2008 оны 8 сарын 29.

Монгол Бадарчин 1-р аян. 47 дахь төр.

Лалын Бүгд найрамдах Мавритан улсын нийслэл Нуакшот хот.

Аяллынхаа дөчин долоо дахь улсад хөл тавиад арван долоо хонолоо.

Энэ улсад намайг ирэхээс хэдхэн хоногийн өмнө цэргийн зэвсэгт төрийн эргэлт болж, ардчилсан гэх сонгуулиар гарсан ерөнхийлөгчийг цэргийн дээд албан тушаалтнууд гэрийн хорионд авжээ.

Төрийн эргэлт болоод хорин гурав хонож байна гэхэд иргэд нь чимээгүй, айдастай, ямар нэг юм хүлээж байгаа юм шиг санагдаж байна.

Зэвсэгт хүчин, ерөнхийлөгчийг огцруулж байхад ард түмэн дуугүй байгаа нь өмнө болж байсан хэд хэдэн удаагийн цэргийн эргэлтийн үр дагавар байх.

mongol badarchin books taivshir

Шөнө хотоор яваа машинуудын зарим нь эсэргүүцлээ илэрхийлж сигналаа дарахаас илүү хийсэн юм алга.

Хүмүүс төрөөс, зэвсгээс айдаг болсны жишээ.

Улаанбаатарт болсон долоон сарын нэгний үймээний улмаас цэрэг зэвсэг хотын гудамжинд орсон. Харин маргааш нь иргэд юу ч болоогүй юм шиг ажилдаа явж, амьдралаа хөөж байсан. Монголчууд одоохондоо цэрэг зэвсгийн дарангуйллын зовлонг мэдэхгүйн сайн тал нь энэ болов уу.

Төр, иргэдийн хооронд үл итгэлцэх байдал бий болж, ард түмэн үзэл бодлоороо хуваагдаж, бие биенээ хайр найргүй буудан гэмтээж, нийтийн үнэт зүйлүүдээ устгадаг нь ардчилсан капиталист (хөрөнгөтний) тогтолцоонд байдаг энгийн зүйл гэдгийг туулсан улсуудаас харлаа.

Монгол улсын албаны паспорттай иргэнд виз олгохгүй гэж гурав дөрвөн удаа татгалзсан Марокко улсын элчин сайдын яам руу дахин зүглэснээс Атлантын далайд байдаг Испанийн Вант улсын Канар-ын арлууд руу усан онгоцоор хүрээд, тэндээс визэнд орж үзэхээр шийдлээ.

20080829-IMG_1573

8-р сарын 29 ны өглөө цүнхээ баглаж, Мавритан улсын хойд зүгт Марокко улстай хиллэдэг Наоудибо хот руу хөдөлж, тэндхийн Мароккогийн консулын газарт виз хүсэж, болохгүй бол тээврийн усан онгоцоор Канарын арал руу явна гэдэг төлөвлөгөө боловсрууллаа.

Хэдийгээр Алжир улсаар дамжин Европт хүрье гэж бодож байсан ч сүүлийн үед хүчээ аваад байгаа лалын шашны хэт даврагчдын гадаадын иргэдийн эсрэг чиглэсэн алан хядах ажиллагааны тухай мэдээ сонссон болохоор дахин амь дүйсэн алхам хийхгүй байхаар шийдлээ.

Миний танилцсан тунис залуу: “Чи Алжир яваад хэрэггүй шүү. Тэнд цэргийн ангийн гурван мянган хүний хоолойг нэг өдөр огтолсон байсан. Хэрвээ аль нэг байранд террористууд байна гэвэл цагдаа нар эхлээд пуужингаар шүршиж дараа нь хэн байгааг нь шалгадаг юм гэх мэтчилэн үнэн худал нь мэдэгдэхгүй зүйл яриад байсан. Өөрөө тэр нутгаар явахдаа үхтлээ айсан гэсэн.

Энэ бүс нутгаар өнгөрдөг, Дэлхийд алдартай “Парис Дакар” машины уралдааныг энэ жил зогсоох болсон шалтгаан нь жуулчдыг барьцаалж амийг нь хороосон явдал юм.

Хангалттай олон дайн дажин, иргэний зэвсэгт мөргөлдөөн тууллаа.

Хүн зоригтой байж болно, гэхдээ тэнэг байж болохгүй шүү дээ.

Хааяа шөнө дунд хүйтэн хөлстэй цочин сэрэх үе байна.

Дэлхийн хамгийн аюултай нутгаар ганцаар явахад надтай юу болж болох байсан талаар бодохоор аймаар. Аз болж одоохондоо Тэнгэрийн ивээлд байна.

20080829-IMG_1574

Цүнхэндээ хэдэн талх хийгээд, нэг давхар шавар байшинтай Хойд Африкийн хотын зах руу алхлаа. Такси авъя гэхлээр араб хэлээр хаа хүрнэ гэдгээ хэлэх боломжгүй.

Явсаар нэг л мэдэхэд хотын захад хүрлээ.

20080829-IMG_1575

Нэгэн жийп зогсоход, цүнхээ хойд ачаанд нь хийгээд гурвуул урд суудал дээр суув.

20080829-IMG_1576

Жолооч хол явсангүй, хотоос гарахад байдаг цагдаагийн пост дээр намайг хүргэлээ.

Цүнхээ газар тавиад цагдаа нарыг харж хэсэг суув.

20080829-IMG_1578

Тэд яг яахаа мэдэхгүй байлаа. Ууг нь замын унаанд байсан бол бичиг баримт шалгах байсан, харин хажууд нь ирээд суусан болохоор өөдөөс зүгээр л толгойгоо дохиж мэндлэв.

Хэсэг гараа өргөөд суухад ямар ч унаа зогсоогүй тул, цүнхээ үүрээд зам даган алхлаа.

Яагаад ч юм нэг газар удаан сууж чадахаа больсон байна.

20080829-IMG_1579

Хэсэг алхаж байтал жийп машин хурдтай хажуугаар өнгөрч явснаа холгүй эргэж, миний хажууд ирээд.

-Хол явахгүй, гэхдээ зам дөхүүлж болох юм гэж муухан англи хэлээр барууны царайтай жолооч хэллээ. Ярианаас надад нэг л танил дуудлага (акцент) сонсогдож орос хүн байх гэж таамаглалаа.

20080829-IMG_1580

-Та Орос уу? гэж оросоор асуутал

-Өө, чи орос хэл мэддэг юмуу? гэж гайхав.

-Би Монголоос яваа, дэлхийг тойрох гэж зүтгэж байна.

-Монголчууд нутгаасаа алс хол харагддаг болсон байна шүү! гээд тэрээр нилээд гайхсан харцаар харлаа. Богино холбооны станцаар хойноос ирж яваа машинтайгаа холбогдоод:

-Хэй, здесь братец из Монголии, вокруг света путешествует! Хөөе, энд Монголоос ирсэн дүү байна Дэлхийг тойрч байна гэж дамжууллаа.

Монголчууд брат гэж орос үгийг буруу орчуулснаас болж оросуудыг өнөөг хүртэл ах нар гэж дуудсаар байгаа. Орос хэлэнд ах, дүү гэдэг үгийг брат гэж хэлдэг бөгөөд энэ нь ах дүүгээс гадна дотны хүн гэсэн утгатай байдаг. Харин манай ахмад орчуулагчид “Монголы и Русские братья гэсэн үгийг Оросууд Монголчуудын ах нар гээд буруу орчуулснаас болж өнөөг хүртэл энэ буруу утга явсаар байгаа юм. Үүсэл гарлаараа оросоос хамаагүй урт түүхтэй Үндэстэн нь дүү болсон нь нөгөө л орчуулгын алдаа. Түүхийн хувьд оросын Невский ван Монголын алтан ургийн Бат хааны өргөмөл хүү болж байсныг бас мартаж болохгүй шүү.

