ХҮҮГИЙНХЭЭ ЕРТӨНЦӨД АМЬДАРСАН МИНЬ

73. Laos. Vientiane (34)

Бат овогт Цэен-Норовын Жамбалсүрэн, Амайгийн аав.

20013 оны 4 сарын 8.

Бүгд Найрамдах Ардчилсан Лаос улсын нийслэл Вентьян.

Урьд цагийн уламжлалт сайхан харилцаатай Лаос орон биднийг найрсаг угтлаа.

Гадаадын олон сая хүн жилд хүлээн авдагтай холбоотой байх хил, гаалийнхан хариуцлагатай хирнээ ямар ч саадгүй, шалгалт онгичилт гэж ер байхгүй, бараг л Хөвсгөлийн нисэх дээр бид бууж буй мэт л санагдлаа.

Төв нисэх гэхэд даруухан юм.

Монголын Элчин сайдын яамныхан биднийг тосч, зочид буудалд хүргэж өглөө.mongol badarchin books taivshir

Нутаг орноо санасан, Монгол хүний мөрөөдөл болсон байдаг бололтой тоссон хүмүүсийн найрсаг дотно, илэн далангүй, бараг л ах дүү нартайгаа уулзаж байгаа юм шиг элэгсэг байдал нь алс холын нислэг хийсэн, шинэ оронд ирж буй бидний сэтгэлийг их хөдөлгөсөн юм.

Элчин сайдын гэр бүлийхэн оройн хоолонд биднийг урив. Үндэснийхээ хоолыг алсын Лаос оронд иднэ гэж урьд нь бодож байсангүй.

73. Laos. Vientiane (99)

Консулынхан гэртээ бас урив.

Консулын эцэг нь болох, би урьд нь дуулж байсан, Монголын гадаад бодлогыг боловсруулж хэрэгжүүлэхэд хүндтэй гавьяа байгуулсан шилдэг дипломатч, Лаост элчин байсан эрхэм хүн Ю.Сандаг гуайтай уулзан хөөрөлдсөн нь бидэнд онцгой сэтгэгдэл төрүүлсэн юм.

Хүүгийн минь номуудыг аль хэдийн уншчихсан, түүний аялалд томоохон ач холбогдол өгч байсанд би их баярласан.

73. Laos. Vientiane (96)

“Монголчууд хийгээгүй том үйлсийг чи бүтээсэн. Африк судлалыг манайд эхлүүлсэн. Монголдоо чи ганц шүү. Биеэ их бодож яваарай” гэж захин, эхнэртэйгээ хоёул миний хүүгийн аяллыг дэмжиж гар цайлгаж байсан энэ их хүн манай гэр бүлийн амьдралын түүхэнд том үсгээр бичигдэх хүн гэсэн сэтгэл өөрийн эрхгүй төрж байлаа.

Консулын гэр бүлтэй хамт Вьентьяны залуусын хөл хөдөлгөөнтэй, дуу шуутай шөнийн төвд хамт үдшийг өнгөрөөсөн минь Лаос орны тухай өмнөх бодол сэтгэлийг шууд л өөрчилснийг би хүлээх нь зөв бизээ.

73. Laos. Vientiane (101)

Үг дуу цөөтэй ч өндөр боловсролтой, суугаа орноо төгс мэддэг, дээд зэргийн соёлтой элчингийн удирдлага, залуус тун сайхан сэтгэгдэл төрүүллээ. Урьд өмнийн элчингийнхэн хэмээх нилээн хямсгар ярвагардуу, дээгүүр зантай, ихэмсэг, бас хүнд сурталтай хүмүүсийн үе нэгэнт улиран өнггөрчээ гэсэн итгэл надад баттай төрсөн юм.

73. Laos. Vientiane (86)

Лаос Улс нь 7 сая гаруй хүнтэй, нийслэлдээ 200-300 мянган хүн л амьдардаг юм байна.

Хот руу чиглэх хөдөлгөөндөө тодорхой хязгаарлалт хийдэг, дүүрэг хороодын нийтийн үйлчилгээнд дарамт үзүүлэхгүй гээд ажил, амьдрах байр, оронтой бол шилжүүлдэг,  Ингэхдээ хөдөөгийнхөө нийгэм эдийн засгийн байдлыг хөгжүүлэхэд сүүлийн үед гол анхаарлаа тавьж байгаа ажээ.

Манайхаас 4 дахин олон хүнтэй улсын нийслэл юм чинь утаа суунагласан хот байх болов уу гэсэн, ер бусын цэвэр сайхан агаартай хот байлаа. Машины түгжрэлд халуун газар яанаа гэж бодож байсан чинь тийм зүйл огт байдаггүй нь ажиглагдлаа. Гаднаас хуучин муу машин оруулахыг хориглодог ажээ.

Гудамжинд их төлөв өнгө будаг нь гялалзсан тэрэгнүүд л чөлөөтэй давхилдаж байлаа.

IMG_0337

Хотын тээврийн асуудлыг үндсэнд нь сайн шийдсэн байна.

Бүх хүмүүс нь моторт дугуйтай, зарим нь машинтай.

Зочид гийчдийн тээврийг улс биш ер нь л иргэд дааж бүрэн хариуцах юм.

Ганц нэг хүнийг бол мото дугуйгаар, бас 3 дугуйтай мото тэргэнцэр, тэвштэй дээвэртэй машин, микро автобус, том автобус гээд хүн хүнд тохирсон тээврийн хэрэгслээр бүрэн, хөнгөн шуурхай үйлчилдэг нь гайхалтай байв.

73. Laos. Vientiane (72)

Лаосчууд буддын шашныг гүн хүндэтгэн шүтэж биширдэг ажээ.

Хотын төвийн хамгийн гоё ганган, алтан ганжир нь гялалзсан, үзэсгэлэнтэй шинэчилсэн байшингууд нь ер нь л сүм хийдийн барилгууд байх юм. Лам нар нь настай, залуус хосолсон, ёс дэг жаягаа хатуу сахидаг нь байдал төлвөөс нь харагдаж байлаа. Жип  хөлөглөсөн лам бүү хэл гоё машинд заларсан санваартан ч харагдсангүй. Дэлгүүр хоршоо, үйлчилгээний газар ч үзэгдсэнгүй, зөвхөн дуган хийдэд л шашин номын ажлаа хийж байгаатай нь олонтой таарав. Хувиараа ном уншин өргөл барьц авах, бизнесийн маягийн үйл ажиллагаа явуулах нь бараг л байдаггүй гэж ярилцах юм.

Буддын шашны эд өлгийн зүйлээр гайхамшигтай баян орон гэж хэлж болно.

Шашин бүхэлдээ нийгэмд үйлчилдэг нь тод ажиглагдав.

73. Laos. Luang Prabang 2 (30)

Худалдаа арилжаа, зах зээл, үйлчилгээ, хувиараа хөдөлмөр бизнес эрхлэх явдал иргэн бүрийг хамарсан нь содон гайхалтай байлаа. Хотын иргэд нь толгой дараалан гэрийнхээ үүдэнд дэлгүүр хоршоо, гуанз ажиллуулдаг нь тун сонин . Тэргэнцэр дээрээс ганц нэгээрээ хоол унд хийх нь ерийн үзэгдэл. Гудамж тэр чигээрээ жирийн иргэдийн худалдаа үйлчилгээ.

IMG_2409

Улс төрийн хувьд хуучин уламжлал зарим талаар хадгалагдсан нь ажиглагдах боловч зах зээлийн эдийн засагт манайхаас илүү ухаалаг шилжилт хийж байна гэж хэлж болохоор . Хүн бүр л хувийн аж ахуй, худалдаа, үйлчилгээ эрхэлж, мөнгө бүтээх, амьдралаа сайжруулахын төлөө ажиллана. Ийм нөхцлийг нь ч төр, засаг нь гайхалтай ухаалаг бүрдүүлж өгчээ.

IMG_0360

Баян тансаг орд харш, хаусууд, үнэтэй хээнцэр машинууд давхих нь үндэсний хөрөнгөтнүүд цөөн биш гэдгийг харуулна.

Тэд нь бас л худалдаа үйлчилгээ, зочид буудал ажиллуулж, зогсоо зайгүй л үйлдвэрлэл явуулж, мөнгө бүтээнэ.

Манайд бол 1990-1993 онд хувьчлал нэрээр улс үндэстний ихэнх баялаг цөөн хүний гарт орж, баяжиж хөрөнгөжих үйл явц нэг хэсгийн хувьд гайхалтай хурдан явагдсан билээ.

Харин дийлэнхи олонхи хоосон хоцорч, ядуучуудын тоо ч мөн гайхалтай өсөв.

Өндийх, амьдралаа сайжруулах бололцоо ч бараг олдолгүй явсаар одоо болохоор тэтгэвэр, тэтгэмж, нийгмийн халамжаар л амьдрахгүй бол болохгүй байдалд хүрсэн нь үнэн ажгуу.

Жирийн ард иргэд нь ядахдаа худалдаа, үйлчилгээ эрхлэх боломж хомс, үйлдвэрлэл явуулах санхүүгийн үндэс байхгүй, төр, засаг минь л яаж дэмжиж, юу хийх бол, юу өгөх бол гэж харж хүлээх, бэлэнчлэх арчаагүй сэтгэлгээнд лав гүнзгий оржээ.

Ядахдаа өөрт байгаа илүүдэл бараа, бүтээсэн гар үйлдвэрлэлийн зүйлээ чөлөөтэй зарж борлуулчих газар ч байхгүй, үйлчилгээнийхэн өндөр түрээсэнд дарлуулан хүлэгдсэн маягтай л болчихжээ.

Гэвч юуг, яаж дэмжих талаар эрс өөр шинэчлэлийн бодлого хэрэгтэй болжээ.

Хүмүүсийн эдийн засгийн үйл ажиллагааны эрх чөлөөг манайд улам хөгжүүлж, чөлөөтэй болгох, нэг хэсэг хүнд биш бүх иргэдэд нээлттэй байхаар үндсэн өөрчлөлт хийх хэрэгтэй юм байна гэж Лаост өрнөж буй үйл явцыг хараад л өөрийн эрхгүй бодов.

Хорь гаруй жил ярьсан хүмүүсийн эдийн засгийн эрх чөлөөг цаашид яаж эдлэх вэ?

