АНХНЫ ЗАХИА
2008 оны 04 сарын 18.
№34, Камерун улс, Доуала.
Сайн байцгаана уу? Аав, ээж, ах, эгч, дүү нараа. Хэдийгээр аялсан улс бүрийн нийслэлээс ил захидал явуулж байгаа ч, жоохон цаасан дээр бодож буй бүх зүйлээ багтаан бичиж чадахгүй байсаар 2 жил 6 сарыг ардаа өнгөрөөчихжээ. Миний аяллын тэмдэглэлүүдийг блог дээрээс та бүхэн уншаад, хүүгийнхээ бэрхшээлийг хэрхэн давж сурч байгааг харж байгаа байх.
Кэйп Таун хотод байхад илгээсэн та хоёрын захиаг хааяа ганцаардсан үедээ нээж дахин дахин унших үнэхээр сайхан байдаг. Бараг цээжилсэн гэх үү дээ. Та хоёрын бичгийн хэлбэрийг мартахааргүй.
Энэ захиаг би Камерун улсын нийслэл Яоундэ хотод Нигери улсын виз аваад, замдаа гарахын өмнө бичиж байна. Нигери улсаас яагаад ч юм бага зэрэг эмээж, болгоомжилж байна. Миний хамгийн хэцүү үе болж магад гэж бодоод анхныхаа энэ захиаг бичихээр шийдлээ. Блог дээрээ бас тавья. Манай гэр бүлд нуух зүйл байгаа биш. Аялалд тулгарч буй асуудал бэрхшээлүүдээ хуваалцах хүнгүй ганцаараа удаан хугацаанд байх үнэхээр хэцүү юм. Бэтгэрэх гэж яг юу гэсэн үг юм бэ?
Долоо хоногийн өмнө Нигерийн виз хүстэл, заавал Монголын Засгийн газраас иргэндээ виз тавьж өгөхийг хүссэн хүсэлт гаргасан албан бичиг Камерун дахь Нигер улсын Элчин сайдын яаманд илгээх ёстой гэсэн шаардлага надад тавьсан нь та нарыг дахиад л хүний өмнө царайчлахад хүргэсэн үү?
Элдэв албан бичиг, хүсэлт, хөрөнгийн баталгаа гээд хичнээн их төвөг та нарт гаргаж байна аа? Хүү нь энэ аяллын үед улс бүрт шахуу ийм асуудалд орж байна. Бараг дасаж, аргыг нь олж сурч байна даа. Гадаад харилцаа сул улсын иргэн байх гэдэг үнэхээр хэцүү юм аа. Хэзээ бид Монгол улсынхаа паспортоо бариад дэлхий ертөнцөөр чөлөөтэй аялдаг болох бол оо. Хэдийгээр улс дотроо иргэний үнэмлэхээр чөлөөтэй зорчиж болдог болсон ч “гадаад паспорт” гэж үгнээс салж чадахгүй юм.
Та нар Гадаад хэргийн яамнаас миний аяллыг дэмжихийг хүссэн захиаг арай гэж хөөцөлдөн авч Доуала-гийн Нигерийн консул руу илгээх үед, би тэнд очиж, төвөггүй виз авах итгэлтэй байсан ч бас л элдэв ноо тоочоод өгөөгүй. Төвөгтэй байгаа биз?
Хэдийгээр миний паспорт Монгол Улсын Албаны гэсэн бичигтэй байсан ч тэд –Монгол оо? Хаана байдаг юм? Хэний харъяа юм? гэх мэтчилэн дипломат ёсонд муухай санагдахаар асуултууд асууж байлаа. Визний нэрсийн жагсаалтыг хараад Нигер улс Монгол Улсын иргэд хоорондын зорчих тохиролцоо хийгээгүй байна гээд татгалзсан. Тэгээд ярьж, гуйж, найрч байж арай гэж виз авхаар болсон. “Монгол аль улстай ойрхон юм?” гэсэн асуултад “Орос, Дундад Улсын хооронд байрладаг” гэж хариултал -“Тэгвэл чамаас Оросын иргэнтэй адил 700 франк (160$) хураамж авах уу? эсвэл Дундад Улсын иргэнтэй адил 500 франк (120$)-ын хураамж авах уу?” гэсэн. Тэр үед би юу гэж хариулахаа мэдэхгүй байлаа. Визээ авахын тулд төлбөр хямдаар нь Жунгаагийн иргэн гэж өөрийгөө бичих болж байна уу? гэж бодсон. Хэрвээ тэгэх юм бол миний Монгол Улсын иргэн гэдэг бахархал маань юу болох билээ!