Оросууд мавритантай хуучин үеийнхээ харилцаа холбоогоо хадгалж, хамтын ажиллагаагаа өрнүүлж байгаа нь тухайн хүний ярианаас харагдаж байв. Ялангуяа жолоочийн хажууд суугаа залуу алдаатай ч гэсэн оросоор ярьж байсан нь хуучны ЗХУ–ын нөлөө үр ашгаа өнөөг хүртэл өгсөөр байгааг гэрчилнэ.

Аяллынхаа талаар хойд хөрштэй ярилцаад удалгүй зам салах болж, би африкийн цөлд дахиад ганцаараа үлдлээ.

20080829-IMG_1583

Гав ганцаараа хээр цөлд унаа, хүн амьтан хүлээж зогсох ямар байгааг төсөөлөхийг уншигчдаасаа хүсэж байна. Африкийн халуун нар дээрээс шараад, доороос элсэн гадаргуу төөнөж, байх суух газраа олоход хэцүү байна.

Хүн ам цөөтэй мавританы энэ зам дээр ганц нэг машин өнгөрөх боловч, 140 гарсан хурдтай давхиж буй машинууд зам дээр шарагдан яваа Монгол залууг анзаарахгүй нь.

Хэзээ нэгэн цагт европт хүрч, орчин үеийн соёл иргэншил бүхий хотод амьдрах ямар сайхан байх бол оо гэж мөрөөдөж байхдаа, дэлхийн үзэсгэлэнт байгальд ганцаараа хөөмийлж суух жаргал байсныг хожим санана гэж төсөөлөө ч үгүй юм.

Нэлээд хугацаа өнгөрлөө.

Халууны хэм 45 хамаагүй давсан.

20080829-IMG_1584

Нэгэн машин хурдаа хүчтэй сааруулаад намайг өнгөрөөд зогслоо. Цүнхээ үүрээд араас нь очтол муухан англи хэлээр

-Суугаарай! гэв. Машинд суух үед миний гарт кока кола атгуулав. Ямар ч хоолгүй африкийн зарим тосгонд кока кола олдсоныг бодоход энэ ундаа глобал буюу даяаршсан бүтээгдэхүүн гэдэг нь тодорхой.

Хурдтай давхих машины цонхоор хажуугаар өнгөрч буй Сахаарын цөлийг харж, Монголын говь руу аялж байсан дурсамжаа бодлоо.

20080829-IMG_1585

Гэрээсээ ямар хол явна вэ би…

Хэсэг хугацааны дараа машин замаас гарч намайг аяллаа цааш амжилттай үргэлжлүүлэхийг ерөөлөө.

Би хасани, волоф зэрэг нутгийнхны хэрэглэдэг хэлнүүдийн алийг нь ч мэдэхгүй тул ам, дохиогоор ихэнх тохиолдолд харилцаж байна.

Мавритан улсын албан ёсны хэл нь франц бөгөөд хотынхон энэ хэлийг голдуу эзэмшжээ. Гэхдээ хоорондоо араб хэлийг бас ашиглах нь элбэг. Монголчууд шашнаар орж ирсэн төвд, энэтхэг үг хэрэглэдэг шиг.

Миний буусан газар ахимаг настай хүн ТҮЦ-нд жижиглэнгийн бараа борлуулж байна. Эргэн тойронд ялаандаа бариулахаар байсан болохоор гадаа суулаа.

Эндхийн нүүдэлчид усаа том саваар нэг аваад удаан хугацаанд хэрэглэдэг юм байна. Наранд бүлээссэн уснаас нь гуйж саваа дүүргэлээ.

20080829-IMG_1590

Нэг газар удаан хүлээж чадахгүй байсан тул алхлаа.

Замд өөр суурин байгаа эсэх тухай бодсон ч үгүй. Амьд хүн аргатай гээд зам зуураа орчин тойрныг сонирхон зураг дарсан шигээ алхлаа.

20080829-IMG_1592

Байгаль дэлхийгээс илүү үзэсгэлэнт зүйл хаана ч байхгүй.

Нэлээд хол алхтал микро ирж зогсов.

20080829-IMG_1598

Жолоочтой хэл амаа ололцоход төвөгтэй ч зам нийлэх нь тодорхой болсон тул унаанд нь суулаа. Доторх эвгүй үнэрээc болж өглөө идсэн хоол хоолойд тулж, дотор муухайрав.

-Энэ юун үнэр вэ?

-Аан, манай ачаанд загас байгаа юм.

Миний толгой эргэж, ёстой далайн өвчин, машины өвчин, хоолны хордлого гээд бүх өвчин нэг доор хөдөллөө. Загас зөөдөг машины кабинд цамцаараа ам хамраа таглаад ч нэмэргүй.

Машины урд шилэн дээрх Осама Бэн Ладэний наалтыг жолооч үзүүлээд:

20080829-IMG_1597

-Чи юу гэж бодож байна? гэж асуухад:

-Би Монгол, дундыг баримтлагч! гэж хариулав.

Энэ улсад Осама Бен Ладен болон Садам Хусейны зургийг хүмүүс хүндэтгэлийн газартаа байршуулсан байгааг олон удаа харлаа.

Бид хэсэг явж байгаад миний тэвчээр хүрэлгүй, манарсан царайтай машинаас яаралтай бууж, цааш хамт явж чадахгүйгээ хэлэхэд тэд инээлдэн, явж одлоо.

20080829-IMG_1595

Хэсэг алхтал, замын хажууд зогссон 4 жийп машинтай Мавританичууд намайг сүүдэрт хамт сууж цай уухыг санал болгов. Мавританчууд нь Монголчууд, Сиричүүдтэй адил тун ч зочломтгой тусч хүмүүс юм.

20080829-IMG_1601

Сүүдэрт сууж байх үед хэсэг залуус хийн зуух дээр Мавритани цай чанаж намайг дайллаа. Хаа хүрэх тухай асуух үед Наоудибу гэж хэлээд, цуг унаагаар дөхөх болов. Бид замд гарч, цувааны хамгийн арын машинд 140 км цагийн хурдтайгаар бусдыг дагаж явлаа.

20080829-IMG_1602

Замын дагуу хэд хэдэн цагдаагийн шалгалттай таарч, нутгийн иргэдийн дунд байгаа ганц Монгол залуу тэдний анхаарлыг ихэд татаж байлаа. Гадны хүн гэхлээр тагнуул, туршуул мэтээр хүлээн авдаг бололтой. Онцгой байдал зарласан болоод ингэж байж магад.

20080829-IMG_1603

Харанхуй болж цуваа замын хажуугийн нүүдэлчдийн майхны дэргэд зогслоо. Монголчууд гэрт суудаг бол эндхийн нүүдэлчид майханд амьдардаг юм байна.

20080829-IMG_1605

Хивсээр бүрсэн майханд орох үед ёс заншлаараа над цай чанаж өглөө. Нүүдэлчид хаа ч явсан адил юм аа. Аяны хүн ядрах, цангах, өлсөх гэж ямар байдгийг мэддэг тул нүүдэлчдийн хүн чанарын адил дүрэм үйлчилдэг юм байна.

20080829-IMG_1604

Цай уух зуур шинэ найзууд маань нүүдэлчдээс тэмээний сүү худалдаж авав. Гялгар уутанд хийсэн шинэхэн сүү ямар үнэтэй байсныг би мэдээгүй ч, бүгд баяртай байгаа нь илт.