Яаж амьдрах билээ гэсэн гүн бодолд автагдаад байгаа, одоогоор улс төрийн эрх чөлөөндөө хангалттай сурч дадсан ард түмнийхээ тэр томоохон хэсэгт эдийн засгийн эрх чөлөөг нь жинхэнээр нь олгох л нэн чухал байна даа.

IMG_0942

Үндэсний уламжлалаа гайхмаар хадгалж үлдсэн Лаосын нийслэлд нэг л зүйл олныг бодогдуулсан юм.

Гадныхантай үерхэж нөхөрлөдөг нутгийн бүсгүйчүүд санаснаас олон байх аж.

Монголчууд бид гадны хүнийг дагаж яваа орчуулагч бүсгүйг ч “явалдаж” байна гэж муухай харж, элдвээр өөчлөн ярьдаг бол олон сая жуулчин авдаг энэ оронд ийм байдлыг сонирхдог хүн ч бараг үгүй болсон бололтой.

Нэг үгээр эвлэрчээ.

Залуухан лаос охид бүсгүйчүүдийг сугадан зугаалж алхах харийн хижээл харчууд санаснаас олон байлаа.

Эрэгтэй эмэгтэй нь ялгагдахгүй хүмүүс ч олон .

Аялал жуулчлал нь үндэстэн ястны хил хязгаарыг эвдэн, арилгадаг юм байна гэсэн бодол ч төрөв.

Харин, Чингисийн удмын, тэнгэрээс заяат төрсөн хэмээдэг Монголчууд маань ийм “эх захгүй” гэмээр үзэгдлийг яаж хүлээж авах вэ? Нүд үзүүрлэн, жиг жуг хийн хүйтэн нүдээр харах уу? Аль эсвэл хүний эрх гэдэг талаас нь хандах уу?

Вьентьянаас Ванг Виенг хот орох 6 цагийн турш би замаа ажиглав. Тосгон суурин тасарсангүй, тасарсан газар нь том жижиг байшингууд байх агаад бүх айлууд, бараг л толгой дараалан үүдэндээ том жижиг дэлгүүр, хоолны газар, массаж, засвар, оёдлын газар, жижигхэн ч гэсэн лангуу гээд чадах л зүйлээ ажиллуулж байв. Бүх айлууд бараг л толгой дараалан өрхийн аж ахуй эрхэлж байлаа. Түүндээ л анхаарал тавьдаг бололтой, гадуур сэлгүүцэж буй хүн ч үгүй.

Нийслэл хотод гэхэд согтуу унаж туссан хүн, гуйлгачин харагдсангүй.

Ярилцах нь Лаост хулгай зэлгийн гэмт хэрэг байдаггүй болсон ажээ.

Айх түгших явдал иргэдийн хувьд үгүй болсонтой холбоотой байх, хүмүүс нь их тайван, элэгсэг дотно юм.

Чанга орилж уурлаж байгаа хүн нэгийг ч би олж харсангүй.

Хот, тосгоноор нь 10 хоног явсан намайг хүнлэг чанараа тэгж сайхан хадгалсан энэ ард түмэн гайхшруулсныг хэлэх нь зүйтэй.

IMG_0903

IMG_1405

Гудамж, хөдөөгүүр цэрэг форм, цагдаагийн дүрэмт хувцастай хүн би 7-8-ийг л харсан. Их сонирхож фото зургийг нь ч дарав. Энэ нь тэнд түгшүүр үгүй гэдгийг гадны хүмүүст илтгэн харуулах бөгөөд ийм газар оронд байгаа зочид ч тайван, сэтгэл өег байхаас аргагүй болох юм билээ.

IMG_2429

Түүхч хүний хувьд би төр, засгаа дээдлэх Лаосчуудын гайхамшигт  уламжлалыг  их хүндэтгэх сэтгэл төрөв.

Нийт ард түмний олонхи итгэж босгосон төр, засгаа ард түмэн нь тойрон хүрээлж, бодлогыг нь дэмжиж байж  хамтдаа амжилтанд хүрнэ.

Гэтэл манайд төр, засгийн удирдагчдаа бараг л чоно нохой, харийн хүн  мэтээр хандан харааж доромжлох нь ер нь хирээс хэтэрчээ. Иймэрхүү эх толгойгүй байдал төр, засгийн удирдлагаа Үндсэн хуулийн бус аргаар, гадаадын тагнуулын байгууллага оролцсон хуйвалдаанаар сольж, насан турш төр, улс ард түмнийхээ төлөө үнэнч зүтгэсэн эх орончийн эсрэг “гүтгэлгийн балиар дайн” зарласан 1984 оноос л эхэлсэн юм. Энэ их муухай байдал уламжлал болоод тогтчихвол Монголын улс төр эрүүлжинэ гэдэг хол бизээ гэх бодол аяллын явцад төрж байв.

Лаосчууд өнгөрсөн ба одоогийн удирдагчдаа их хүндэтгэдэг.

Зураг хөргийг нь өлгөчихсөн байх юм.

Бүр далаад оны эх оронч Фомвиханы зураг номын дэлгүүр, захаар дүүрэн байх юм.

Зах зээлд ийм ширүүн татагдан орж буй орон гэхэд шинэ, хуучин төрийн зүтгэлтнүүдээ ингэж хүнлэг ёсоор хандаж байгаа нь лав л урагшлах хөдөлгөөнд нь саад болоод байдаггүй аж.

Ерөнхийлөгчийн ордон гэхэд 5 давхар маш том сайхан байшин байх юм.

Ерөнхий сайдын ордон гээд 6 давхар том ордон байдаг.

Тэнд аппарат нь ч ажилладаг юм байна. Ажиллах, үнэнч зүтгэх нөхцөлийг нь лав л сайхан бүрдүүлж өгчээ.

Аяллын урт зам нь аливааг харьцуулж эрэгцүүлэн бодох их боломжийг олгодог юм байна.

IMG_1398

Нар төөнөж, халуун шатсан Лаос орны тухай урьдын төсөөлөл хурдан арилж байв.

Өндөр уулсын орон аж.

Битүү ногоон модоор хучигдсан, манайхны бол Хөвсгөл, Хангай, Хэнтий шиг уулсыг бүтээн байгуулалтын талбар болгож өөрчилжээ. Байгаль хамгаалах агуу их уламжлал энэ ард түмний зан заншлын нь хэм хэмжээ болсон аж.

Агуу их газар нутгийн 7-8% нь ой модтой гэдэг манай оронд түймэр үе үе дэгдэн хуйхалдаг, бас дээрээс нь модны хулгайн бэлтгэлийг таслан зогсоож чаддаггүй нь бидний нэгэн эмгэнэл юм. Айл болгонд мод тарих үүрэг өгөөд, бутыг нь зээлээр өгөөд арчилж хамгаалуулах, бут бүрийн төлөө хариуцлага бий болгож, үхүүлж үрэгдүүлбэл торгууль оноодог болгоход юу нь буруу байх вэ. Бараг л тамхины тухай хуулиас ч ач тустай шийдэл болж мэдэхээр.

Ванг Виенг хотоос 50 км-т ирсэн зочин бүгд үздэг том агуй байдгийг Золоо олж мэдэв.

Бид ч такси хөлслөн хотынх юм шиг сайхан замаар давхин тэнд очсон юм.

IMG_1610

Гадаадынхан төдийгүй Лаосчуудын очих дуртай газар гэнэ. Өндөрлөг газар, бараг л ууланд буй хүйтэн сэрүүн нууран голд сэлэн зугаацана.

Бид уул өөд гар аргаар жаахан зассан уулын замаар авиралт хийж 300 м-ийн өндөрт агуйн аман дээр ирэв. Нутагтаа жижиг агуйнууд үзэж байсан боловч ийм том гайхамшигтайг үзээгүй л байж дээ. Дэлхийд томуудын тоонд орох энэ агуйн асар том гэрийн дунд бурхны хөшөө байгуулжээ. Энэ нь их том хөшөө байлаа.

73. Laos. Vanvieng (67)

Бид нилээн доошлон 300-гаад метр яваад бурханд мөргөснөөр, цаашлахаа болгоомжлов. Золоо, Отгоо хоёр үеийн залуустайгаа бүр цаашлан харанхуй руу орж, дуу нь цуурай болон дуулдаж лав л 30 гаруй минут яваад агуйны өөр булангаас гарч ирэв. Бүх аялагчид байгалийн энэ ер бусын бүтээлийг сэтгэлээсээ бахдан биширч, уулга алдаж, ертөнцийн нэгэн гайхамшигийг харсандаа сэтгэл догдолж байлаа.

Лаос оронд жуулчдыг татах нэгэн өвөрмөц газар болох энэ агуйг түшиглэн нилээн аятайхан төв байгуулж, тэр бүү хэл уулын мухар хүртэл дардан зам тавьсан нь бахархалтай, ухаалаг бодлого байв. Агуйн зүг хөврөх жуулчдын урсгал улам л нэмэгдэх аж.

Хүү Лаосын шинэ жилийн баярыг хуучин нийслэл Луанг Прабанг хотод тэмдэглэхээр төлөвлөсөн байсан тул алсын замд гарав. Бид уулын замаар 7 цаг гаруй жижиг автобустай давхив.

73. Laos. luang Prabang 1 (20)v

Лаосын уулын зам агуу их бүтээн байгуулалт мөн байв. 40 милийн хурдтай явснаар бодоход уулын замын урт 270 км аж. Хад чулуу засаж барьсан энэ зам Богд уулын оройгоор нь тойроод явж байгаа юм шиг уулын оройг голлон хярж явах нь гайхамшигтай сонин юм.

Номхон далайн эргээс Атлантын эрэг хүртэл машинаар туулсан би Америкийн замын гайхамшгийг одоо хүртэл бодож, ярьж явдаг. Гэтэл Лаосын ер бусын уулын зам миний сэтгэлд хоногшин үлдэв. Агуу их хөдөлмөрч ард түмэн юм даа гэсэн бодол үзээгүйгээ үзсэн миний хувьд төрж байлаа. Зам дагуугаа тун бага зай ашиглан байшин амбаар тулгаад барьчихсан,  түүндээ хүмүүс нь амьдрах аж. Айл бүрийн үүдэнд нөгөө л дэлгүүр лангуу, хоол унд гээд л залгана. Зам дээрээ гүйлдэж тоглож байгаа хүүхдүүд, бас хурдтай давхиж өнгөрөх машин гээд бодохоор нэг л хэцүү.