“Монгол Улсаас дэлхийг тойрох аяллыг ганцаараа анх удаа хийх гэж оролдож байна, миний аяллыг дэмжээд манай Гадаад харилцааны яам хүртэл албаны паспорт олгосон байгаа биз дээ. Виз авах гэж 4 хоног энд хүлээж байна. Манай Гадаад харилцааны яам хүртэл Note Verbale бичгийг танай Консулын газрын хаягаар факс явуулсан” гэж нөхцөл байдлыг тайлбарлах гэж хичээх үед “Чи энэ бичигтээ миний нэрийг дурдаагүй байна шүү дээ” гэх нь тэр. Албан ажлаа мэдэхгүй хүмүүс яаж ийм чухал ажилд ордог байна аа”.
“Би энд огт ирж үзээгүй хүн Таны нэрийг яаж мэдэх билээ. Тэр тусмаа алс хол байгаа манай Гадаад харилцааны яамныхан яаж таны нэрийг мэдэж бичиг дээр оруулах билээ!” гэж би аргаа баран хэлсэн. Монгол улсын албаны паспорттой хэрнээ хүний өмнө бөхөлзөн царайчлах, гуйх ямар хэцүү байдаг юм бэ.
Өмнө нь Ботсван дахь Намибийн Элчин сайдын яаманд визэнд ортол, хаа хамаагүй цаашдын аяллын бичиг энээ тэрээ нэхээд, “Ийм паспорттой бол ажлын виз хүсэх ёстой, тэгэхийн тулд Засгийн газраасаа бичиг, сэтгүүлчийн бичиг, очих газраа товлон заасан бичиг авчир” гээд 2 сар гаруй намайг чирэгдүүлсэн. 20 гаруй улсын нэртэй цаасан дээр “Эдгээр улсууд визгүй зорчино! Харин жирийн жуулчин 30$ төлөөд өдөртөө виз авчхаж болно” гэсэн хялбар визний журамтай улс хүртэл намайг гацааж, их хэмжээний зардал гаргуулж байна. Гэр бүлийнхээ сүүлийн хэдэн жилийн бүх төсвийг Монголын түүхэнд үлдэх Дэлхийн бадарчлалдаа зориулж байгааг ойлгодог хүн манайд байдаг ч болоосой, тээ?
Монгол Улсын албан паспорттой хүнд ингэж хандаж, тоохгүй байхад, жирийн паспорттой хүн аялах гэж ямар их бэрхшээлүүдийг туулдаг бол оо? Зарим улсууд “Чи тагнуулч юм бил үү” гэж хардаж, сэрдэж байна. Конго, Киншасад нууцаар зураг дарж байгаад тагнуулынхан баривчлагдах шахсан. Арай гэж мултарсан шүү. Хэ хэ.
Монгол Улсын иргэнд ийм асуудлууд тогтмол гарч байна! гэж Гадаад харилцааны яамандаа мэдэгдмээр байгаа ч намайг юу хийж явааг ойлгож, дэмжих хүн үгүй л болов уу. Манай жирийн иргэд байтугай тусгай албан хаагчид гадагшаа явахдаа ийм төрлийн бэрхшээлүүдтэй байнга тулгарч байдаг байх.
Нигерийн Консулын хүн: “Би чамд виз өгөхгүй ч байсан болно шүү дээ!” гэж хэлэх үед хэрэг хийгээгүй хэрнээ “виз өгчих л дөө” гэж гуйх үнэхээр гутамшигтай санагдсан шүү. Сүүлийн 2 жил хагасын турш иймэрхүү л маягаар улсуудын хилийг давж явна.
Тугал ч хариуулна, Туг ч барина гэдэг байх аа?
Нигерийн Элчин сайдын яаманд шаардах, нэхэх, гуйх хослон байж арай гэж виз авахаар болтол нарийн бичиг нь орж ирэн миний паспортыг үзээд “Өө! Энэ чинь 1 жилийн хугацаатай паспорт юм байна шүү дээ! 2 сарын дараа дуусахаар байна, виз олгож болохгүй” гэх нь тэр.
“Энэ бол албаны паспорт! 1 жилээр өгч цааш сунгуулах хэрэгтэй байдаг юм!” гэж та хоёрын ногоон паспортын туршлагаас хэлэх үед: “Үгүй, болилоо! Яоундэ нийслэлийн Элчин сайдын яамнаас виз хүс!” гээд намайг өрөөнөөс үдсэн. Өдөр бүр, алхам бүрт гэр бүлийн төсвийг зараад байгаа болохоор, ийм төрлийн асуудлуудад үнэхээр их уурлах юм. Дахиад л буцаж явна, буудал унаанаас эхлээд ямар ч орлого хийхгүй, зардлууд гараад л байна. Гэхдээ та нарын итгэл барагдахгүй байгаад баяртай байна.
Би тухайн үед дургүй хүрсэн уураа бариад: “Төвөг болсонд уучлаарай. Цаг гаргасанд баярлалаа” гээд өрөөнөөс нь гарсан. Уураа барьж, ухаан гаргасан.