-Энэ бол натурал! байгалийн! гэдгийг над ойлгуулахыг оролдоно. Монгол гэж ямар сайхан улс байдгийг эд нар мэдсэн ч болоосой.

Бид тэндээс хөдлөөд удалгүй Наоудибоу хот руу орж ирлээ.

-Чи хаана буух вэ? гэж тэд асуув.

-Надад ямар ч төлөвлөгөө байхгүй байна гэдгээ л хэллээ.

Ноуадибоу суурин руу ороход хоёр гурван давхар жижиг байшингууд харагдана. Мавритан улсын нийслэл нь жижигхэн аймгийн төв шиг байсан юм чинь, энэ хот том байх аргагүй шүү дээ.

Замд танилцсан хүн гэртээ намайг урьж, -Чи энд байрлаж болно шүү, бид чамд хоол хийж өгье гээд гарлаа.

Хэсэг хугацааны дараа түмпэн дүүрэн мах чанаж авчрав.

20080830-IMG_1606

Монголчууд бид энэ хүйтэн, амиа бодсон дэлхийд ганцаараа биш юм байна!

20080830-IMG_1608

2008 оны 8 сарын 30.

Мавритан улс, Наоудибоу боомт хот.

Өглөө сэрээд: -Би хаана байна аа? гэсэн асуултаа өөрийн эрхгүй тавив. Нэг өглөө ч болов, амьдарч буй газраа сайн мэддэг байх юмсан.

Миний хоносон өрөө маш бүгчим байсан тул зочны өрөөний цонхны доор буйдан дээр унтахдаа шөнөжингөө тийчилж, халууцлаа. Дээрээс нь хамаг бие хүнд оргиж, нэг л хачин. Босоход толгой жаахан эргэж, алхахад хэцүү байна.

20080830-IMG_1607

-Яагаад ийм сонин байна аа?

Ганцаараа хүний нутагт аялж байхдаа биеэ сайн сонсож байхгүй бол ямар нэгэн асуудалд орвол хэн ч тусалж чадахгүйг өмнөх туршлагаасаа мэдсэн юм.

Халуунд унтсанаас болов уу?

Хамгийн гол шинж тэмдэг нь миний гэдэс хавиар ихэд хатуурсан, ямар ч хөдөлгөөнгүй, дарж үзэхэд чулуу шиг санагдав. Өчигдөр их өлсөж байгаад нэг дор их мах идсэнээс болоод өнөөдөр бие муудаж дээ гэж өөртөө онош тавилаа. Замдаа хоол ундаа байнга зохицуулж, бага багаар иддэг байсан бол, өчигдөр оройн түмпэн дүүрэн махыг хараад Монголоо cанаж байгалийн зөнгөө дагасан юм.

-Түгжрэл болсон бол яана аа? Өмнө нь эмнэлэгт миний хажууд хүйтэнд тостой хоол идээд гэдсээ дааруулснаас болж түгжрэл болсон ах мэс засал хийлгээд, улмаар нас барж байсан санагдана. Би гэдсээ дааруулаагүй юм чинь арай биш байх.

Цүнхээ яаралтай уудлаад, Сьерра-Лионы Монголын энхийг сахиулагчдын өгсөн эмүүд дундаас хорсоол олж усанд найруулан уулаа.

20080902-IMG_1643

Манай эмч нарын өгсөн эмүүдийг хараад нэгэн бодол төрөв. Бараг нэг кг шахуу төрөл бүрийн эмтэй уутыг европын хил дээр нээвэл яах бол? Намайг ямар нэгэн мансууруулах бодисын наймаачин гэж бодох ч юм билүү гээд эмээ цөөлөх боллоо.

20080830-IMG_1610

Гадаа гарч, хаана ирснээ хармаар санагдав. Хойд Африк загварын байрны өмнө өчигдөр үйлчлээд байсан залуус сууж байна. Намайг сэрснийг хараад өглөөний цай бэлдлээ.

Мавритан улс хэдийгээр боолчлол зогссон гэх боловч, хэт ядуу айлууд хүүхдээ баян айлд өргүүлээд, тус айлд идэх хоолтой, унтах байртай байсан нь дээр гэж үздэг гэнэ. Монголын түүхэнд харц ард хүүхдүүддээ боловсрол олгохдоо мэдлэг боловсролтой айлд зарцлуулж, нөгөө айл нь ч хүүд зав зайгаар нь эрдэм боловсрол заадаг байсан.

20080830-IMG_1613

Бид сууж цай уух хооронд өчигдөр танилцсан тавь орчим насны хүн гэртээ ирээд муухан англи хэлээр:

-Хэрэгтэй юм байвал хэлээрэй, хот руу явахаар бол манай энэ залууг аваад яваарай! гэж захилаа.

Айлын зарц залуутай төв рүү явлаа.

20080830-IMG_1615

Замын унааг зогсоож, нийтийн тээвэр шиг мөнгийг хувааж төлөөд дөхөж болдог юм байна.

Манай хүн англи хэлгүй, би франц хэл муу тул арай ядан хэл амаа ололцож байв.

20080830-IMG_1616

-Чи хаа хүрмээр байна?гэж тэрээр асуухад

-Усан боомт! Тэнд усан онгоц хайх хэрэгтэй байна гэлээ.

Усан онгоц олдохгүй бол яана аа гэж санаа зовно.

Өмнө Египет улсад байхад Судан улс визээ татгалзаж, Суэцийн сувгаар Этиоп руу явах усан онгоц хүлээж хэдэн сар болж байсан юм.

Итгэл байхад гутрах зай үгүй гээд зүтгэхээр шийдлээ.

20080830-IMG_1618

Усан онгоцны карго боомт дээр очоод дотогш орохыг оролдсон ч, хилийн тусгай хамгаалалттай бүс гээд буцаалаа.

Төрийн эргэлтээс болж иргэний дайн эхлэх магадлалтай улсаас яаж гарах вэ? Эх орон руугаа яаж дөхөх вэ? гэсэн бодол л намайг эзэмдэж байв.

20080830-IMG_1619

20080830-IMG_1624

Залуутай тэр суурингаар жаал хэсэж, зах дэлгүүрийг нь сонирхсоор өдрийг өнгөрөөлөө.

20080830-IMG_1621

Зах дээр явж байтал хоёр испани охинтой таарч:

-Эндээс усан онгоц хайх хэрэгтэй байна, яавал дээр вэ? Хэнээс асуух вэ? гэхэд

-Энд нэг баар байдаг. Түүний эзэн нь эндхийн усан онгоцны хүмүүсийг сайн мэдэх байх гэж зөвлөлөө.

Гэртээ харих үедээ туслагчаасаа

20080830-IMG_1625

-Энд баар байдаг гэсэн, тэнд яаж хүрэх вэ? гэхэд тэрээр мэл гайхаж над руу харав.

Мавритан улс лалын шашинтай тул согу борлуулах хориотой юм. Харин энэ хотод ганцхан баар согу зарах зөвшөөрөлтэй бөгөөд, туслах намайг дагаж дотогш орж үзэх хүсэлтэй байгаагаа хэллээ. Нутгийн лалын шашинтай иргэдийг оруулдаггүй тэр бааранд нь хөөрхөн цагаан хүүхнүүд цугладаг тухай ч тэрээр хэллээ.

Уг нь Мавританд согу борлуулахыг хориглосон байдаг ч, гаднын хүмүүсийн тав тухыг нь бодоод ганц нэг зөвшөөрөл өгдөг гэнэ.