73. Laos. luang Prabang 1 (25)

Жолоочийн ур чадвар, хариуцлагад тун өндөр шаардлага тавьдаг аж. Байшингуудын нэг тал нь замын зах дэрлэсэн, нөгөө талд нь 6-7 м орчим модон шон дээр байшингийн сууриа тавих юм. Тэгш газар олдохгүйн зовлон, зам хөгжилд, зах зээлд ойрхон байх хүсэл хоёр ажиглагдаж байв. Мөн л үйлчилгээ… Уулын бараг оройд байрлах гадаад эзэнтэй гэсэн, тансаг гэмээр хоолны газар идсэн бугын махаар хийсэн бололтой шөлний амтыг яана. Холын замд ядарсан, бас өлссөн болохоор тэгж санагдсан байж болох юм.

Хөдөөгийн хүмүүсийн амьдрал тийм ч сайнгүй бололтой. Түлэгдэж борлосон царай, туранхай бие, бараг л хувцас өмсөөгүй. Гэхдээ бидэн шиг 4 ээлжээр пальто, пиджак өмсөх аргагүй, өөхтэй мах идэж таргалах албагүй, байнгын наранд цагаан байх аргагүй, бид ч гэсэн жижигхэн гэрт 5-6 хүн амьдраад л байдаг. Иймд хөдөөгийн Лаосчуудын амьдралыг тийм ийм гэх нь утгагүй. Гэхдээ тэдний царайнд ирээдүйдээ итгэсэн инээмсэглэл, агуу хичээнгүй чанар, тайван, элэгсэг дотно төрх ямагт харагдаж байсан нь гол зүйл билээ.

73. Laos. luang Prabang 1 (26)

Эргэн тойрны олон тооны цагаан арьстануудыг хараад Луанг Прабанг хот аялал жуулчлалын том төв гэдэг нь буунгуут л мэдэгдэж байлаа. байснаас тэгж бодсон юм. Зүүн өмнөд Азид хамгийн алдартай Меконг мөрний хөвөөнд байрлах бидний даруухан буудал дутуу юмгүй.

73. Laos. luang Prabang 1 (32)

Гол шалгуур нь эйр кондишн, сэнс, душ, уух халуун ус, wifi интернэт байвал л болох нь тэр.

Гадаад жуулчдын олонхи нь залуучууд. 17 орчим насны хүүхдүүд ч биеэ даагаад явж байх юм. “Хилтон” маягийн зочид буудалд бууж, үнэтэй тансаг хоол идэе гэх хүн бараг л үгүй . Олон газар яваад сурчихсан тэд хамгийн энгийнээр, аль болох зардал багатай, их юм үзэж явахыг л эрмэлздэг нь харагдаж байлаа.

Настай аав, ээжийгээ хоолны янз бүрийн асуудалд оруулахаас болгоомжилж хүү маань гудамжинд хувийнхны бэлтгэсэн хоолноос биш, арай баталгаатай хоолтой газар хооллож байв.

Манайд ер нь аялал жуулчлалын салбар дөнгөж эхлэлийн шатандаа байна гэж бодогдсон.

Агуу их бэлэн мөнгөний урсгалыг эх орондоо авчрах боломжийг манай Засгийн газар анхааран, судалж ирэх үүргийг хүүд өгч илгээсэн нь ёстой ухаалаг бодлого гэж ойлгогдов.

73. Laos. luang Prabang 1 (35)

Миний амьдралд тохиолдож байсан хамгийн хөгжилтэй наргиантай өдрүүдийн нэгийг Лаосд өнгөрүүлэв.

Шинэ жилийн баяраараа нэгнийгээ усаар цутгаж, шүршдэг уламжлалтай Лаосчууд үүнийгээ хүнийг ариутгаж цэвэрлэж байна гэж үздэг ажээ. Үнэхээр ч сайн угаадаг аж. Хуурай хувцастай хүн бараг нэг ч байсангүй, машинтай, мотоциклтой явж байгаа хүмүүсийг хажуунаас хувинтай, шанагатай усаар цутгаж, усан буугаар буудалцаж байв.

73. Laos. Luang Prabang 2 (46)

Задгай машинд сууж явсан “ямар ч гэмгүй” биднийг залуучууд хувинтай усаар угаав.

Золбаяр, Отгонбат хоёр усан буу худалдан авч “Тулалдаанд” бэлтгэж байгаа нь ойлгомжтой байлаа.

Үдийн хоолонд явж байсан хорхойд хоргүй хижээл насны намайг хүртэл залуус усаар буудаж, шанагатай усаар ариутгав. Аянд ядарсан ч би хүн л юм болохоор усан буугаа хэд хэд цэнэглэн хөгжиж цэнгэж буй залуустай цаг үзэлцэв. Угаалгаж, угааж усан хулгана болтлоо норсон намайг манай багийнхан харж элгээ хөштөл инээлдсэн нь аргагүй биз. Би тэр өдөр ер бусын хөгжилтэй сэргэлэн байсан нь өмнөх ядаргааг бүр арилгачихлаа. Дахиад л бид инээлдэцгээв.

73. Laos. Luang Prabang 2 (51)

10882269_946705975342593_8402478688704721248_n

Монгол эр бууж өгөхгүй

Отгонбат хүү гадагш гараад шинэ мэдээтэй ирлээ. Маргааш их сонирхолтой шоутай юм байна. Олон сармагчин хотын гудамжинд орж ирж тэднийг хотынхон хооллодог юм гэнэ гэв. Одоохондоо сармагчингийн сүрэгтэй таараагүй байсан болохоор сонин байлаа. Нэг талд Меконг мөрөн байдаг, хаанаас тэр олон сармагчин ирдэг юм бол гэж бодон маргааш өглөө эртлэн босож, бусдыг унтаж байхад гудамж талбайд гарлаа. Гэтэл ямар ч сармагчин байсангүй. Харин дараа олон тооны лам өглөг буяны ажилд оролцож байв. Хүү Отгонбат monk (лам) гэсэн яриаг monkey (сармагчин) гээд ойлгочихсон юм байжээ. Энэ онигоог бид аяллын туршид ярьж инээлдэцгээж билээ.

73. Laos. Luang Prabang 4 (4)

Луанг Прабанг хотын зочид хотоос цагийн зайтай орших усан хүрхрээг заавал үздэг юм байна.

Бид ч тийш нь хөдөллөө. Олон хүн бужигнасан томоохон жуулчдын төв болгожээ.

Миний үзсэний дотор бас л рекорд гэхээр сүрлэг сайхан хүрхрээ байлаа. Уулын хүрхрээний сэрүүн тунгалаг ус туучин хийморио сэргээсэн, үй олон хүмүүсийн дунд байж, соёлт хүмүүс хэрхэн амарч буй, тэдэнд нутгийхан хэрхэн найрсаг сайхан үйлчилж байгаа нь аргагүй л сонин мэдрэмж төрүүллээ. Нутгийнханы амьдралд аялал жуулчлал ихээхэн сайн нөлөө үзүүлж, тэднийг мөнгөжүүлж байгаа нь нүднээ ил, ойлгомжтой байлаа.

73. Laos. Luang Prabang 3 (50)

Амьдралын төлөө үнэнч шудрагаар хөдөлмөрлөдөг ард түмэнтэй, найрсаг Лаос орны Меконг мөрнөөр аялах сайхан бололцоо олдов.

Эхний өдөр 9 цаг усанд хөвж, Лаос орны өндөр сүрлэг уулс, битүү ой шугуй, мөрнийг дагасан жижиг тосгоны хүн ардын амьдралыг ажиглан тайван, унтсан, амарсан шиг л аялав. 60 гаруй хүнд зориулсан дунд гарын усан онгоц байсан бөгөөд гадаад, дотоодын 40 гаруй хүн зорчив.

73. Laos. Luang Prabang 4 (52)

Элдэв донсолгоо байхгүй, цэвэр задгай агаарт, эргэн тойрныг чөлөөтэй ажиглан харж, хөлгийн жолоочийн дэргэд сууж, бүр онгоцны хамар дээр нь гарч хөдөө нутгийн байгалийг ажиглан харах жаргал байлаа. Онгоц, автобусанд бид нэг л суудалд хадагдчихдаг.

Усан хөлгийн аялал ер нь их тааламжтай юм байна.

73. Laos. Huay Xai  (85)

Уулын жижигхэн тосгонд хоноглох болов.

Бас л гадаадын зочид дүүрсэн, үйлчилгээ өрнөсөн тосгон гэхээргүй л газар санагдав. Зочид буудал нь ерөнхийдөө үнэ багатай, тун аятайхан 2 хүний өрөө нь 40000 орчим төгрөгийн үнэтэй, нөгөө л эйр кондишн, душ, телевиз, wifi бүрдсэн, хоол нь ч гэсэн боломжийн газар аж. Маргааш нь өглөө 9 цагт өөр усан онгоцонд сууж дахиад 9 цаг байгалийн сайхныг мэдрэн аялсан юм. Буфетэнд нь пиво, жимс гээд ойр зуурын хэрэгцээтэй зүйлс зарж байлаа.

73. Laos. Huay Xai  (69)

Алдарт Меконг мөрнөөр 18 цаг хөвсөн өөр аялагч манайхан дотор байдаг болов уу гэсэн аялагчийн бахархах сэтгэл төрснийг нуугаад ч яахав.

Лаос, Тайландын хил дээр орой 7 цагийн үед ирэхэд яагаад ч юм бүрэнхий болж байлаа. Шинэ орны бидэнд харагдсан анхны тосгон нь хөл хөдөлгөөнтэй газар байв. Меконгийн эрэг дээр пааридаж байгаа олон зуун хүмүүс голоор зорчиж яваа зочдод гараа өргөн мэндчилж, хашгиралдаж байсан нь бас л найрсаг хүмүүс юм гэсэн бодол төрүүлэв.

73. Laos. Huay Xai  (117)

Дахиад цаг явж хилийн боомт тосгонд ирэв. Зочид буудал үйлчилгээ нь дажгүй байв. Меконг мөрний нөгөө эрэгт байгаа тосгонд анивчих гэрэл гэгээ, хүмүүсийн дуу хуур өглөө болтол тасрахгүй байсан нь шөнийн бүхий л арга хэмжээ 12 цагт өндөрлөдөг Монголдоо дассан би гэдэг хүнд бас л сонин санагдаж байлаа.

