Amai The Mongol | Around The World Mission

Enzo chamd mash ih bayarlaa. Chinii duu hooloig busad Mongolchuud sonsog!
Костьюм өмсөж Улсын нэрээ худалдсан эр, банзал өмсөж Өөрийн биеэ худалдсан эм хоёрын аль нь илүү хор хөнөөлтэйг хэлж өгөхийг хүсье. Анд Амайн захиасаар утгачлан орчуулав. Амьдаа Э.Золбаяр. /Лос Анжелес. 2008 оны 4 дүгээр сар 4/

Монгол дахь халим агнуур

“Тэнгисийн хоньч” Байгаль хамгаалах Нийгэмлэгийн Үндэслэгч, Ерөнхийлөгч Поль Ватсон.
Говь цөлд халим байдаг юмуу? Эх газрын гүн дэх Монгол хаа нэг газраа халимтай л болж таараад байх шиг. Магадгүй зарим нэг “Goby Dick” (Моби дик хэмээх домогт гардаг саяхан үнэхээр байдаг нь нотлогдсон цагаан халимны нэрээс санаа авчээ. Орч) Байгаль нуурын гүнд өнөөг хүртэл нуугдсаар байж болох л юм даа. Үгүй бол ямар шалтгаанаар Монгол улс Олон улсын Халим агнуурын зөвлөлд (ОУХАЗ-International Whaling Commission (IWC))элсэж, гишүүд төлөөлөгчөө явуулж халим агнуурыг хийх тал дээр санал өгөхөв дээ.

Зарим хүмүүсийн батлан өгүүлж буйгаар халим гэдэг амьтны чимээ Монголд сонсогддог гэдэг юм. Гэвч уг яриа нь хамгийн үнэнд тооцогдож буй нарийвчилсан судалгаагаар Хөөмий хэмээн нэрлэгддэг багалзуур хоолойгоор дуулагддаг Монголын өвөрмөц, содон нэгэн төрлийн дуутай холбогдон үүссэн болох нь тогтоогджээ.

Бага зэрэг далайн шуугиантай төстөй уг чимээ нь ямар ч жинхэнэ халимтай огтын хамаарал үгүй бөгөөд говь, хээр газар хонь, адуугаа хариулж явсан ерийн малчин хүн дуугаа дуулж байсан нь тийн цуурхах үндэс нь болжээ. Магадгүй хөөмий нь хүмүүсийн халимтай харилцах “цоо шинэ” холбооны хэрэгсэл болж болох талтай. (Өндөр давтамжын чимээ гаргаж дельфин болон сарьсан багваахай дууддаг шиг Монгол хүн далайн эрэг дээр хөөмийлөнгүүт баахан халим цуглах нь л дээ. Орч)

Миний бодлоор халимтай харилцах уг арга технологийг гүнзгийрүүлэн судлахаар Япончууд Монголын эрдэмтдийг дайчлан шахаад байх шиг. Энэхүү хөөмий хэмээх халимынх шиг хоолой, амны хайрцагуудыг (voice boxes) судлахад лав л мянган халимыг алж устгах шаардлагатай юм шиг байна. Харин харьцуулсан судалгаагаар хэдий тооны Монгол хоньчин хөөмийчдийг хөнөөх хэрэгтэй талаар тодорхой яриа байхгүй байна. Хөөмий хийдэг уран бүтээлчийг Хөөмийч гэх ба тэдний өөрсдийнх нь нотолж байгаагаар тэдний хөгжим болон халим хоёрын хооронд ямар ч харилцан холбоо сүлбээ үгүй гэжээ. Нэрт хөөмийч Дашням Энхтуяа “Би үүнд ямар нэгэн холбоо байдаг гэдэгт итгэхгүй байна. Харин манай япон найзууд бидний СД-г худалдаж авахаар амалсан бас бидийг Антратикидэд аваачиж халимтай хамт туршилтанд оруулна гэсэн” хэмээжээ.