20080902-IMG_1649

Магадгүй манай баарнууд шиг, албан хаагчдад юмыг нь өгөөд ажиллуулдаг ч байж магад. Улаанбаатарт арван хоёр цагаас хойш юу ч ажиллаж болохгүй гэж хуульчилсан байдаг хэрнээ, юу ч болоогүй юм шиг бүгд л ажилладаг шүү дээ. Тэгээд хааяа нэг хууль сахиулж байгаа дүр эсгэж цагдаа нар орж ирнэ, улмаар тохиролцоно.

Бид хоёр үүдэн дээр нь ирэхэд, хамгаалагч дотогш оруулсангүй. Надтай яваа залуугаас болж оруулаагүйг мэдсэн тул, гэртээ хариад ганцаараа буцаж ирэхээр шийдлээ. Орой буцаж бааранд ирэхэд, эзэн нь ирээгүй байсан тул пиво авч уув.

20080830-IMG_1626

-Нэг лаазтай пиво таван евро?

Бармены өмнө сууж, зурагтаар гарч буй испанийн канарын арлуудын хөгжмийн нэвтрүүлэг үзэж байхдаа:

-Хэзээ би тэнд хүрэх бол оо? Хот нь ямар гоё юм бэ, хүмүүс нь ямар царайлаг юм бэ? гэж өөрийн эрхгүй бодож, нэг пивыг бага багаар шимж дуусгалаа. Өмнө нь нийслэлд таарсан гадаадынхан ганц пивонд согтохын тулд өглөөнөөс юуч идэхгүй, өлөн уудаг гэж ярьж байсан санагдана.

Баарны эзэн ирсэн боловч, уулзах тухай бодохоо болилоо. Маргааш дахин Мароккогийн визэнд орж үзье, тэгээд болохгүй бол усан боомтод усан онгоц хайя гэж шийдэв.

Гэртээ харих үед, үйлчлэгч залуус үдийн хоол хийгээд хүлээж байлаа. Маш их махтай будаатай хуурга. Хоолны дур хүсэл их байсан ч өмнөх туршлагаа бодоод хэмжээтэй зооглолоо.

20080831-IMG_1628

2008 оны 8 сарын 31.

Мавритан улс, Наоудибоу боомт хот.

Өглөө эртхэн босож, замын унаагаар хотын төвд байрладаг Марокко улсын консулын газарт очиж виз хүслээ. 40-хөн км цаана байгаа Марокко руу бараг алхаад явахад ч бэлэн байв.

20080902-IMG_1648

“Үгүй, виз өгөх боломжгүй!”

Яаж ч хүсээд, яаж ч аяллаа тайлбарлаад Марокогийн Вант улсын консул виз өгсөнгүй.

Ойрын хэдэн өдөрт Мавритан улсаас гарч чадахгүй бол төрийн эргэлтийн дараах иргэний бослого эхлэх аюул нүүрлэж байлаа.

Бас Мавритан улсын далайд загасчлах гаднын компаниудын зөвшөөрлийн хугацаа дуусаж, тэд усан онгоцнуудаа гаргана гэж байсан юм.

Мавританд байхдаа нэгэн сонин юм олж мэдлээ. Европын том загас барьдаг компаниудад Мавританы засгийн газар эргийн хавьд гучин жилийн хугацаатай, ямар ч хязгаарлалтгүй загас барих зөвшөөрөл өгсөн байна.

Монголтой төстэй ч юм шиг, гэхдээ Монголын хэвлэл мэдээлэл хүчтэй болохоор ийм төрлийн хууль бус үйлдэл, авилгалыг илрүүлж зогсоож чадах байсан байх. Өмнө нь Монголын агаарын замыг гаднын байгууллагад хууль бусаар худалдсан байсныг санаж байна уу? Одоо бол ингэж чадахгүй гэдэгт итгэж байна.

Испани улсын консулын газрынх нь гадаа хэдэн европчуудтай таарч, энд гацсан бэрхшээлээ хэлж, болохгүй бол нутгийн завиар ч хамаагүй аяллаа үргэлжлүүлнэ гэлээ.

Тэд -Нутгийн завинд яасан ч сууж болохгүй шүү, амь насанд аюултай. Харин Канарын арал, Мавритан хоёрын хооронд далайн тээвэр эрхэлдэг “Арамас” компанийн оффис дээр орохыг аминчлан зөвлөв.

20080831-IMG_1630

Хаягийг нь олж аваад боомтын хажууд байрлах оффис дээр очлоо. Жижигхэн байгууллагын ханан дээр далайд усан тээвэр хийдэг том том усан онгоцнуудын зураг байна.

20080831-IMG_1632

Абдулрахман гэгч Мавритан менежер залуутай уулзаж, өөрийнхөө хийж буй аяллыг тайлбарлаад, Мавританаас гарах гэтэл визний бэрхшээлтэй байгаагаа ярилаа.

-Танай усан онгоцнууд Канарын арлууд руу явдаг бол намайг авч явах арга олж өгч туслаач? гэв.

-Бид хүн тээвэр эрхэлдэггүй, зөвхөн ачаа тээдэг. Иргэнийг усан онгоцонд суулгах нь хориотой байдаг юм.

-Гэхдээ миний байдлыг ойлго л доо! Над Испанийн виз байгаа, ямар ч асуудалгүй, түүнээс гадна би аяллынхаа талаар тэмдэглэл бичдэг юм, чөлөөт сэтгүүлч.

-За байж бай, би захиралтай чамайг уулзуулъя.

Бид хоёр захирлыг нь иртэл хүлээв. Зочломтгой соёлтой улс гэдэг өөр юм. Халуун өдөр хөргөгчнөөсөө хүйтэн усаар дайлж, замд уух ус ч өглөө.

Монголын цаг агаар ерөнхийдөө хүйтэн байдаг тул зочноо заавал халуун цайгаар дайлдаг. Харин халуун оронд хүн чанартай хүмүүс хүйтэн усаар дайлах юм.

Хол аяны дараа айлд орж халуун цай уух ямар сайхан байдаг билээ, тэр айлын сайхан сэтгэлийг ийм жижиг зүйлээр дүгнэж болдог шүү дээ. Айлд зочлоход унд ч өгдөггүй Монгол айлууд одоо улам бүр олширч байгаа нь эмгэнэл.

20080831-IMG_1631

Захирлыг ирмэгц бид хоёр өрөөнд нь орж учир байдлаа хэлэв. Хэрвээ би ойрын хугацаанд усан онгоц олохгүй бол байдал хэцүүднэ гэдгээ тайлбарлалаа. Захирал нь /Мигел Пэрэйра/ муухан англи хэлээр:

-Чиний хийж байгаа зүйл бол агуу юм байна, би болдогсон бол шууд чамд тусалмаар байна, гэхдээ ийм зүйл дээр би төвөөс зөвшөөрөл авах ёстой. Манай усан онгоц 9 сарын 3-ны өдөр эндээс хөдөлнө, түүнээс өмнө би төв рүүгээ холбогдож асууж үзье.

-Маш их баярлалаа, би өөрийн тэмдэглэлд та хоёр болон танай байгууллагын талаар бичих болно гэж үнэн сэтгэлээсээ талархлаа.

Тэрээр миний паспортын нүүр, визийн хуулбар, сэтгүүлчийн үнэмлэх, даатгалын хуулбарыг хувилж авав. 4 хоногийн дараа усан онгоц эндээс явахыг мэдээд үнэхээр их баярлалаа, гэхдээ намайг авахыг зөвшөөрөх эсэх нь тодорхойгүй хэвээр.

Жижиг хотуудад хүний хүн байх шиг зовлон үгүй. Хүн танихгүй, хийх юмгүй, цаг хугацаа зогссон мэт.

Би буцаад гэртээ ирлээ.