Өглөө Лаосын хил дээр очив.

Нөгөө л олон зуун жуулчид ирсэн, буцсан хөл ихтэй газар байлаа.

Хилийн байцаагч залуухан (бас жирэмсэн) эмэгтэй нэг инээмсэглэн харснаа (шөнө нь ажилтай байсан юм болов уу, бас эвшээж байсан) шууд л тамга дарав. Гаалийн шалгалт гэж ч юм байдаггүй бололтой өнгөрч, Тайландын хилийн зүг завиар хөдлөв.

Хүүтэйгээ адилхан 80 орчим орныг туулаагүй ч, бас ч гэж олон орныг орхин гарч байхдаа аль сайн сайхныг нь сэтгэлдээ үлдээдэг би сайн харилцаатай явж ирсэн энэ орноос гарахдаа давтагдашгүй, мартагдашгүй сайхан дурсамжийг өвөртөлснөө мэдрэв.

73. Laos. Huay Xai  (129)

Сайхан сэтгэлтэй, ер бусын хөдөлмөрч, эелдэг соёлч Лаосчуудын эх орон дахин уулзатлаа баяртай…

mongol badarchin books taivshir

Jambalsuren Thailand (1)

Бид өглөөгүүр Тайландын хил нэвтэрлээ.

Хилийн шалгалт, нүд харах дуран авай гээд арай өөр болов. Гааль гэж бараг байдаггүй бололтой. Хүмүүс нь албаны шинжтэй, соёлтэй хүмүүс байлаа.
Jambalsuren Thailand (2)

Jambalsuren Thailand (3)

Jambalsuren Thailand (5)

Jambalsuren Thailand (6)

Юуны өмнө хоол хүнс, үйлчилгээний үнэ ер нь доошлоод явчихав. Хүмүүсийн царай зүс ч өнгөтэй, ер нь энд амьдрал нь сайн гэсэн сэтгэгдэл төрлөө. Явж буй машин унаа нь хүртэл өнгөтэй, орчин үеийн шинжтэй болсон байв. Харин боомтоос Чанграй хот хүртэл 4 цаг аялах автобус маань манай хуучны социалист үеиин паз автобус шиг байв.

Jambalsuren Thailand (7)

Jambalsuren Thailand (8)

Jambalsuren Thailand (9)

Jambalsuren Thailand (10)

Jambalsuren Thailand (11)

Jambalsuren Thailand (12)

Бүх олон нийтийн газрууддаа Тай-ын ван, хатны асар том хөрөг зургийг байрлуулжээ.

Эзэн вант улсад анхлан хөл тавьж байгаагаа мэдэрлээ.

Олон орны залуустай бүхий л хэлээр ярилцаж, мэдээлэл чадамгай цуглуулдаг хүү маань дараагийн автобус хүлээх 3 цагийн дотор шинэ төлөвлөгөө боловсруулав. Такси хөлслөн 30 минут давхиж, Чанграй хотын нэгэн үлгэрийн гэмээр орд харш, сүм дугантай газар биднийг авчрав. 3 давхар хирийн өндөртэй асар том цагаан байшин байна. Нэр нь ч Цагаан ордон гэдэг ажээ.

Эртний уран барилга, сүмийн соёлоор барьсан орчин үеийн энэ барилга биднийг алмайруулав.

Олон газар явсан хүү маань ч их сонирхон харж, тойрч, олон арван зураг дарахыг хараад ер нь л ер бусын газар ирснээ ойлголоо. Цагаан гантиг шиг (тэгэхдээ арай биш боловуу, өөр л материал байсан байх) гялалзсан өнгөтэй, Зүүн Азийн уран барилгын хамгийн төгс хэлбэрээр барьж, хана, дээвэр, дугануудад ер бусын нарийн хээ урласан байлаа. Би өөрийн эрхгүй удаан ажиглалаа. Барилгыг яаж ингэж барьдагийг төсөөлөхийн аргагүй байв.

Диваажинг төсөөлөн барьсан ажээ.

Jambalsuren Thailand (13)

Жуулчин болон нутгийнхан энд ирж диваажинд байгаагаар сэтгэлээ ариусгадаг, нэг ёсны ариун дархан газар нь ажээ. Монгол хаадын бүтээсэн ертөнцийн гайхамшиг Таж Махалыг эрхгүй санагдуулж байлаа. Уран гоё барилга олон л байдаг. Гэтэл энэ нь онцгой өвөрмөц юм.

Там дүрсэлсэн хар сүм энэ хотод бас байдгийг хүү хэлж, хурдан үзэх үү гэв. Дараагийн автобусны цаг дөхсөн, холын аянд ядарсан, бас аян замын ерөөлийг бодож, тамын газар нь очихгүйгээр шийдэж, дараагийн хотоо зорьсон юм.

Jambalsuren Thailand (14)

Jambalsuren Thailand (15)

Jambalsuren Thailand (16)

Jambalsuren Thailand (17)

Jambalsuren Thailand (18)

Jambalsuren Thailand (19)

Jambalsuren Thailand (20)

Jambalsuren Thailand (21)

Jambalsuren Thailand (22)

Тайландын хойд зүгийн томоохон хот Чангмайд ирцгээв.

Их өндөргүй боловч томоороо Улаанбаатараас дутахгүй хот байлаа. Урьдах уламжлалаар жуулчдын бүсэд нь бид очиж байрлав. Учир нь ийм бүсүүд нь тусгай хамгаалалттай, аюул байдаггүй. Энэ асуудлыг хариуцсан жуулчны цагдаагийн бүхэл бүтэн алба энд ажилладаг. Бас гадныханд зориулсан худалдаа, үйлчилгээ элбэг дэлбэг байх юм. Жуулчных гээд зочид буудлын үнэ нь тэнгэрт хадаад байдаггүй. Хоол унд нь олон зуун төрөлтэй, бас хэн дуртай нь аманд орсон үнэ хэлээд байдаггүй. Олон зуун мянган үйлчилгээний цэгүүд нь мэдээж өрсөлдөөнтэй. Хэн цэвэр орчинд нүдэнд нь харуулж бэлтгэсэн хоолыг боломжийн үнээр зарна, тэрний гүйлгээ нь сайн байх аж.

Jambalsuren Thailand (23)

Jambalsuren Thailand (24)

Jambalsuren Thailand (25)

Jambalsuren Thailand (26)

Өргөн олон түмний чөлөөт худалдааг үнэнхүү дэмждэг орон нь Тайланд, бас Лаос мөн аж. Оройн 7 цагаас эхлэн 12 цаг хүртэл том гудамжуудаа чөлөөлөн хувийнхаа худалдаа хийцгээх юм. Тэнд их төлөв үндэсний үйдвэрлэлийн гар урлал, хувцас, гоёл чимэглэлийн бараа л байх ажээ. Хотын шөнийн төв зах гэж түм бужигнасан дуу шуугиантай газар гадныхан очихдоо дуртай аж.

Jambalsuren Thailand (38)

Jambalsuren Thailand (39)

Jambalsuren Thailand (40)

Jambalsuren Thailand (41)

Лаост хаа нэгтээ харж байсан эрэгтэй эмэгтэй нь ялгагдахгүй залуус энд олон ажээ. Нэгэн рестораныг рекламддаг бололтой хориод ийм залуус оройжин бүхэл бүтэн шоу зохион байгуулж, дуулж бүжиглэж байв.

Jambalsuren Thailand (42)

Гадныхантай зургаа даруулах гэж дуудаж, чангаах нь харахад сонин ч дасаагүй болоод тэрүү бидэнд нэг л онцгүй байв. Чангмай хот түүх соёлын дурсгалт зүйлээ нандигнан өвлөсөн газар ажээ.

IMG_1820

IMG_1821

Олон зуун жилийн түүхтэй хотын хэрэм нь хотын амин зүрх төв нь ажээ.

Jambalsuren Thailand (45)

Яг төв хэсэгтээ эртний сүм байх агаад орчин үеийн маягаар сэргээн засварлаж Буддын шашны зураг, баримлууд нь бүхэлд нь алтадсан мэт гялалзана. Тэнд жирийн иргэд, хуримлагчид, зочин гийчид дүүрэн байх агаад музей болон хийдийн үйлчилгээ хосолсон газар байв. Сүмийн ойролцоо 600 гаруй жилийн өмнө бүтээгдсэн асар том цамхаг байх агаад тэр хотдоо хамгийн өндөр барилга бөгөөд эртний Азийн уран барилгын стилиэр баригдсан байна. Дөрвөлжин цамхагын оройг нь ерийн уулын орой маягаар хийсэн нь сонирхол татна.  Уран барилгын энэ гайхамшигт бүтээл нь аялагчид, ялангуяа гадаадынхны заавал үздэг нэгэн обьект болсон бөгөөд эргэн тойрон үйлчилгээ, хоолны ба худалдааны газрууд арвин байлаа.
Jambalsuren Thailand (28)

Jambalsuren Thailand (29)

Jambalsuren Thailand (30)

Jambalsuren Thailand (31)

Jambalsuren Thailand (32)

Jambalsuren Thailand (33)

Jambalsuren Thailand (34)

Jambalsuren Thailand (35)

Jambalsuren Thailand (36)

Jambalsuren Thailand (37)

Хаана л бол хаана үйлчилгээ ийм хөгжсөн хот тийм ч олон биш бизээ. Хөл хөдөлгөөн ихтэй энэ хотод хоёр хоноод ер нь амрах зорилгоор уулын тосгоныг зорьсон юм. Лаост 9 хоногийн дотор маньдаа л хэтийдсэн их зам туулцгаасныг хэлэхүү, амарцгаая гэсэн үг тун сайхан дуулдаж байлаа.

Jambalsuren Thailand (43)

Jambalsuren Thailand (44)

Чангмай хотоос микро автобусаар 6 цаг явж байж Пай тосгонд ирэв.