Монголчууд уг түүхэндээ Хубилай хааны удирдлага доор Японыг эзлэхээр 2 удаа далайн аялалд гарсан бөгөөд аль алин дээр нь бүтэлгүйтэж байжээ.Тэд Камиказэ буюу Бурхны илгээсэн хар шуурганд өртсөн бөгөөд самурайнууд үүнээс хойш уг нэрээр тайфууныг нэрийдэх болсон юмсанж.

Өнөөгийн Монголчууд “Хубилай хэмээх галзуу залуу далай руу барометргүй аялах гэж оролдсон юм.” ч гэж ярих ажээ. Юутай ч тэрхүү далайн хар шуурганы дараахан үхлийн ертөнцийн аниргүй амгалан тогтохтой зэрэгцэн Монголчуудын халимтай хамгийн их ойртож үзсэн цор ганцхан эл түүх дуусгавар болжээ. Тэд хөлөг онгоц дээр хөвж үзсэн нь үнэн боловч тохиолдлын ганц нэгээс бусад бүх хөлөг онгоц нь тэр даруйдаа шахуу бүрэн зэвсэглэсэн цэргүүдийнхээ хамтаар далай ёроол дахь хавчны хоол болсон ажээ.

Монгол нь баян үндэстэн биш учир зөвхөн эдийн засгийн ашиг сонирхолоор л дэлхийн хагас хүртлэх замд төлөөлөгчдөө илгээж худалдааны Халим агнах явдлыг дэмжсэн байх учиртай.

“Тэнгисийн хоньч” Байгаль хамгаалах нийгэмлэг Монголын халимчинтай ярилцлага хийхээр оролдсон боловч тэрээр “ардын уламжлалт халим агнах урлаг”-ын ажлаар эзгүй байгаа тул хоосон хаалга мөргөөд байгаа билээ.

Судалгаа хийн лавшруулан үзэхэд Монголчуудын 99.5 амьд халим огт харж байгаагүй, тэр бүү хэл Халимны тухай бараг бодож ч үзээгүй шахам ажээ. Монголын нэгэн ямаачинтай ярилцлага хийх явцад Монголчууд адууны сүү, жижиг морины тархи, хонины нүд зэрэг жигтэй сонин хоолны цэсүүдтэй байдаг нь тодорхой болсон юм.

Гэвч хамгийн сонирхолтой нь халимны махан бургер идэж үзэх хүслээ илэрхийлсэн нэг ч Монгол хүн байдаггүй ажээ. Япон Улс Олон Улсын Халим агнуурын нийгэмлэг дээр “Монголын оролцогчдод ямар нэгэн аргаар огт нөлөөлөөгүй” хэмээн мэдэгдсээр байгаа аж.

“Монгол Улс бол тусгаар үндэстэн” хэмээн Олон Улсын Халим Агнуурын Зөвлөл дөх Монголын гишүүн ноён Цэнд Дамдин хэлж байсан бөгөөд цаашид үргэлжлүүлэн өгүүлэхдээ “Бид ямар нэгэн бусад үндэстнүүдийн нөлөөнд автаагүй. Бид санал өгөхдөө Халим агнуур дахь глобаль хоригийг цуцлах зүйтэй гэсэн өөрийн хүмүүсийн (ард иргэдийн? .Орч) байр суурин дээр үндэслэн уг асуудалд хандсан.

Японы талаас бидэнд нөлөөлсөн гэдэг бол үнэнд үл нийцнэ.”гэжээ. Гэвч Монголын төлөөлөгчийн замын зардлыг Японы pro-wildlife худалдааны групп, Japan Bekko Association даажээ. Таамаг биш, бодит үнэн юм шүү.

Монголчууд халим агнуурын талаар санаа “зовдог”болохоос урд ноён Дамдин уг нь Монголын Олимпын хороонд ажилладаг байжээ. Түүний мэргэшсэн талбар нь бөх, жүдо байтал “Монгол уламжлалаараа” энэ нь Халим агнуурын мэргэжилтэн болж таарч байх шиг байна.

Энэ хүний “мэргэжлийн” зэгсэн сайн үйл ажиллагаа нь Дэлхийн загас агнуурын салбар дахь “Хорт дайсан” Халимыг залхаахад чиглэгдсэн бөгөөд Монгол Улсын санал ч түүнийг нь дагажээ.