Намайг орж гарахад тэд байнга ажиглаж, анхаарал тавьж, Мавритан цайгаараа цаг тутамд дайлна. Халуун өдөр байшингийн сүүдэрт сууж амтат цай уух үнэхээр сайхан. Ийм сайн хүмүүстэй таараагүй бол өдийд хаа нэгтээ гадаа хөлсөө асгаруулаад сууж байхгүй юу. Надад тусалсан хүмүүсийн зургийг авах гэсэн боловч тэд зөвшөөрсөнгүй. Гэхдээ миний дурсамжид байнга байх болно.

Огт танихгүй хүнийг зам дээрээс аваад, гэртээ хоол ундаар дайлж, холын замын бэлтгэлийг хийж өгдөг тийм сайн хүмүүс өнөө цагт улам бүр цөөрсөөр байгаа.

20080902-IMG_1650

Өрөөндөө ороод зурагтын хажуу дахь видео кассетуудаас Саддам Хусэйний тухай баримтат киног олж үзэв. Дайны өмнөх бичлэгүүдээс Багдад хотын үзэсгэлэнт газруудын архитектурын гайхамшгийг мэдэрлээ. Харамсалтай нь энэ бүх юм одоо байхгүй. Мавританчууд Саддамыг дэмждэг хүмүүс гэдгийг айл бүрийн ханан дээр байгаа Саддамын плакат, Осама Бин Ладены зургуудаас ойлгож болох юм. Киногоо дуусгаад өөр хийх зүйл хайв.

Хөгжим асааж нэг CD тавьтал яая даа гэсэн электро хөгжим байлаа. Лалын шашинд гүн итгэдэг Мавританд ийм хөгжим залуус сонсдог гэхэд гайхмаар. Харамсалтай нь эхний гурван дуунаас бусад нь зурагдаад байсан тул, эхлүүлж тавиад нүдээ аньж гав ганцаараа бүжиглэж өнгөрөөлөө (ганцаардлын солиорол).

Улаанбаатарын болон дэлхийн шилдэг клубүүдийг оюун санаандаа төсөөлж хөлсөө гартал бүжиглэлээ. Ийм маягаар дуунуудыг олон дахин давтсаар сүүлдээ бүүр залхаж орхив.

Одоо юу хийх вэ?

Юм бодож хэвтлээ, гадаа жаахан алхлаа, залуустай юм ярих гэсэн боловч нөгөө л хэлний бэрхшээл байсан тул зүгээр л буланд тэднийг харж хэсэг суув. Ийм маягаар арай гэж өдрийг өнгөрөөв.

Шөнө дунд халууцаж, бүгчимдэж үүр цайлгав.

2008 оны 9 сарын 1.

Мавритан улс, Наоудибоу боомт хот.

Дахин нэг шинэ өдөр, дахиад шинэ боломж.

Монголд хүүхдүүд хичээлдээ явна гээд бөөн хөл хөдөлгөөн болж байгаа гэж бодохоор сайхан.

Усан онгоц хайх шаардлага гарах болов уу?

Арамас над зөвшөөрөл өгөх болов уу?

Байрны эзэн намайг боомт руу авч явна гэсэн байлаа. Бодвол усан онгоц хайж өгөх гэж байгаа байх. Би хүлээж суусаар өдрийн хагасыг өнгөрөөсөн бөгөөд харамсалтай нь уулзах хүн маань ирж чадахгүй боллоо гэж дамжуулав. Би өөрөө унаа барьж Арамас-аас хариу авахаар очтол хагас ажилладаг өдөр гээд хаасан байв.

Хотоор ганцаараа хэсэж байгаад интернет орж юм уншиж цаг нөхцөөхөөр шийдлээ.

20080901-IMG_1638

Нүд эрээлжилтэл сууж, Монголын мэдээллийн хэрэгсэл дунд хэрэгтэй, сэтгэл баясгах сайн зүйл олно гэдэг хэцүү болохыг ойлголоо. Нэг л сайхан гарчгууд. Нээгээд талд нь хүртэл уншаад хайран цагаа барснаа ойлгоно. Ихэвчлэн бие биенээ муулсан, ул шагайсан бичлэг. Тэгээд ямар олон хүн уншиж бухимдсан сэтгэгдлээ бичиж байна аа.

Тэр гэж дуучин тэгсэн гэнэ, энэ улс төрчийн нууц амраг энэ гэнэ! гээд л цувраад байна. Түүнийг нь би мэдсэнээр яах ёстой юм бол оо? Санал хүсэлтийн тухай бүр ярилтгүй. Хараал, заналхийлэл, гүтгэлэг, доромжлол.

Баялаг сайхан Монгол хэлний цөөхөн хэдэн муу үгийг хүн бүр давтсан байх шиг. Хайран цаг, хайран тархи.

Тус интернет кафенд DVD кинонууд байсан тул эзэнтэй нь үнэ тохироод кино үзэхээр боллоо. Гурван кино дараалж үзээд бүгдийг нь шингээнэ гэдэг тусдаа асуудал байв. Киногоо дуусгаад гэртээ харьтал, намайг ирэхийг дөхүүлж хоол бэлджээ. Сонин юм, гэртээ байгаа ч юм шиг.

2008 оны 9 сарын 2.

Мавритан улс, Наоудибоу боомт хот.

Өглөө нүдээ нээгээд хаа байгаагаа мэдлээ. Дэндүү бүгчим шөнө байв.

Хэзээ нэгэн өдөр гэртээ хамаг биеэ атийн, толгойгоо хөнжилдөө шургуулж биеэ амьсгалаараа дулаацуулна аа. Байнга аялаад байхаар тархи нүүдлийн шинжтэй болдог юм шиг байна. Нэг газартаа тайван сууж чадахгүй, дээрээс нь хүсэн хүлээж байсан Европ, Ибиза арал, наран шарлагын газар толгойноос гарч өгдөггүй.

Мавритан соёл, ёс заншлаа хадгалсан улсын хувьд маш сайхан ч би огт идээшиж чадахгүйгээ ойлголоо. Хөгжим нь сайхан боловч өдөр бүр сонсоод байхааргүй. Ислам шашин маш эртний дүрмүүдийг ёсчлон дагадаг хэвээрээ ч над шиг эрх чөлөөт нүүдэлчин хүнд зай олдохгүй юм шиг байв.

Босоод нүүр гараа угаана, цайгаа ууна, болбол усанд орно. Өглөө босоод иймхэн төлөвлөгөөтэй зарим хүн яаж амьдралыг бардаг байна аа? Ялангуяа залуус.

Хоёр жил хагас гаруй африкийг туулсан ч хамгийн сүүлийн улс болох жуулчны диваажин гэгддэг Марокко улс руу орж чадахгүй байдаг.

Гаднынханд хэлэхээр тэд учрыг нь ойлгохгүй -Чи тэгээд элчин сайдын яамаар дамжуулж хэлүүлж болдоггүй юм уу? гэнэ. Африк тивийн тавь гаруй улстай гадаад харилцаа, худалдаа эрхлэх чадваргүй тийм улсын иргэн гэдгээ хүлээн зөвшөөрөхөөс өөр аргагүй мэт. Энэ тивд ганцхан байдаг Элчин сайдын яам нь Арабын Египет улсад байрлаж, бусад газар болж буй үйл явдлыг Улаанбаатар хотынхонтой адил интернетээс авч байна.

20080831-IMG_1633

Хотын усан боомт дээр ирээд усан онгоцны бусад компаниудыг лавлалаа. Бүтсэнгүй.

Энэ сууринд цаг яг л зогссон мэт. Худалдааны гудамжаар дэлгүүр хэснэ. Гэхдээ юм авахгүй болохоор сонирхох зүйл байхгүй.