Jambalsuren Thailand (46)

Jambalsuren Thailand (47)

Jambalsuren Thailand (48)

Jambalsuren Thailand (49)

Уул газар тул нилээн дээшлэн өгсөх юм. Зам гэж тун сайн мөртлөө яагаад ч юм хоёр тийшээ байнга огцом огцом эргэх замаар хурдтай давхисныг хэлэх үү, газар дээрээ л гишгэхийг мөрөөдсөн хүмүүс тосгонд бууцгаав. Би хаанахын тосгонд буув гэж үнэхээр гайхлаа. Дугуйтай, мотоциклтой, бас машин, микрогоор зорчигчид, эргэн тойрны худалдаа үйлчилгээний газар цагаан арьстнаар дүүрсэн, нутгийнхан нь үйлчилгээний ажил эрхэлж байлаа.

Би өөрийн эрхгүй: хаанахын тосгонд бид буучихав гэж асууж бусдыгаа инээлгэв.

Jambalsuren Thailand (50)

Jambalsuren Thailand (57)

Jambalsuren Thailand (56)

Ийм олон мянган жуулчныг яаж ингэж ганц тосгон л цуглуулж чадаж байна?

Хаа газар л байдаг 2 хүний жижиг 2 модон байшинд бид хуваагдаж оров.

Jambalsuren Thailand (51)

Дүүш, эйр кондишн, агаарын сэнс, далдуу модоор хийсэн тун тохилог ор, ширээ сандал гээд дутуу юмгүй. Бас интернетэд найдвартай холбогдож байсанд бид их баярлав. Арав гаруй ийм жижиг байшинг “хаат” гэж нэрлэх бөгөөд нэг айлын өмч аж. Яг л үйлчлэгч ч юм шиг, эзэн нь ч юм шиг бүсгүй биднийг шаардлагатай бүхий л зүйлээр хангах аж. Бидний хүссэн хоол хийж өгнө, бас борцтой шөлөө хөлс дуслуулан уух бололцоог тэр л бидэнд олгож байв. Нутгийн жимсээр биднийг дайлна. Ер нь ааш зан сайтай, соёлтой харилцаатай, хөнгөн шуурхай, анхаарал халамжтай байсанд бид их баярлацгаасан юм.

Jambalsuren Thailand (55)

Jambalsuren Thailand (74)

Jambalsuren Thailand (75)

Jambalsuren Thailand (76)

Тосгоны сургуулийг би ажиглан харахад тэр хавьдаа л хамгийн том, тохитой, цэвэрхэн байртай аж. Биеийн тамирын маш том талбайтай, хүүхдүүд чөлөөтэй амарч гүйлдэх нь энэ улсад сургуулиуддаа нилээн анхаарал тавьдаг юм байна. Манайх шиг сургуулийн байрыг дэрлүүлээд зочид буудал, дэлгүүр, гуанз, орон сууцны барилгыг наагаад барьчихдаггүй юм билээ. Хажуу замуудын хөдөлгөөнийг хязгаарласан байх ажээ. Тосгон гэдэг нэрээр нь би нэг сумын төв аятай гэж бодсон чинь багахан аймгийн төв шиг л санагдав.

Jambalsuren Thailand (52)

Олон зуун гуанз мухлаг байх аж. Орчин үеийн үйлчилгээтэй, Тайландыг сүлжсэн Америк стилийн Seven-Eleven дэлгүүр ч байна. Олон зуун хүнд зэрэг үйлчлэхээр хоолны газарт тайз засч, орон орны хүмүүс өөрийн үндэсний дуу хуураа дуулж хөгжимдөж, оройн турш хөгжилдөх юм.

Jambalsuren Thailand (53)

Хүү Золбаяр ч хөөмий урлагаа танилцуулж хүмүүсийн гайхлыг татсан номеруудын нэг болов.

Jambalsuren Thailand (54)

Бид ч уянгат аялгуугаа чагнаж сэтгэл өндөр байлаа.

Тэр оройны бидний идсэн уусан хоол яагаад ч юм амттай байв. Олон арван угаалга, цэвэрлэгээний газар, иллэг массажийн олон газар оройн болгон битүү хүнтэй байна. Бид ч юу гэж дутахав, Тай массажны ид шидийг үзэж явлаа. Үнэ нь ч хямд. Бүтэн цагийн массаж гэхэд манайхаар 10 мянган төгрөг. Байгалийн үзэсгэлэн бүрдсэн газар буй, 2 хүний тохилог байрууд нь хоногт 15 мянга гэхэд бас л боломжийн хэрэг юм. Олсон ганц нэг жуулчнаа “зулгааж саагаад” явуулах биш, байнгын олон хүн ирүүлэхийг сэтгэлээрээ хичээх тул үнийн бодлогоо ч уян хатнаар зохицуулж, үйлчилгээний чанартаа л их анхаардаг юм байна. Ийм аятайхан нөхцөл байдалд мөнгөө харамлаад байх сэтгэл төрдөггүй, яагаад гэвэл бүх юмны үнэ манайхаас бага байхад нарийлаад ч яах юм гэсэн байдалд ордог юм билээ.

Ажиглаад байхад аялагчид, жуулчдын дийлэнх нь мөнгөө барж ядсан хүмүүс биш, харин үзэж харах, танин мэдэх, амрах гэсэн л хүмүүс байдаг нь харагдаж байлаа.

Хүний газар, олон орны хүмүүсийн дунд явж байгаа хүн нэрээ, улс орныхоо нэр хүдийг өндөр өргөж явах үүрэг хариуцлага өндөрждөг юм. Биеэ авч явах байдал, соёл, харилцаа гээд өөртөө тавих шаардлагаа ч дээшлүүлэхийг өөрийн эрхгүй хичээж явлаа.

“Нэрэлхээд нэрээ иддэггүй “ гэх маягийн үг зөв биш гэж бодогддог.

Бид бол агуу их түүх, уламжлалтай, дэлхийн түүхийг яруу тодоор бичилцэж ирсэн, одоо ч олон улсын дунд сайн нэрээ бататгаж яваа улс болохоор бид гадаадад ч, дотоодод ч нэр төр, ёс горимын шилдэг чанараа хадгалж явахыг хичээх нь бидний үүрэг юм.

Лаост, бас Тайландад жирийн хүмүүс, ялангуяа залуучууд тамхи бага хэрэглэдэг нь ажиглагдаж байлаа.

Бүхий л хүмүүс хөдөлмөрлөж амьдралаа дээшлүүлэх гэсэн нэгэн үзүүрт сэтгэлд хөтлөгдөж байна уу гэсэн бодол төрлөө.

Энэ сарын хугацаанд гудамжинд согтоод уначихсан, зодоон цохион хийж буй, орилж хашгирч буй тийм зүйл ер тааралдаагүйг би онцлон анхаарсан юм. Гар хөлгүй ч юмуу, тахир дутуу 3-4 хүн л алга тосон гуйлга гуйж байх тааралдсаныг эс тооцвол бүх л хүмүүс ажил, амьдрал гэж л зүтгэсэн хүмүүс гэж ойлгогдож байлаа.

Ажил үйлчилгээгээ үнэхээр сэтгэлээрээ хандан хийж байсан нь надад тун сайхан сэтгэгдэл үлдээв.

Тайван, аюулгүй, үйлчилгээ харьцангуй хямд, хүмүүс нь элэгсэг найрсаг, ажил үйлчилгээндээ үнэнч байх нь гадаадын жуулчдыг татах Тайландчуудын нэг увдис юм гэж бодогдлоо.

Jambalsuren Thailand (58)

Пай тосгоноос зааны тосгон руу бид очив.

Jambalsuren Thailand (62)

Тэр тосгоны залуу ниссан жийп машинаараа 30 гаруй минут давхиж, биднийг авчрав. Тосгоноос, тосгонд бас л сайхан хар зам тавьжээ. Зоопаркад уйтгарлан байдаг зааныг үзэж байсан болохоос урт насалдаг, тайван амгалангийн билэгдэл болсон энэ агуу сайхан амьтантай уулзан танилцаж байсангүй билээ.

Jambalsuren Thailand (71)

Jambalsuren Thailand (64)

Jambalsuren Thailand (67)

Jambalsuren Thailand (69)

Өөрийг нь хайрлан бишрэх сэтгэлээр харж хандаж байсан биднийг тэрээр сайн ойлгож эрхлэж байсан нь санаанаас гарахааргүй үлджээ. Бид заан унаж, зугаагаа гаргахыг бодсонгүй, харин үдийн хоолыг нь дааж, хажууд буй лангуунаас дуртай хоол-модыг худалдан авч өгснийг тэр их л амтархан идэж байлаа.

Jambalsuren Thailand (65)

Jambalsuren Thailand (66)

Бид заан услах, усанд оруулах ажлыг нь “ивээн тэтгэв”. Ханатлаа ус ууж, бас усанд шумбасан тэрээр хамраараа бидэнд эрхэлж байснаа анхны газар луугаа биднийг дагуулан яаран алхав. Зааны эзний ярьснаар анхны газраа очиж зочдоор хоол-модоо авахуулж идэх гэж яарч буй нь тэр ажээ. Бид ч түүний хүслийг биелүүлсэн юм.

Jambalsuren Thailand (70)

Jambalsuren Thailand (63)

Өдөрт гэхэд л заантай “найзлахаар” олон арван жуулчид, зочид гийчид ирдэг ажээ. Хөдөөгийнхөн амьдралаа дээшлүүлэхэд ийм төрлийн үйлчилгээ мэдээж нэмэр болдог юм байна. Манай Богд хаантан заантай байсан гэж ярьж бичдэгээс үзэхэд гэгээнтэн маань танин мэдэхүйн өвөрмөц мэдрэмжтэй нэгэн байсны нотолгоо юм.

Jambalsuren Thailand (73)

Пай тосгон Бирмийн хилд тун ойрхон байв. Хүү тийш нь орох бололцоо судалсан боловч виз авах хот нь хол, гадаадынханд тийм ч нээлттэй биш, бас тэгээд аав, ээжийгээ ядрахаас болгоомжилж, хөлгийн жолоог Тайландын төв нутгийн зүг рүү чиглүүлэв. Эргэж Чангма хотдоо нэг хонож, түм бужигнасан шөнийн гудамжаар нь зугаалаад, маргааш нь Бангкок чиглэлийн гоёмсог автобусанд сууцгаав.

Jambalsuren Thailand (77)

Jambalsuren Thailand (78)

Тус улсын төв хэсэг руу явж байх үед цагдаагийн пост дээр бидний автобусыг зогсоолоо.