Монголчууд хэзээ ч халим агнуурын талаар үндэсний санал асуулга явуулж, зөвшилцөл хийж байгаагүй. Халим агнуур нь Монголын ток-шоуны халуун сэдэв болж байгаагүй. Мөн Монголчууд өглөө мориныхоо баасыг хүрздэн хүүрнэлдэх зуураа халимны тухай огт дурсдаггүй. Харин ноён Цэнд Дамдин сүүлийн үед дараах байдлаар хэлэх үгээ өөрчлөн засчээ.

“Би Халим агнуурт Монголын ирдээдүй байгаа гэж боддог. Хм.. хм,, Яг үнэндээ бид халим агнах шаардлагагүй. Харин халим алахад санал өгвөл Японы тал манай Жүдо-гийн багт томоохон хэмжээний хандив өгөх болно. Миний бодлоор Японы халим агнуурын үр ашгаас санхүүжсэн хүчтэй Жүдо-гийн багтай байх нь Монголын спортын сонирхолтнуудын хүсэл эрмэлзлэлд нийцнэ.” Олон Улсын Халим Агнуурын Зөвлөлийн хуралд хүрэлцэн ирсэн Японы төлөөлөгчийн Китц гудамжны Нэвис гэдэг газар зохион байгуулсан оройн тусгай зоогонд уригдсан ноён Дамдин анх удаа халимны махан стейк идэж үзжээ.

“Жаахан зунгааралдсан, гэхдээ нохойн мах шиг муухай биш, адууныхаас арай гоё амттай байсан” гэжээ. Гэхдээ түүнд Монголын талстжуулсан тэмээний шээс, чимх давсны хамт байсан бол бүүр сайхан даруулга болох байсан биз.

Дэлхийн хамаг загасыг Халим барьж идчих гээд байгаад Монгол хүмүүс санаа зовоод байсан тул 2002 онд Монгол улс ОУХАЗ-д гишүүнээр элсчээ. Энэ жилийн ОУХАЗ-ийн уулзалтанд Ноён Дамдин Японы талын төлөөлөгч Joji Morishita-г даган бүхий л санал шүүмж дээр яг ижил санал өгч суужээ. Японы халим агнуурын төлөөлөгч “That’s my boy,” гэж хэлээд “Ain’t he cute?” хэмээн инээмсэглэжээ.

P.O. Box 2616, Friday Harbor, WA 98250 (USA) Tel: 360-370-5650 Fax: 360-370-5651 Copyright © 2008 Sea Shepherd Conservation Society. All rights reserved.

Commentary by Paul WatsonFounder and President of Sea Shepherd Conservation Society