Тухайн консултай уулзаж байх үед найз охин нь өрөөнд орж ирж, тэр хоёр миний өмнө болсон явдлуудаа ярьж “Би чамд гомдсон шүү!” гэх хувийн асуудлаа ярилцаж байсан нь үнэхээр сонин. Гадны хүн байхад элдэв зүйлсээ яриад л. Нутгийн соёлд ийм зүйл энгийн байдаг бололтой. Өндөр хөгжилтэй улсын төлөөлөгч байсан бол юун хүүхэн! Холын гийчнийг цайгаар дайлах байсан биз! Тэ?
Оросын иргэн шиг виз авах уу? Дундад Улсын иргэн шиг виз авах уу? гэсэн өгүүлбэр намайг маш их зүйл бодоход хүргэлээ. Би тэдгээр дипломат ажилтнуудыг буруутгахыг хүссэнгүй. Бидний бодит байдал үнэхээр өрөвдөлтэй байна шүү дээ! Ганц Нигери улсад биш, Монголдоо ч бид үүнээс их бэрхшээлтэй байна. Аль нэг улс руу аялж үзэхийн тулд дотны хүндээ хүртэл хэлдэггүй гэр бүлийн эдийн засгийн болон хувийн нууцаа дэлгэн.
3 долоо хоногийн өмнө Экваторын Гвиней улсын Элчин сайдын яаманд виз хүсээд бас л хана мөргөж буцаж билээ. Консулын ажилтан нь: “Чи Испанийн Элчин сайдын яаманд очиж тэндээс бичиг авчир!” гэсэн. Би мөчөөгөө өгөлгүй: “Би Испанийн Элчин сайдын яаман дээр очоод: Та нар надад Экваторын Гвиней улс руу зорчихыг зөвшөөрсөн бичиг өгнө үү? гэж гуйх болж байна уу. Танай улс чинь Испанийн хараат байхаа больсон биз дээ!” гэж асуух үед, тухайн газрын визний албаны хүн “Бид танай орны талаар ямар ч мэдээлэлгүй тул Испанийн Элчин сайдын яамны баталгааны бичиг авчирч байж асуудлыг ярилцана” гэж байсан.
Дараагийн бадарчидад “Аан? Хаана байдаг юм?” гэдэг асуултуудад тогтмол хариулахад бэлэн байхыг захимаар байна.
Нигерийн виз татгалзсан тэр өдрөө автобусанд сууж буцаад Яоундэ нийслэлд ирж, даваа гараг хүртэл 3 өдөр хүлээгээд өнөөдөр Элчин сайдын яамнаас найрч байж арай гэж виз авлаа. Үнэгүй өгсөн гээд боддоо.
Миний тэмдэглэлийг уншдаг зарим хүмүүс “За юун сүртэй юм, хэн ч дэлхийг тойрч аялж чадна шүү дээ! Гадаадын өчнөөн хүмүүс ийм аялал хийдэг” гэж бичиж байгааг та нар сэтгэгдлээс уншиж байгаа байх.
Тэдгээр хүмүүс энгийн паспорттой 28 орныг туулаад, албаны паспорттой 7 орныг туулахдаа ямар бэрхшээлүүд тулгарч байсныг сүүлд номоос минь уншаад зорьсондоо хүрэх гэж, Монголоо газар бүр таниулах гэж, дараа дараагийн монголчууддаа ногоон гэрэл асаах гэж яаж гүрийж, тэмцэж байгааг минь ойлгох байх. Зөвхөн Америк, Япон, Европын визэнд унаад амьдрал найдлагагүй болсон мэт боддог хүмүүс манайд олон шүү дээ.
“Бид Европын иргэд биш, Америк Япончууд ч биш, гадаад харилцаа султай Монгол Улсын иргэд. Түүнийгээ санаж байх хэрэгтэй!” гэж аяллын хүнд зовлонг ойлгодоггүй зарим нэг хүмүүст зориулаад хашгирах юмсан. Хааяа үнэхээр уур хүрэх үе байдаг шүү.
Гадаад харилцааны энэ асуудлыг хэрхэн шийдвэл, дараа дараагийн Монголчууд дэлхий ертөнцөөр эрх чөлөөтэй аялж, ажил хэргээ бүтээж болдог болгох тухай өдөр бүр бодож байна. Юуны түрүүнд улсынхаа эдийн засгийг сэргээгээд, тэгээд ямар нэгэн байдлаар дэлхий дахинаа таниулах хэрэгтэй байна.