Арав гаруй цагдаатай, нилээн тохитой цэг байв. Бүрэн зэвсэглэсэн, сүрлэг формтой аж. 3 залуу орж ирж бүх зорчигчдын баримт бичиг шалгав. Биднийг бол тэгэс ингэсхийгээд өнгөрөөв. Харин 7-8 нутгийн залуусыг буулгаж, нэг бүрчлэн нэгжиж байгаа нь сонин харагдаж байв. 3-4 ийг нь аваад хоцров.

Автобус хөдлөн 2 цаг гаруй яваад дахин түрүүчийн маягаар шалгав.

Дэглэм чангатай орон юм байна гэсэн сэтгэгдэл өөрийн эрхгүй төрж байлаа.

Энэ шалгалт нь орон нутгаас төв рүү чиглэсэн хөдөлгөөнийг тодорхой хэмжээгээр хязгаарладаг байх. Түүнчлэн Тайланд тэр бүсдээ л том орон учраас зэргэлдээ орнуудаас нэвтрэн орох гэсэн хууль бус цагаачдын хөдөлгөөнөөс ч болгоомжилсон алхам юм билээ.

Байнга шалгуулах юм боловуу гэсэн харин дахиад ийм шалгалт бүү хэл, цагдаа цэргийн дүрэмт хувцастай хүн ч үзэгдэх нь цөөрсөн нь бидний таагүй байдлыг арилгаж, бүр дэндүү гэмээр тайван амгалан аяллаа үргэлжлүүлэх бололцоо олгов.

Урьдчилан төлөвлөсөн байснаар бид Тайландын хуучин нийслэл Сухотай хотод ирэв.

Би энэ хотыг Сүх хот гэж нэрлэв. Энэ бол хуучин нийслэл нь бөгөөд гучаад мин явах газар шинэ Сухотай хот байх.

Автобусны зогсоолын яг хажууд буй тун тохилог зочид буудалд 1 хоног сайхан амарч хонов. Интернет холбоо, үйлчилгээ ер нь тааламжтай байлаа.

Оройн автобусаар аяллаа үргэлжлүүлэх тул өдөртөө эртний хоттой танилцахаар шийдэв. Такси хөлслөн хөдөлтөл эртний хотын хашааны харалдаа зочид буудлаас бараг л таван алхмын зайтай байсан юмсанж. Гэвч нэгэнт тохирсон юм чинь таксигаараа эртний  хоттой танилцав.

Jambalsuren Thailand (79)

Jambalsuren Thailand (80)

Эртний Зүүн өмнөт Азийн стилийн олон гоёмсог орд харшууд байлаа.

Эртний Анкорын соёлын нөлөөний нэг хэсэг нь энэ ажээ. Барилгын гоёл чимэглэл, ур хийц үнэхээрийн гайхамшигтай энэ барилгууд бас л 12-13-р зууны үед баригдсан. Он цагийн эрхэнд элэгдэж хуучирсан нь ажиглагдахаас, эвдэж сүйрсэн юмгүй байсан нь гүн сэтгэгдэл төрүүллээ.

Хотын хамгаалалт, сэргээн босголт, орчны тохижилт, хотыг тойруулан аялал жуулчлал зохион байгуулж байгаа нь тун сайхан сэтгэгдэл төрүүллээ. Жирийн иргэд нь ч энэ ариун дагшин газраа ирж амарч зугаалж байгаа нь ч сайхан санагдлаа.

Jambalsuren Thailand (82)

Jambalsuren Thailand (83)

Jambalsuren Thailand (84)

Jambalsuren Thailand (85)

Jambalsuren Thailand (86)

Jambalsuren Thailand (87)

Jambalsuren Thailand (89)

Бид Зүүн өмнөд Азийн их хотын зүг хөдлөв.

Шөнөжин яваад өглөөгүүр Бангкокт орж ирэв. Төлөвлөсөн ёсоор нийслэлийг буцах замдаа тухтай үзэхээр болж, өөр автобус хөлөглөн аялал жуулчлалын Паттая хотод ирцгээв.

Мөн л жуулчдын байрладаг раионд бууцгаав.

Энэ нь далайнхаа хөвөөнд, үйлчилгээний цэгүүд төвлөрсөн, тусгай цагдаа хамгаалалтай, аюулгүй орчин байдаг аж.

Хот нь тэдний ойлголтоор жижигхэн, гэтэл хэрэг дээрээ маш сайн төлөвлөлттэй баригдсан, манай нийслэлээс том хот байв. Анхны үдэш хоттой танилцах зорилгоор хамгийн өндөр барилга эрцгээв. 36 давхар Хилтон зочид буудал.

Jambalsuren Thailand (94)

Jambalsuren Thailand (95)

Jambalsuren Thailand (96)

Үйлчилгээ нь нээлттэй. 26 давхартаа том усан бассейнтэй, 36 давхартаа байгаа хоолны газраа (манай Скай лонж шиг) чөлөөтэй, мэдээж гадаадынханд үйлчилдэг, үнэ хөлс нь ч тэнгэрт хадсан биш байх юм. Тэнд бид амарч, ирсэн хотынхаа шөнийн гэрэл гэгээг дээрээс харж, бас виски шимэн суухад эрт урьдын хол ойрын олон зүйл бодогдож, сонин мэдрэмж төрж байлаа.

_MG_6744

Бидний даруухан зочид буудал бол тохилог, гудамж нь дүүрэн хоолны газар. Өдөр ч, орой ч үйлчилгээ цаг хязгааргүй. Хувийнхан, ялангуяа тэргэнцэр дээр хоол хийж зардаг хүмүүс хэдэн зуугаараа. 3 дугуйтай мотоцикл дээрээ тээх хийчихсэн, дээр нь Абсолют, Шотланд виски, пиво зараад, хажууд нь загас мах шараад, жижиг ширээ, сандал засчихсан жижигхэн нүүдлийн “ресторанууд ч” олон байх юм.

Jambalsuren Thailand (91)

Монгол хүний сэтгэлээр эхлээд “эвэртэй туулай” үзсэн мэт сонирхсноо ч нуугаад яахав.

Бодсон чинь Америкт харсан сонин зүйлээ гэнэт саналаа.

Бид нэгэн том цэцэрлэгт хүрээлэнд шөнө зүлгэн дээр хэдэн мянгаараа сууж, том дэлгэц дээр кино үзэж билээ. Хүмүүс гал галаараа, найз нөхдөөрөө хоол унд, виски, шампанск вино гарган ууцгааж тэрүүхэндээ найрлаад, кино үзэх нь тэр. Хаанаас ямар цагдаа ирж юу гэх бол гэсэн тийм зүйл ч байсангүй.

Бас Чикагогын гол задгай концертын их танхимд джаз хөгжмийн дэлхийд алдартай хамтлагын концерт үзэж билээ. Сандлын арын зүлгэн дээр суусан олон мянган хүн гэр бүл, найз нөхдөөрөө мөн л ууж суух нь тэр. Үзэх, чагнахын хажуугаар чөлөөтэй амарч байгаа нь тэр ажээ. Цагдаа нар холуурхан тэднийг хамгаалах үүргээ гүйцэтгэхээс дөхөж ирж, үзэгчдэд үг хэлэх нь ч харагдсангүй.

Үзвэрийн газар, олон нийтийн газар “уух нь” бүү хэл газраас ирсэн би гэдэг хүн тэр үед бас л шоконд орж байж билээ.

Хүн ер нь байнга гайхсаар, шинэ мэдрэмжтэй байнга тулгарч байх амьтан юм шив дээ.

Мотоцикл дээр зассан баялаг сонголттой, хөдөлгөөнтэй “ресторан” инээд хүрмээр байсан ч Тайландын ард түмний бизнесийн эрх чөлөөний нэгэн билэг тэмдэг шиг харагдаж байлаа.

Гудамжнаас юм авч идэж болохгүй гэсэн замын туршидд олон удаа хордлого авсан хүүгийн “хатуу хоригтой” байсан болохоор би жаахан хараад л өнгөрч билээ.

Jambalsuren Thailand (106)

Дэлгүүр захууд нь гол төлөв үндэсний болон гар урлалын зүйл, хувцас хунар, аялалд хэрэгтэй зүйл л зарна. Яагаад ч юм бичиг хэрэглэлийн дэлгүүр юмуу, DVD CD авчих дэлгүүр энэ олон хоногт тааралдахгүй байсанд гайхаж байлаа. Гадаадынхны мөнгийг элдэв зүйлд үрэлгүй, зөвхөн үндэсний үйлдвэрлэлийг дэмжихэд л “даруухнаар”чиглүүлэх бодлого явж байна уу л гэмээр байлаа.

Хүү Золбаяр удаан бодсоны эцэст боловуу, хоёр дахь өдрөө эндхийн шөнийн амьдралтай танилцуулсан юм.

Jambalsuren Thailand (104)

Бүтэн гудамжны хөдөлгөөнийг хааснаар бүхэлдээ шөнийн цэнгээний газар болох аж.

Шөнийн 12 хавьд эхэлсэн тэр арга хэмжээнд бид 02 хүртэл л байсан юм.

Jambalsuren Thailand (102)

Гудамжны хоёр талын олон байшингууд өөр өөрийн өнгө аястай шөнийн клуб байсан юмсанж.

Jambalsuren Thailand (103)

Олон янзын хөгжим, дуу бүжиг тэр хавиа л доргиож байлаа.

Jambalsuren Thailand (100)

Jambalsuren Thailand (99)

Бокс зодоон, стриптиз, эрэгтэй эмэгтэй нь ялгагдахгүй залуусын шоу бүжиг гээд эрээн бараан амьдралын бараг бүх л үзүүлбэр байх аж.

Jambalsuren Thailand (105)

Тэр гудамж гадаад цагдаагийн бүрэн хамгаалалтанд байлаа.

Jambalsuren Thailand (101)

Тэнд Тайланд, Австрали, Малайз, Орос цагдаагийн формтой олон улсын “жуулчны цагдаа” нар бэлэн байдалд ажиллаж байв. Бас ч гэж хөгжилтэй, гадаадын аялагч жуулчлагч нартай зураг татуулж нөхөрсөг нь аргагүй байх юм.

Jambalsuren Thailand (107)

Сүүлчийн зочин ядарч, унтмаар санагдах хүртэл л ресторан, клубууд нь ажилладаг бололтой.