Зах дээр ажигласан зүйл бол гар утасны хөгжил. Би аялын өмнө шинэ технологи сонирхдог байсан ч сүүлийн үед юу болоод байгааг ойлгохоо болив. PGGS, TGB юу юу ч гэнэ үү хар мянган шинэ нэрс гарчээ. Монголд байхдаа дөнгөж GPS, Memory stick энэ тэрээ гэсэн үгнүүд цээжилж эхэлж байтал өнөөдөр шинэ зүйл олноор бий болжээ. Blue ray гэж диск дээр 40 GB бичлэг хийдэг болж. Ганц CD-тэй төстэй зүйл дээр бүтэн HARD DISK багтаж байна. Бас ухаалаг гэх утаснууд гараад иржээ.

Интернэт кафед очиж дахин кино үзлээ. Ямар аз болж энд кино байна аа. Өдрийг ямар ч үр дүнгүй өнгөрөөв.

Зав зайгаараа Грег Магрегэр-ийн Монголоор аялсан тухай ном шагайна.

Орой гэртээ иртэл өөр айл хоолонд урив. Өрөөний гол хивсэн дээр сонин дэвсэж байгаад дээрээс нь түмпэнтэй хоолоо тавьж тал бүрээс нь гараараа идэв.

Эндхийн ёсонд хоолны өмнө гараа угаахгүй байх нь бусдыгаа хүндлээгүйтэй адил. Нэг тавганаас бүгд хооллоно.

Миний амьдарч буй гэрийг манадаг залуу Аллах бурхны тухай ярьж, ислам бол агуу шашин хэмээн тайлбарлана.

Би аяллынхаа явцад жинхэнэ араб соёл, жинхэнэ ислам шашнаар амьдарч түүнийг биеэрээ мэдэрсэн тул, сайн талууд нь Монголынхоо соёлтой адил гэж хэлж чадах юм.

Бас уран зохиол, дуу шүлэгтээ байгалийн сайхныг магтан, бүсгүйн хөөрхнийг биширч байгаа нь үнэхээр гайхалтай.

Манай гадаад харилцааны салбарынхан яаралтай араб ертөнц, лалын ертөнцтэй харилцах шинэ бодлого боловсруулах хэрэгтэй болов уу. Бидэнд, тэднээс сурах, сургамж авах зүйл их байна.

Араб, лалын улсууд руу эдийн засаг, компьютерын чиглэлээр оюутнуудаа явуулах хэрэггүй. Харин хэл, соёл судлал, урлаг, улс төр, шашин судлалаар залуучуудаа явуулж тархийг нь задлах нь илүү зөв болов уу.

Харин техник технологи, компьютер зэргээр япон, солонгос, америк, энэтхэг рүү явуулж сургах нь дээр.

Өнөөгийн Монголынхтой адил боловсролын системтэй тийм улс руу залуусаа явуулах нь дэндүү утгагүй зүйл. Тэгснээс эх орондоо тэр бүхнийг сурсан нь хамаагүй дээр, шинэ мэдээ мэдээллийг ядахдаа төрөлх хэлээрээ, найз нөхдөөсөө ч болов мэдэх давуу талтай шүү дээ.

20080830-IMG_1612

Би нутгийн хүмүүсийн тамхийг нь үзлээ. Бүх мавританчууд ийм дүнсэн тамхийг биедээ авч явна. Гаансаа нэг халаасанд, дүнсээ нөгөө халаасанд нь хийнэ. Бага багаар дүнсээр дүүргэж татна.

Монголчуудын хамрын тамхиа солилцон мэнд усаа мэдэлцдэгтэй адил соёл юм байна. Ам хүрдэг гаансаа хуваалцахгүй, харин дүнстэй уутаа солилцож байх юм.

Өвөөгийн татдаг байсан тамхитай төстэй байсан болохоор сорж үзэхдээ химийн хичээлийн анхны дүрмийг мартчихсан байв.

Ямарваа нэгэн зүйлийг анх үнэртэх гэж байгаа бол эхний ээлжид бага багаар өөр рүүгээ сэвж, турших хэрэгтэй.

Гэтэл би зүгээр тамхи шиг сорсон чинь тархинд шууд цус харвах шахлаа. Яая гэмээр, нус нулимс, ханиад болов. Өмнө нь нэг удаа бас ийм байдалд орж байсан санагдана. Малави улсад тамхины ургамал тариалдаг ферм дээр очиж навч хураалцаад, хатаасан навчнаас саваагүйтэж тамхи сигар ороодог юм болоод татсан чинь хоёр өвдөг чичирч байсан.

Маргааш есөн сарын гуравны өдөр. Хэрвээ тэр Канарын арал руу явж буй усан онгоцыг барьж чадахгүй л бол энэ улсад үүрд үлдэх юм шиг байдалд орлоо.

Дэлхийг тойрно гэдэг оршин байгаа улсаасаа дараачийн улсын визийг баталгаатай авахгүй бол тус улсынхаа хар дансанд орж цагаачлалын хуулийг зөрчсөн болно. Баривчлагдана. Буцъя гэхээр өмнөх виз аль хэдийнээ дууссан байна.

Байнга нэг визийг нөгөөхөөр сольсоор байгаад гурван жилийг ардаа орхилоо.

Дахиад ингэж явахаас халшрч байна. Хаана ч очсон тайван байж болохгүй визийн хугацаандаа баригдаж, шахагдана. Хааяа тусгай албаныхан шалгагдана.

Хурдан гэртээ харьж, хэн нэгний хараанд өртөхгүй, биедээ бичиг баримтгүй эрх чөлөөтэй явах юмсан.

Хөгжилтэй орнуудын тагнуулын албаныхан өөрсдийгөө тагнуулч гэж харагдуулахгүйн тулд аль болох тэнэг юм шиг царайлдаг бол, хөгжиж буй орны тусгай гээд байгаа хүмүүс өөрийнхөө ажлыг хамгаас чухал гээд хувцсаа хүртэл тагнуулч шиг өмсөхийг нь яана.

Мавритан улсад цэргийн эргэлт гарсан ч, байдал тайван байгаа юм шиг санагдана.

Гэхдээ гэнэт дэлбэрч болно.

Араб гаралтай цагаан Мавританчууд нь төр барьж, хар арьстай омгийнхноо үздэггүй бололтой.

Арамас компанийн үүдэн дээр ирээд хаалгыг нь тогшлоо.

-Аа, чи хүрээд ирэв үү? Бид чиний тухай асуусан бөгөөд арай гэж зөвшөөрөл авсан гэлээ.

Миний нүдэнд Испанийн Ибиза арал харагдав.

Би захиралд нь талархаад, гэртээ ирж цүнхээ баглаад хүмүүст баярлалаа гээд, туслах залуугийн хамт усан онгоцны буудал руу хөдлөв. Усан онгоц хөдлөхөд хоёр цаг гаруй дутуу тул би тайван байв.

Бид хоёр алхаад боомтын хаалган дээр очтол хамгаалалтынхан:

-Уучлаарай, энэ бүс хамгаалалттай нутаг тул далайчны цэнхэр паспорт, эсвэл цагдаагийн газрын зөвшөөрөл хэрэгтэй гэж зам хааж зогслоо.

Хэдэн минутын өмнөх африк тивээс гарч европ соёл иргэншил рүү орно, далайн эрэг дээр амарна гэсэн бодол бага багаар замхарч эхэллээ. Арамас нь хэдийгээр намайг усан онгоцондоо суулгахыг зөвшөөрсөн ч, Мавритан улсын хуулийг дагахаас өөр арга байсангүй.