Are there whales in the Gobi desert?There must be whales somewhere in landlocked Mongolia. Maybe some “Goby Dick” is at this very moment lurking in the depths of Lake Baikal.Why else would Mongolia have joined the International Whaling Commission (IWC) to send delegates all the way to the Caribbean to cast a vote for the resumption of whaling?Some people claim they have heard whale sounds in Mongolia. Closer investigation has revealed it was the unique and peculiar type of throat singing called Khoomiy. It sounds a little like oceanic humpback and is “sung” by shepherds in the desert but none of the sounds have led to any actual whale sightings – just sheep, horses, and shepherds. It may, however, be the link that will allow humans to communicate with whales. I think the Japanese are presently conducting research into this link with Mongolian scientists. It appears that a thousand whales need to be killed to research whale voice boxes. No word yet on how many Mongolian throat-humming shepherds will be lethally researched in the comparative study.Khoomiy musical artists called Khoomchi insist there is no relationship between their music and the whales. “I don’t believe that there is a connection,” said famed Khoomchi Dashnym Enhtuya. “But our Japanese friends have said they will be researching this for us in Antarctica and promised to buy our CD’s.” Mongolians did try to go to sea before – twice in fact – both times with disastrous consequences when they tried to invade Japan under Kublai Khan. They failed because of the Kamikaze or divine winds. That’s what the samurai called typhoons back then. The Mongolians refer to it as the time when that “crazy Kublai Khan guy tried to go to sea without a barometer.”After the storm, there was a dead calm and that was the only time the Mongols ever got intimately close to whales. They floated around with them for days, except the ones in full armor life jackets who went quickly to the bottom to feed the crabs.Mongolia is not a wealthy nation so there must be some economic motivation to send delegates halfway around the world to support the resumption of commercial whaling.The Sea Shepherd Conservation Society has been unsuccessful in finding a Mongolian whaler to interview and there does not appear to be an argument for traditional or cultural whaling. Further inquiries revealed that 99.5% of all Mongolians have never seen a whale. Interviews with Mongolian gourmets have revealed some fairly exotic recipes for horse’s milk, pony brains, and sheep’s eyeballs, but there was not a single Mongolia to be found who expressed a desire for a whale burger.Japan denies that it has any influence over Mongolia’s attendance at the IWC meetings. Mongolia is an independent nation says Mongolian IWC Commissioner Mr. Tsend Damdin. “We are not influenced by other nations. Our vote reflects the concerns of our people who have expressed support for ending the global ban on whaling. Any suggestion that Japan is influencing us is a lie”The Mongolian delegation’s travel expenses were covered by the Japanese pro-wildlife trade group the Japan Bekko Association. That is not a suggestion, but a fact.When not in charge of regulating Mongolia’s whaling interests, Mr. Damdin serves on the Mongolian Olympic Committee. His area of expertise is in judo and wrestling, which according to Mongolian tradition, seems to make him an expert on whaling. This expertise was well reflected in Mongolia’s vote to accuse the whales of destroying the world’s fisheries.Mongolians have never had a national referendum on whaling nor has it ever appeared on a ballot. Whaling is not a hot issue on Mongolian talk shows and is not your average topic of conversation amongst the horse manure shoveling crowd in the mornings.But Mr. Tsend Damdin is prepared to change that. “I think Mongolia has a future in whaling. We don’t actually have to kill whales but if we vote to kill whales, Japan will give my Judo team a large donation. I think that the interests of Mongolian sports fans would be positively served with a strong judo team financed with the profits of Japanese whaling.”At a special dinner hosted by the Japanese delegation in St. Kitts and Nevis, Mr. Damdin ate his first whale steak. “It was chewy, not as bad as dog, and a little tastier than horse, but Mongolian crystallized camel urine gave it the pinch of salt that was needed to make it go down with the local rum.”Mongolia joined the IWC in 2002 because whaling is a matter of grave national importance to the Mongolian people who are worried that the whales are eating all of the world’s fish.At this year’s IWC meeting Mongolia voted with Japan on every resolution earning Mr. Damdin a pat on the head by Joji Morishita. “That’s my boy,” said the Japanese whaling commissioner. “Ain’t he cute?” P.O. Box 2616, Friday Harbor, WA 98250 (USA) Tel: 360-370-5650 Fax: 360-370-5651 © 2008 Sea Shepherd Conservation Society. All rights reserved.

Mongolia Joins Japan in Pro-Whaling Campaign
Posted by Luke

As the International Whaling Commission (IWC) gets ready to meet this month, many environmentalists are worried about Japan’s push towards over turning the 20 year ban on commercial whaling.

While Mongolia’s maritime history is somewhat unusual, the current pro-whaling stance has even more people worried about what their motives may be.Over the past six years, at least 14 countries have been recruited to the IWC as Japan’s supporters – three during the past year.

Some of these countries have no whaling traditions, and two, Mongolia and Mali, do not even have a coastline.Some of the nations that have been joining the IWC to support Japan in overturning the whaling ban also have one thing in common: they are recipients of Japan’s aid program,The presence of landlocked nations like Mongolia among the pro-whaling camp has long fed talk of vote buying through Japan’s generous foreign aid program.

Moronuki [head of Japan’s Fisheries Agency whaling program] denied the charge.“That is an insult,” he said. “We give aid to many nations, including anti-whaling ones like India and Peru.”However, Mongolia’s largest donor of aid money and soft loans is indeed Japan.

Will whale meat soon make an appearance at top end Japanese restaurants in Ulaanbaatar?

Share on Facebook