Залуучуудынхаа хүмүүжлийн асуудалд байнга санаа зовж явдаг багш хүний хувьд Тайландын шөнийн амьдрал нэг биш байлаа. Өөр үндэстэн ард түмнүүдийн амьдралын бараг л хэв шинж болсон үзэгдлийг шүүмжлээд ч яах билээ.

Далайн эргийн гудамж дагаад манайхнаар “шөнийн эрвээхэйнүүд” хангалттай дүүрэн. Эрэгтэй “эрвээхэй ч “ олон байх аж.

Вант засагтай, хатуу хуультай, чанга дуугарахад л олонхи хүндэтгэн дагадаг энэ оронд дээрхи асуудал бараг л ерийн үзэгдэл болсоны учрыг би ойлгоогүй юм…

Jambalsuren Thailand (117)

Урт аян, Паттаягийн пижигнээнд ядарсан аав ээжийгээ амраах шийдвэрийг хүү гаргалаа.

Усан онгоцоор цаг гаруй явж очих аралд биднийг аваачив.

Jambalsuren Thailand (108)

Далайн сэрүүн цэвэр агаар, хэд хэдэн наран шарлагын газартай бас л хөлийн газар байв.

Jambalsuren Thailand (109)

Jambalsuren Thailand (110)

Jambalsuren Thailand (111)

Оройхон ч гэсэн наран шарлагын газар очив. Далайн ус дулаан аятай байлаа. Хүн ихтэй байдаг бололтой үйлчлэгч нар нь ч сүрхий байв. Хоёрхон цаг болно, орой болж байгааг учирласан ч ор сандлын бүтэн өдрийн хөлс авав.

Арлынхан бүгд л үйлчилгээний ажил эрхлэх ажээ.

Жинхэнэ хөдөөний мөртлөө тохилог буудалд байрлав.

_MG_7252

_MG_7253

Эзэн үйлчлэгч аль нь ч байж болох залуус тун аятайхан зантай хүмүүс байв. Сүүлдээ хүүтэй найз нөхөр болж, Монголын талаар хөөрөлдөж, бас дайлж, шөнө дөл болцгоов.

Jambalsuren Thailand (113)

Далайн жижиг арал дээр хонож өнжсөн нь намтар түүхэнд минь бичигдэхээр сонин тохиол байлаа.

Маргааш өглөө нь тэд биднийг наран шарлагын газар хүрэв.

Jambalsuren Thailand (114)

_MG_7231

Бид тэнд сэлүүхэн, цөөн хүнтэй тул цэвэрхэн орчинд үд хүртэл амарцгаав. Энэтхэгийн далайн салбар – Тайландын хоолойд том жижиг усан онгоц олноор зорчиж байсан нь тун сонин харагдаж байлаа.

_MG_7352

Jambalsuren Thailand (115)

Сэцэн Мэргэн Хубилай Хааны зуны өргөө Шанду ордны нэртэй тансаг буудал байна.

Үдээс хойш хамгийн том наран шарлагын газар очсонд бүр ч олон хүнтэй байв. Дулаан бүлээн ус, нарны туяа хослон хоёрхон хоногийн дотор би гэдэг хүн бор дээр бүр ч хар бор болов. Тэндээс нэг л хэсэгтээ холдмооргүй байсан ч төлөвлөгөө ёсоор бид орой нь Паттаяд буцан ирж, маргааш их хот Бангкокын зүг хөдлөхөөр боллоо.

Jambalsuren Thailand (112)

Агаар, усанд нэвт цохиулсан бид ч тун сайхан унтацгаав.

Jambalsuren Thailand (116)

Маргааш нь үд хавьд бид их хот Бангкокт буулаа.

Jambalsuren Thailand (118)

Jambalsuren Thailand (119)

Асар том хот юм. Тэндхийн зарим автобусанд суухад онгоцонд яваа юм шиг автобус тохитойг хэлэх үү, нэг мэдэхэд бид төвийн бүсэд орж ирсэн байлаа.

Jambalsuren Thailand (141)

Тайландын хилээр орж, том хотуудаар явах үедээ энэ бол вант улс гэдгийг бидэнд сайтар ойлгуулж байв. Гудамж болгон вангийн гоёмсог, том хэмжээний хөрөг байрлуулсан байлаа. Ер нь бараг бүх газар хөрөг нь байх юм. Бүр хатны, гүнжийн томоохон хөрөг зураг олон тоотой байлаа. Олонхи эзэндээ хүндэтгэлтэй ханддаг нь ойлгомжтой байв. Хөрөг зурганд нь мөргөж, залбирч байгаа хүмүүс ч олон тааралдав. Эртний өвөрмөц түүх, соёлтой энэ орон орчин цагт бас л хүчирхэг, соёлтой орон болж чадсан болохоор вангийн гэр бүлийнхнийг хүндэтгэх нь ч аргагүй биз. Хэт өндөр шилэн барилгатай шинэ хороолол ч байх.

Jambalsuren Thailand (97)

Бас хуучны өнгө төрхөө хадгалсан, жижиг цонхтой, сайтар торлож хамгаалалт хийсэн хороололууд ч байх юм. Бид өмнөөс хойт цэг хүртэл нь автобусны цонхоор, дараа нь метроны цонхоор сайтар харж авлаа. Метроны олон шугамтай, 3 давхар байшингийн оройгоор мэт тавьсан замаар хурдлах бөгөөд дуу чимээ аядуу, соёлжилт, тохижилт сайтай сайхан метро байв.

Jambalsuren Thailand (120)

Дараа нь вангийн ордон музейгээс холгүй жуулчдын хороолол хүртэл таксигаар явсан бөгөөд тоолуурын заалт нь санаанд оромгүй бага байлаа. Зочид буудал нь илүү тохилог ч үнэ нь суга өсдөггүй юм байна.

Jambalsuren Thailand (121)

Хүний хэрэгцээт үйлчилгээ бүрэн байлаа. Үйлчлэгч залуус нь ч уриалгахан тусч хүүхдүүд байсан нь санаанд үлджээ. Тайландыг сүлжсэн урьдын танил “Seven Eleven” дэлгүүр яг хажууханд байсныг хэлэхүү. Үнэ тогтвортой, баталгаатай, сонголттой Америк сүлжээний дэлгүүр бөгөөд бид явсан газар бүхэндээ түүнтэй “найзалж” байсан юм. (Бангкок 2013.04.30.)

Jambalsuren Thailand (122)

Хоёр дахь өдрөө бид эзэн хааны ордон музей үзэхээр очсон боловч 15цагт хаадаг ажээ.

Хүү маш хурдан төлөвлөгөө зохиов. Бангкок хотын дундуур урсдаг алдарт Чао Прая мөрөнг завиар гаталж, тус хотын түүх соёлын алдартай дурсгал болох Wat Arun (Бат Ариун) сүм хийдийн цогцолбор үзэв.

Jambalsuren Thailand (126)

Jambalsuren Thailand (124)

70 м өндөр энэ гоёмсог сүрлэг байшингийн шат нь маш эгц байсан тул бид нилээн сандарч гарав. Янз бүрийн өнгөт чулуу, шил шаазангаар хээлсэн гоёмсог том цогцолбор байсан нь бас л харсан үзсэний дунд рекорд тогтоов. 60 м-н өндрөөс 4 зүг, найман зохисыг ажиглан харах боломжтой ажээ. Ертөнцийн томоохон хотуудын нэг Бангкокын дүр төрх үндсэндээ харагдаж байлаа.

Jambalsuren Thailand (125)

Тайланд үндэсний хувцсаар гоёсон залуустай зургаа татуулцгаав.

Jambalsuren Thailand (128)

Энэ сүрлэг цогцолбороос холдох тутам тэр хавьдаа тэнгэрт тулсан гэмээр энэ барилга үдшийн гэрэлд улам ч сайхнаар харагдаж байлаа. Том хотын мөнгөн эмжээр гэгддэг үзэсгэлэнт Чао Прая мөрнөөр усан онгоцоор хотын төв хэсэгт очсон юм.

Jambalsuren Thailand (142)

Сарны гэрэлд мөрний ус гялталзан туяарч, олон орны зочид шөнийн их хотын үзэмжийг гайхан шагширч, хотын шинэ хэсгийн шил толь болсон барилгуудыг сонирхон харж байлаа. Шөнийн Бангкок үнэхээр үзэсгэлэнтэй сайхнаар сэтгэлд үлджээ.

Jambalsuren Thailand (138)

Jambalsuren Thailand (139)

Бангкок хотын аяллын оргил цэг нь вангийн ордон музейг маргааш үзсэн явдал юм.

Jambalsuren Thailand (130)

Jambalsuren Thailand (133)

Гайхамшигтай цогцолбор байв. Эрдэнийн элдэв чулуу, металиар өнгө будаг алаглуулан сийлж урласан олон ордон, цамхаг алсаас гялалзан харагдаж байлаа.

Jambalsuren Thailand (129)

Орох хаалганы дэргэдэх өрөөнд ордны хамгаалалтын 10 гаруй цэрэг байлдааны бүрэн зэвсэглэлтэй ээлж солилцож байгааг харахад Кремлийн ордны харуул солигддог мөч адил санагдлаа.

Гол гол байранд ёслолын хувцас өмссөн залуус зогсож байв. Ярихгүй, хөдлөхгүй ч гийчидтэй зургаа татуулах нь тэдний зочломтгой шинжийг харуулж байлаа. Ордон музейг үзэхэд нэг хүн манайхаар 25000 төгрөгөөр билет авах аж. Ордны эрдэнэсийн сан хөмрөг, зэвсэг, одон медалийн 2 давхар музейг бид нилээн удаан сонирхов. Бүхнийг эртнээс нандигнан хадгалсан байв. Одоогийн ван энэ ордонд амьдарч байгаад музей болгон үлдээгээд өөр ордонд орсон ажээ. Өмнөх үеийн хаадынхаа дурсгалыг мөнхжүүлж хүндэтгэлтэй хандаж буй нь мэдээжээр хүн чанарын эрхэм шинж мөний зэрэгцээ, түүх соёлын өвөө музей болгон, олны хүртээл, хойч үедээ уламжлан үлдээж, бас улсдаа их хэмжээний орлого оруулдаг обьект болгосон нь ухаалаг төрийн зүтгэлтний үйлс юм даа гэж би бодсон юм.