-Уучлаарай, би яаж ч чадахгүй нь, тэр бичгийг нь чи өөрөө хөөцөлдөөд үз дээ! Би чадах бүхнээ хийсэн шүү гэж Абдулрахман хэллээ.

Би таксинд сууж суурингийн төв рүү яаралтай давхив.

Тэр бичгийг хаанаас авах юм бэ? Өгөхгүй бол яах вэ? Авсан ч усан онгоцноосоо хоцорвол яана аа? гэсэн айдас дунд хөвж эхэллээ.

Хүн ямар нэгэн зүйлээс айхаараа ямар болдог билээ, тэр бүх шинж надад илэрч байв.

Цагдаагийн газар эхний цагдаад асуудлаа тайлбарлатал, дараагийн дарга руу заав.

Гадаа нь хүмүүс дараалж байхлээр хүлээж байгаад учир байдлаа тайлбарлатал

-Би мэдэхгүй, энэ асуудлыг дээд даргаас асуу гэв

-Өрөө нь аль вэ?

-Одоохондоо байхгүй байна, ирэхээр нь асуу.

-Миний усан онгоц хөдлөх гээд байна! Хэрвээ би түүнд амжиж суухгүй бол эндээс хаашаа ч явж чадахгүй. Маш чухал хэрэгтэй байна шүү дээ! гэхэд:

-Хүлээхээc өөр аргагүй гэв.

Жижиг байрных нь коридорт хөлөө савчин суухдаа, боомтон дээр байгаа усан онгоц хөдлөхөд хэдхэн минут дутуу байгааг бодлоо. Яах вэ гэж бодож байтал дарга нь ороод ирэх нь тэр.

Миний хажуугаар өнгөрсөн даргын араас орох гэтэл нарийн бичгийн дарга бололтой цагдаагийн цолтой залуу: -Байж бай! Би эхлээд танилцуулъя, дараа нь чамайг дуудъя гэв.

Гадаа коридорт сууж байхдаа юу хэлэхээ маш сайн цэгцэлж өрөөнд нь орох үедээ шууд тухайн хүн рүү өөдөөс нь очиж гараа барилаа. Хүн гар барих гэж байхад үгүй гэдэг хүн ховор. Гар барихдаа чанга ч биш, сул ч биш яг тааруулаад атгалаа.

-Сайн байна уу? Танд энэ өдрийн мэнд. Та англиар ярьдаг уу? Миний франц гэж “бонжур”-тайгаа л байна гэж юу ч болоогүй юм шиг тайван яриагаа эхлэв.

Ахмад албаны хүнтэй нөхөрсөг, илэн далангүй яриа өрнүүлтэл түүний даргархуу хүйтэн харц зөөлөрч:

-Ямар ажлаар явна? гэж сонирхон асуулаа

-Өнөөдөр танай улсаар аялаад дууслаа, усан онгоцондоо сууж Канарын арал орох гэтэл боомт руу орох зөвшөөрлийг танаас ав гэж байна гээд аяллын зурагтай хуудаснуудаа үзүүлж байхдаа нэг л зүйл буруу хийснээ анзаарлаа. Миний аяллын танилцуулга зургийн дөрөв дүгээр нүүр надад маш их бэрхшээл авчирч байгаа юм. Израиль улсад байгаа зураг. Өмнө Суданы визэнд орохдоо Израилийн зургийг өөрчилж Египет болгож байсан санагдана. Харин энэ удаа бүх аяллын зураг Израильтай хамт байв.

Дарга түүнийг анзаарч харсангүй, тэр олон улсын зураг дотроос нэг улсыг олж харах хэцүү л дээ.

Ингээд бид хоёр сууж ярилцахад, дарга завтай, тэгээд ч шинэ зочноосоо юм сонсох дуртай байв. Харин би яарч байсан ч юу ч болоогүй юм шиг царайлж, тайвнаар:

-Хүлээн авсанд баярлалаа. Би явахгүй бол болохгүй нь, цаг тун бага үлдлээ. Та над яаж туслах вэ? гэв. Над бичиг өгөх үгүй талаар бид юу ч ярилцаж амжаагүй байхад ийнхүү хэлсэнд тэрээр:

-За, би чамайг нэг цагдаатай явуулъя. Тэр очоод хэлээд өгнө гэлээ.

Ингээд бид таксинд сууж яаран боомт руу хөдөллөө. Арай гэж хаалган дээр нь очоод паспортаа өгтөл,

-Цагдаагийн газрын даргаас бичиг авчирсан уу гэх нь тэр.

-Над бичиг өгөөгүй, энэ хүнийг явуулсан гэв.

Хоёр албаны хүн хоорондоо нэгэн зүйл ярилцаж байснаа:

-За, тамга дарлаа шүү гэв.

Тамгаа даруулчхаад гараад иртэл цагдаа:

-Хүүе, чи таксиныхаа мөнгийг төлнө биз дээ гэв.

-Өө тийм шүү дээ. Түрийвчээ уудалтал нутгийн мөнгөнөөс юу ч байсангүй. Бүгдийг нь шавхсан нь бурууджээ. Цүнхээ уудлаад, хамгийн түрүүнд таарсан зүйл дурсгав.

Мавританаас гарсан тамгатай паспортаа аваад боомт руу ордог хаалган дээр очтол хамгаалалтын хоёр цэрэг оруулахгүй гэлээ.

Тэр хоёр намайг яарч буйг мэдэж байсан тул ийнхүү цаг барж юм салгах хүсэлтэй байв. Миний паспортыг аваад тус боомтын аюулгүйн албаны дарга дээр оруулж өгөөд намайг гадаа хүлээж бай гэв.

Цаг явсаар…

-Чи ороод ир дээ.

Жижиг өрөөнд нэгэн байцаагчийн хувцастай хүн миний паспортыг нэг бүрчлэн үзээд

-Чи хаанаас ирсэн юм?

-Монгол.

-Энд юу хийж байгаа юм?

Би ч нөгөө ярьдаг зүйлээ эхнээс нь ярив. Надад асуудал байхгүй, миний усан онгоц хөдлөх гээд байна гэж сандран хэлтэл тэд ханд авчихлаа. Намайг гараад хүлээж бай гээд туслахтайгаа ямар нэгэн зүйлийн талаар ярьж гарав. Нутгийнхны ярьдаг араб хэлийг сайн ойлгохгүй байсан ч, Египетэд дөрвөн сар байсны хувьд цааш юу болох гэж байгааг гадарлав. “Багшиш” гэдэг нь хахууль гэсэн араб үг. Тэр хоёр надаас юу хүсэж байгаагаа аль хэдийн ойлгосон ч энэ удаа би багшиш гэж үгийг мэддэггүй царайлав.

Ингээд гадаа сууж байхад яг үүнтэй адилхан явдал Москвад болж байсан санаанд орлоо. Москвагийн галт тэрэгний буудал дээр цагаа хүлээн сууж байхад ирдэггүй хирнээ, яг галт тэрэг хөдлөх гэж байхад, эсвэл галт тэрэг рүү яаран гүйж байхад цагдаа нар зогсоогоод:

-Уучлаарай би цагдаа байна, та бичиг баримтаа шалгуулна уу? гэнэ. Мэдээж шалгуулахаар өгөх үед:

-Уучлаарай таны бичиг баримт асуудалтай байна. Та бидэнтэй цуг явах уу? гэнэ. Ийм маягаар яарсан хүмүүсээс  мөнгө салгадаг юм. Хахууль өгөхгүй тэр өрөө рүү дагаад явах юм бол түр хугацаанд саатуулж байгаад суллана, харин галт тэрэг аль хэдийн явсан байна…

Хилийнхэн өрөөнд дуудах үед би аль хэдийнээ цагаасаа хоцорсон байв.

