоолондоо эргэн орж байна.

Амьсгалж байна,

мэдэрч байна,

хайртай дотны хүмүүс байна.

Орчлон хорвоогийн нууцууд, ертөнцийн утга учрыг хайж, аюул бэрхшээл дагуулсан, бадарчин хүний ганцаардлын хэцүү амьдралыг туулахдаа ихэд ядарч, өвдсөн бололтой.

Хол замд бие сэтгэл бэтгэрч, өвдөж, шархлах үед тэвчиж, Монгол цэргийн удмын Монгол эр хүн ямар байх ёстой тэр эрэлхэг зан чанаруудыг хадгалсаар, ажлуудаа амжилттай гүйцээлээ.

Хүн төрөлхтний олон улс үндэстнийг, соёл ёс заншил, шашин шүтлэг, байгалийн баялаг, хүн ардынх нь сэтгэлгээний онцлогийн хамт судалж, мэдээ мэдээллээ нутагтаа авчирлаа.

Дэлхийн Хүмүүст Монгол хүний тэсвэр тэвчээр, зорилгодоо мятрашгүй зан чанарыг харуулахыг хичээлээ.

Хайсан зүйлсээ ч оллоо.

Тэнгэрээс далайн гүн рүү, -52-оос +60-руу, цөлөөс, ширэнгэн ой руу, тайван газраас дайн дажин руу, хүн шавсан их хотоос зэлүүд хөдөөгийн сум руу. Өөр өөр байгаль, цаг агаар, өндөр нам, хүн, соёлын газруудыг цагийн зөрүүний хамт тогтмол туулах нь амаргүй даваа, хүнд шалгалт байжээ гэдгийг одоо бодож сууна.

Гэр бүлээ санаж, Эх орноо үгүйлж, нутгийнхаа агаарыг хүсч, хоол ундгүй өлсөж цангаж, гадаа хонож, буу зэвсэг тулгуулж, бөмбөг унасан тэр хэцүү өдрүүд одоо ард хоцорч, жирийн амьдралаа эхлэх цаг болжээ гэдгийг саяны дохио надад ухааруулах шиг болов.

Монгол хүн бууж өгдөггүй гэсэн зарчим л энэ удаан хугацаанд олон тооны бэрхшээлийг давж, Эх орондоо эсэн мэнд ирэхэд минь тус болжээ. Бодит байдлаас ангид, байнгын бясалгалд байсан би одооноос л энгийн амьдрал, жирийн зүйлүүдийг анзаарч эхэлж байна.

Нутагтаа ирээд, бүхнийг бодитоор харсан чинь зөндөө юм өөрчлөгдөн, олон үйл явдлууд миний байхгүйд болоод өнгөрчээ.

Яг л цаг хугацаагаар аялаад ирсэн мэт санагдана.

Бие арай гайгүй болсон тул маргаашнаас гэртээ гарах юм шиг байна. Тэгээд амьдралаа босгож эхэлнэ дээ. Юунаас, яаж эхлэх тухайгаа бодсоор. Гэр орон, хань ижил, үр хүүхэд, унаа хөлөг, ажил төрөл гээд юм бүхнээ эхнээс нь эхлүүлэх болохоор амаргүй л байх болов уу.

Миний үеийнхэн аль хэдийнээ гэр бүлээ байгуулаад, үр хүүхдээ өсгөж амжуулсан байхад би гэдэг хүн есөн үед дуурсах гавьяа байгуулна гэж зүтгэсээр, одоо л нэг хувийн амьдралдаа анхаарах нь.

Бадарчин байх хугацаандаа гэр бүлээ байгуулах гэж оролдож байсан ч, бие нь эх орондоо боловч, сэтгэл зүрх нь өөр газар, өөр цаг үед байхад юу ч хийгээд бүтдэггүй юм билээ.

Олон жил үргэлжилсэн хол замын дундуур гэртээ хэд хэдэн удаа ирж байсан ч, бодит амьдралд орохгүй, өөрийн зорьсон ажлуудаа хот хөдөөгөөр амжуулж, судлаж гүйцээгээд, тэгээд л хол замдаа гарч байлаа.

-Миний хүү одоо болно оо, тэртээ тэргүү чиний хэмжээний замыг туулж чадсан хүн Монголд байтугай Дэлхийд ховор гэж Аав Ээж хэлж байсан ч, хайсан зүйлсээ олоогүй байсан би тэр үед замаа үргэлжлүүлэхээс өөр арга үгүй байв.

Харин одоо болжээ…

Амьдрал үнэхээр богино.

Амьдрах үнэхээр сайхан шүү.

Явсан хүнээс үг сонс 2

ТЭМЦЭЛ
2017 оны 6 сарын 12
Монгол Бадарчин 5-с ирээд. Шинэ нийслэл Улаанбаатар хот.
Çóíû õàëóóí ºäð¿¿ä.
Íýã ä¿ãýýð ýìíýëãèéí öîíõîîð õàðàõàä , ãàäàà õóðö íàð
ä¿¿ãýýä , Óëààíáààòàð õîòîä èõ áºã÷èì, ãàíäóó áàéíà .
Çàðèì íóòãóóäàä ò¿éìýð äýãäýæ , àðä îëíûã бухимдуулна.
Çàìä ãàðàõ á¿ðä , ýñâýë õîë ãàçðààñ èðýõ á¿ðä îðäîã õóð
áîðîî ìèíü ýíý óäàà ÿàãààä øèâðýõã¿é áàéíà àà? ãýæ Õºõ Мөнх
Òýíãýðýýñýý àñóóíà.
Äýëõèé н Õ¿í òºðºëõòíèé àìüäðàëûã Ìîíãîë çàëóóãèéí
í¿äýýð àæèãëàí ñóäëàæ , Ìîíãîë óëñàà ¿ñðýíã¿é õºãæ¿¿ëýõ àðãà
çàìûã õàéñàí îëîí æèëèéí àÿíààñàà èðýýä ñàð ãàðóé áîëñîí ÷,
ýìíýëãèéí ºðºº, хэвтвэрийн дэглэмд èõýíõ õóãàöààã ºíãºðººëºº.
ªäºð á¿ð ýì òàðèà , äóñàë ãýýä àìàðã¿é л байна.
Ãýõäýý , òýñ÷ áàéíà …
Àìüäðàë ¿íýõýýð áîãèíî, амьдрах үнэхээр сайхан шүү.

Sorry, no comments yet.

Write Your Comment

Comment Guidelines: Basic XHTML is allowed (a href, strong, em, code). All line breaks and paragraphs will be generated automatically.

You should have a name, right? 
Your email address, I promised I won't tell it to anyone. 
If you have a web site or blog, you can type the URL right here. 
This is where you type your comments. 
Remember my information for the next time I visit.