Jambalsuren Thailand (131)

Ван мөргөл үйлддэг сүм нь үнэхээр агуу дүр төрхтэй байсныг онцлон тэмдэглэх нь миний үүрэг юм. Өмнөх сүм дугануудыг бишрэн харж байсан хүний хувьд энэ сүм хамгийн том, хамгийн шилдэг, хамгийн олон гоёмсог бурхантай нь байлаа. Орж мөргөл хийхийг зөвшөөрдөг боловч үгээр дүрслэж чадмааргүй энэ гайхамшгийг фото хальсанд үлдээхийг хориглож байлаа. Гаднаас төв том цонхоор зураг авахыг харин хөөж туугаад байдаггүй юм байна.

Jambalsuren Thailand (132)

Энэ гоёмсог сүмийн гадна тал нь урлагын гайхамшигтай бүтээл мөн байв. Олон туслах сүмүүд нь шашны уран барилгын дээжис гэж хэлэхээр тун сайхан цогцолбор ажээ. Хажууханд нь хааны ордны 4 давхар томоохон барилга байсан нь мэдээж олны сонирхлыг татлаа. Хэзээ нэгэн цагт энэ орны ван амьдарч байсан байшингийн дэргэд зочид бүгдээрээ л зураг татуулж байлаа.

Jambalsuren Thailand (134)

Хүү Золбаяр надад: Ааваа та бичлэг хийх, зураг авахад бүх анхаарлаа чиглүүлээд байх юм. Энэ ажлаа та нэг хэсэг орхиод ордон музей, уран барилгын сайхныг мэдэрч, бодож, үзэж хараарай гэсэн нь яах аргагүй зөв байлаа.

Вангийн ордон музейг бид 4 цагын турш үзсэн байв. Энэ бас л миний рекортд амжилт болов.

Эртний соёлын энэ гайхамшгийг бид ихэд сонирхсон бөгөөд ордон музейг орхин гарсан хамгийн сүүлчийн зочид нь бид байлаа. Цаг бол алт. Дараагийн үзвэр лүү бид яарав.

Jambalsuren Thailand (136)

Вангийн ордноос 25 минут хиртэй зайнд Бангкокын түүх соёлын гайхалтай нэгэн дурсгал байх бөгөөд энэ нь унтаж байгаа Буддагийн аврага том баримал юм.

Jambalsuren Thailand (137)

Яг л бүхэлд нь алтаар хийсэн юм шиг гялалзаж байв. Мөн элдэв төрлийн эрдэнийн чулууг суулгаж өгчээ. Тайван амгалангийн билэгдэл болсон энэ хөшөө 1785 онд баригдаж эхэлсэн аж. Лаос, Тайландад унтаж байгаа Буддагийн хөшөө баримлууд олон тааралдаж байсан бөгөөд энэ нь хамгийн том нь, манай Мэгжиджанрайсаг бурхнаас ч урт байв.

Энэ орнуудад Будда багшийг дээдлэн шүтэх явдал ер нь хувааргүй ноёрхож байдаг юм байна. Эрж сураглаад яваагүй ч гэсэн нүдэнд л лав бусад шашны барилга сүмүүд өртөөгүй болохоор Лао, Тайчууд уламжлалт Буддын шашиндаа чин үнэнч хүмүүс юм байна гэсэн бодол төрж байлаа.

Jambalsuren Thailand (127)

Тайландын нийслэлд өнгөрүүлсэн 4 хоног нүд ирмэхийн зуур мэт л өнгөрлөө.

Зүүн өмнөт Азийн түүх соёлын томоохон төв Бангкок бидэнд сайхан сэтгэгдэл үлдээв.

Хүүгийн дараа дараагийн их үйлсийг бодон түүнийг чөлөөлөх, “ирсэн зочин буцдаг” жишгээр бид ч нутгийн зүг хөлгийн жолоо залах болов.

Jambalsuren Thailand (143)

Бидэнтэй танилцсан сүүлчийн хүн болох таксийн жолооч маань монгол удам судартай хүн гэдгээ бахархан тайлбарлаж байв. Монголын тухай мэдээлэлтэй хүн аж. Тайландын Ерөнхий сайдын манайд хийсэн айлчлалыг сайн мэдэж байсан төдийгүй Монгол улсын үндэсний үйлдвэрлэл маш хурдан өсөж, ер нь удахгүй бар орон болох гэж байгаа гэж ойлгодгоо хэлж байв. Бид Монголд ирэхийг урихад “тун хол газар, санхүүгийн бололцоо гарахгүй биз” гэж үнэнээ хэлэв. Би түүнд Монгол төгрөг дурсгал болгон өгч, илүү сайн сайхан, баян чинээлэг болохыг ерөөхөд тэр бүр ч баярлан хөөрч байлаа.

Jambalsuren Thailand (144)

Бангкокын аэрэпорт том гэдэг нь ойлгогдож байв. Тэнд бүх зүйл ном ёсоор хурдан түргэн амжиж байлаа. Нэг их шалгаад сориод байдаггүй юм байна. Бангкокд худалдаж авсан камерийн үнийн 7 хувийг иммиграшн дээр бодоод буцаагаад өгөх юм. Хүнд суртал, хүнийг гүйлгэх, гуйлгах гээч юм бүр алгаа. Албархуу мөртлөө аятайхан зантай, боловсон Тайландчууд биднийг “үдэж өгөв”. Түм түжигнэсэн, бум бужигнасан гүрэн Тайланд дахин уулзатлаа баяртай. ( Гонконг.2013.05.01.)

Jambalsuren Thailand (145)

Явсан хүнээс үг сонс 2

Jambalsuren Thailand (73)Jambalsuren Thailand (74)Jambalsuren Thailand (75)Jambalsuren Thailand (76)

Published by amai

AMAIzing world...

Join the Conversation

12 Comments

  1. Oorsdiinhoo aylaliin talaar, zochilson ulsiinhaa talaar engiin sonirholtoi niitlel bichij busad uls ornuudtai taniltsaj, tednii turshlagaas suraltsah bolomjiig neej ogdogt tani bayrlalaa. Aylald tani amjilt husey 🙂

  2. hi, negel odor aav eej ger bulee avaad ingej ayalna. Ter moroodol maani tun udahgui gej itgej bn. Manai aav Amai.n ehnii 3 botiig odoo unshij duusaj bgaa gesen. Bi daraagiin botiig ni huleej suuna daa. Amjilt Amai.

  3. Сайн байцгаана уу? Сайхан нийтлэл уншлаа.Бахархаж,ойлгож,ухаарч,инээж үзлээ!!!Хүн хэлхээс,цаас чичхээс гэдэг үг аргагүй үнэн юм.Зурагнууд дээр: Санаа авах,ялгаж салгаж ухаарах,гэх мэт зөндөө зүйлүүд байсаныг уншаад мэдэв!!! Зарим нэг мэдрэмж,бодлоо дотроо бодоод өнгөрхөөс бичиж байсангүй. энэ тархи,сэтгахүй,залхуурлыг яандаа байз…?!

  4. Халууцаад усаар байлдаж тоглож байна гэж бодсон юмаа гэтэл: уламжлал байсан байна шүү.ккк хөгжилтэй,бүүр ЦОГЛОГ харагдаж байна дөө.та хэдийн инээж байгаа зураг үзээд аз жаргалтай болчихлоо ганцаараа инээгээд сууж байна хэхэхэхахахаккк…таны ээж энэ үед ямар байсан бол зураг нь алга… мөн ламыг сармагчинтай андуурдаг онигоо уншиж эхлээд ИТГЭЛЭЭшдээ хахэ

  5. Сэтгэл сайхан байна!!! Монголын бахархал болсон сайхан хүү төрүүлж,өсгөж,хүмүүжүүлсэн ГАЙХАМШИГТАЙ түшиг,тулгууртай,хатан тэвчээртэй…Аав,Ээж хоёрт хайр,халамжийн дээдийг хүсэн ерөөе!

  6. Neg l saihan uran zohioliin nom unshij bgaa yum shig. Uls ornuudiin engiin amidraliin talaar oguulj bidend oirtuulj baidagt tani urgelj bayarladag. Ta bugdiin hiij bui aylal Mongoliin zaluuchuudad husel, ermelzel, sedel toruulj baigaa shuu. Baharhaj baina, eruul enhiig husey!

  7. Сайн уу. Сайн явж байна уу. Би ийм блог байдаг тухай ерөөсөө сонсоогүй байж байгаад хэвлэгдэн гарсан 3 номыг чинь уншсаны дараа л орж үзэж байна. Амжилт

  8. Yamar ikh ineesen gej sanana Amai monk gedegiig monkey geed oilgoson gej deer helsen chin unen hogjiltei haha

  9. OТгонбат хуу унэхээр гое онигоо гаргажээ. Аялалаа гэж.

  10. Манай багш маш сайхан бичжээ. Танд амжилт хүсье

  11. Сайн байна уу Таны бичсэн Давст нутгийн алтан шаштир номын үзээд бахархаж байна. Гэхдээ номоо хэвлүүлэхийн өмнө ТВ болон бусад сурталчилгаагаар Давст суманд төрсөн хүмүүсийг намтар түүхээ өгөхийг зарласан бол илүү олон хүний түүх босгож чадах байсан байх гэж бодож байна. Урьд өмнө таныг ийм ном гаргах гэж байгааг мэдээгүйн улмаас Давст суманд төрсөн, улсад 45 жил ажилласан. Эх орны дайны үед цэргийн оёдлын артельд нойр хоолоо хасан ажиллаж байсан, Эмийн заводод нягтлан бодогчоор ажиллаж байгаад тэтгэвэрт гарсан ба Цэдэнбал ерөнхийлөгчийн төрсөн эгч болох өөрийн эх Жавзангийн намтар түүхийг оруулж чадаагүйдээ хамарсаж байна. Таныг номоо дахин хэвлүүлэх үедээ миний эхийн намтар түүхийг оруулж өгөхийг хүсье.
    Таныг хүндэтгэсэн,
    ХААУ-ны Доктор, ШУТА, БОТА, ХААҮТА Ж.Цолмон
    Харилцах утас: 91222788, 88186298
    Е-майл: jtsoomoo@ymail.com
    Таны утас олдохгүй байна.
    Надад утасны дугаараа өгч, зав гаргаж хүлээн авч уулзахыг хүсье.

Leave a comment

Your email address will not be published. Required fields are marked *