-Чи энд юу хийж байна?

-Аялж сурвалжлаг хийж байна. Танай байгаль, хүмүүсийн соёлын талаар тэмдэглэл бичиж байна.

-Чи зураг дарж байгаа юу?

-Мэдээж, ямар ч жуулчин энд ирээд зураг дарна биз дээ.

-Чиний бүх зургийг үзмээр байна гэх нь тэр.

Энэ үед гэнэт пал хийлээ. Пивтэй сууж байгаа зураг яахав харин нууцаар авсан цагдаагийн болон цэргийн зурагнуудаас айж эхэллээ. Мавритан улсад цэргийн эргэлт болсны дараахан ирсэн болохоор хотын төвүүдээр жийпэнд пулемёт зоосон бүрэн зэвсэгтэй найман цэрэг хотын эргүүл хийж байсан юм. Хотын төвдөө арай бага зэвсэглэсэн байсан бол шөнө дунд харуудын дүүргээр арай илүү зэвсэглэсэн харагдсан. Зургуудаа хальт үзүүлтэл:

-Чиний аппарат чинь гоё юм байна шүү гэж байцаагч санаа өгөв.

-Үгүй ээ, хуучин, сүүлийн үед хамаагүй сайн аппарат гарсан.

-Тэгвэл чи наадахаа надад өгчих л дөө

-Болохгүй ээ, энэ минийх биш, манай ажлынх болохоор чадахгүй, сүүлд хариуцлага тооцно гэв.

Цэргийн хүмүүстэй ярихдаа их ур ухаан зарах хэрэгтэй, тэдэнд хэд хэдэн үг их нөлөөлдөг юм. “Ажлын” “үүргээ биелүүлэх”, “хариуцлагын” гэх мэт.

-Энд зураг дарж болохгүй шүү гэж хэлээд миний паспортыг өгөв.

Би цүнхээ үүрч гараад боомт руу орж Арамас бичигтэй усан онгоц хайж гүйлээ.

Битгий явсан багаасай…

Сүүлийн булан тойроход миний усан онгоц зогсож байв. Хүнд цүнхээ үүрээд яаран алхав.

“Зогс гэж хэн ч битгий хэлээсэй, би гуйж байна.Би усан онгоцондоо сууж, замаа үргэлжлүүлмээр байна” гэж дотроо давтан уншлаа.

Хурдан алхаж явтал цаахна зогсож байсан хамгаалалтын цэргүүд дуудаж үзлээ, тэдэн рүү гараа даллан, инээмсэглэж улам хурдан явав.

Сүүлийн хоёр цагт өнгөрүүлсэн айдас, түгшүүр шиг байдлыг өмнө нь мэдэрч байлуу ч гэж бодоно.

Арамас усан онгоцны хойд хаалган дээр Абдулрахманы хажууд зогсож буй залуу өөрийгөө ахмадын туслах Андреа гэж танилцууллаа.

Welcome to the Boat! гэж хэлэх үед яаран дотогш хүний нүднээс далд ормоор байв.

Тэр залууг дагаж ортол миний араас усан онгоц хаалгаа зөөлөн хаагдлаа.

20080903-IMG_1651

-Чамайг бид удаан хүлээлээ шүү дээ. Чи хаашаа алга болчхов оо? Дахиад 5 минут хүлээгээд замдаа гаръя даа гэж бодож байлаа гэж Андреа хэллээ.

Тэрээр юм ярьж байх хооронд би анх удаа сүүлийн хоёр жилийнхээ хугацаанд африк тивээс гарч буйгаа бодов.

20080903-IMG_1654

Усан онгоцон дээрээс холдож буй африк тивийг хараад, би өөрийн эрхгүй хүндэтгэн бөхийж ёслов.

Миний нүдний өмнө туулсан зам, бүх адал явдал жирэлзэн өнгөрч, энэ бүх шалгуурыг давснаар би өөр хүн болсноо мэдэрлээ.

Аяллын хамгийн их сандрааж, яаруулсан, тэвчээр шалгасан давааны нэгийг давлаа даа гэж бодохын зайгүй задгай далайд анх удаа гарч буйгаа ойлголоо.

20080903-IMG_1657

Намайг юу хүлээж байгаа бол оо?

Дахиад л шинэ алхам, шинэ бодол, шинэ төлөвлөгөө.

20080903-IMG_1658

Ямар ч л гэсэн зорьсондоо хүрлээ.

Эрх чөлөө гэж хэчнээн үнэтэй зүйл болохыг Атлантын их далайн хязгааргүй үргэлжлэх долгионыг харж байхдаа би мэдэрлээ.

Хэрвээ усан онгоцонд оруулахгүй гэсэн бол яах байсан бол оо?

Ард түмэн нь, ёc заншил нь гайхамшигтай cайхан боловч цагаар тэсэрдэг бөмбөг тавьсан юм шиг эргэлтийн үеийн улсад байх ямар хэцүү байв аа.

20080903-IMG_1653

Аялал үргэлжилсээр…

Явсан хүнээс үг сонс 2

Horaayy..there are 8 comment(s) for me so far ;)

#1

Гайхалтай. Үнэхээр уншиж байх хоорондоо маусаа байдгаараа атгачихсан сууж байна :-p
Монголоор цагаан сар болох гээд л, ойрын хэдэн өдөр нэлээн сэрүүхэн байна.
Нээрээ л бүгчим халуун үед үхтлээ даарахыг хүсдэг шүү 😀 Амжилт хүсье!

xvv wrote on 2009/02/19 - 12:30
#2

mongold ired yu hiih tolovlogootei bn

otgonbat wrote on 2009/02/19 - 23:44
#3

deer hunii helsenchlen bi bas mouse changa tgatsan garni huls gartsan amjih boluu geedl unshij garlaa shde heehhe….yag iimerhuu yumnii daraa ineed hureel bie hungurul saihan boldog shuu za amjilt,

aaaaaaaaaa wrote on 2009/02/20 - 15:13
#4

neg yum sanuulhaa martchij heeh Amai Vsee odoo zasuulaaa urt us chn arai bish ee …….odoo joohon ungutei yaviii shuuu huuu Vsee neg saihan zasuulchih…tgeel aylaal bj de

aaaaaaaaaa wrote on 2009/02/20 - 15:27
#5

Амай чамд амжилт хүсье чиний аялалийг уншаад үнхээр бахархах сэтгэл төрж байна

KC wrote on 2009/02/21 - 18:53
#6

sain uu Amai mash sonirholtoi uneheer tevcheer shaardsan asuudaltai tulgarchee. za usan ongotsondoo amjij suusan ni yamai daaaaaaaaaaaaa……

bayaraa wrote on 2009/02/22 - 08:42
#7

usan ongotsond orood haalgaa haagdaj bgag chini barag sonsloo shde. chi uneheer ortol bichsen bnashu. buunu bayar bollooshd. hehe. amjilt husie

tsogt wrote on 2009/08/17 - 13:06
#8

Eo eo yacan ongotsnii xaalgiig chamtai xamt xaan bj neg amucgaa ablaa omnooc chin barag yxtlee candarlaa

Oyun wrote on 2014/06/13 - 20:41
You can leave a response, or trackback from your own site.

Write Your Comment

Comment Guidelines: Basic XHTML is allowed (a href, strong, em, code). All line breaks and paragraphs will be generated automatically.

You should have a name, right? 
Your email address, I promised I won't tell it to anyone. 
If you have a web site or blog, you can type the URL right here. 
This is where you type your comments. 
Remember my information for the next time I visit.