Бусад орны аялагчид надаас “Хэрвээ чи аяллын үед асуудалд орвол танай Элчин сайдын яам хаана байгаа юм бэ?” гэж асуух юм. 54 улстай Африк тивд “ганцхан Египетэд” гэж хариулах үнэхээр гутармаар. “Хэрвээ чамд асуудал гарвал танай улсын иргэний асуудлыг аль улсын Элчин сайдын яам хариуцдаг юм?” гэх асуултад би чимээгүй өнгөрдөг, үнэхээр асуудалд орох юм бол аль ч улсын Элчин сайдын яам намайг хамгаалахгүй шүү дээ! Хумхаа туссан байхдаа сайндаа л гэр рүүгээ мессэж бичихээс өөр юу ч хийж чадахгүй байсан.
Энэ захиагаа би буудлынхаа өрөөнөөс бичиж байна. Гомдоллож байна гэж битгий бодоорой. Хүү нь эцсийг нь хүртэл явах эрч хүчтэй хэвээр байна шүү. Гагцхүү амьдрал дээр ямар бэрхшээлүүд гарч буйг үнэнгээс нь бичмээр санагдлаа. Утсаар ярихдаа бүх зүйлийг дэлгэрэнгүй хэлж чаддаггүй тул.
Үнэхээр манай улсын гадаад нүүр царай гээд байх зүйл Их хаадын нэрээс өөр байхгүй юм шигээ. Зарим хүмүүст Халимын холбоонд элссэн шиг л харагдаж байгаа байх л даа.
Аав тань руу яриад “Аав! манай харилцааны сайд…!” гэж ажил хэргийн талаар асуух гэтэл “Түүнээс хойш 3 удаа солигдсон шүү дээ” гэж аргаа барсан маягтай хариулахад би гайхсан. Гадаад харилцааны яамны сайдын суудал 3 удаа солигдоно гэдэг чинь юу гэсэн үг билээ? Бид тогтвортой гадаад бодлого явуулж чадахгүй болсны жишээ мөн үү? Ааваа! Ах бид хоёр багадаа 19:30 цагийн мэдээг өвөр дээр тань суугаад үздэг байснаа байнга санадаг. Тухайн үед олон улсын байдлыг бүрэн ойлгодоггүй байсан ч зах зухаас нь суралцаж эхэлж билээ. Ямар сайндаа ээж таныг мэдээнээс салгаж чадалгүй хамт хоолоо идэх гэж хажууд хүлээж суудагсан. Анголын дайны тухай мэдээг би өнөөг хүртэл санаж байна. Аль 15 гаруй жилийн өмнө сонсож байсан улсдаа хөл тавих маш сонирхолтой байсан. Дайны дараах хүүхдүүд гэж жижигхэн тэмдэглэл хүртэл бичсэн, та нар уншаарай!
Та их сургуулийн багшийн бага цалингаараа өдөр бүр 3-4 сонин захиалж уншиж байх үед би бас түүнээс нь гарчиглаж, Монголд яг юу болоод байгааг гадарлахыг хичээж байж билээ. Хуучин аль дарга дэвшиж байгаагаас Монгол улс ямар чиг баримжаатай явахыг мэддэг байсан бол өнөө үед та хүртэл төөрөлдсөн байгааг бодоход Монгол эх оронд маань яг юу болоод байна аа? Монголчууд 5 минут ч болов зогсоод “Бид яг хаашаа яваад байна аа?” гэж өөрсдөөсөө асуугаасай!
Габонд ирээд тань руу залгахад “Миний хүү түүхийн сэдвээр их бичих боллоо. Хэзээнээс ийм түүх сонирхдог болчхов оо?” гэж асуухад би “Ааваа, өрөөнийхөө ханаар дүүрэн түүхийн номтой айлд өссөн хүүхэд өөр юу хийх билээ!” гэж хариулсан. Та бод л доо, машин засдаг хүний хүү машин гэдгийг бүрэн мэддэггүй юмаа гэхэд бусад хүүхдүүдээс илүү байна шүү дээ! Бас өнөө цагт интернэт гэдэг дэлхийн мэдлэгийн сан руу Ээж Та хоёрын олгосон англи, орос хэлийг ашиглаад хүссэн зүйлээ мэдэж авч болж байна. Хүнээс асуух ч шаардлагагүй.
Өчигдөр унтахын өмнө Таны номын сангийн доод 2 эгнээнд байдаг номуудыг дараалал байрлалыг нь санахыг хичээлээ. Хүүхдүүд олоход хялбар гээд ямагт тэр хоёр эгнээгээр дүүрэн Энциклопедиа болон гадаад орны түүх, газар зүй, гадаад хэлний номын цуглуулга байдагсан. Харин баруун эгнээний дээгүүр Монголын үлгэр домог, түүхийн бүх баримт мэдээллүүд байсан. Одоо хэвээр үү? Орос хэлээр кирилл цагаан толгойг сурсан болохоор, кирилл Монгол хэлэндээ эргэж ороход хэцүү хэвээр байна. Ялангуяа Эрхүүгээс бид эргэн ирэх үед Монгол бичгийн туршилтыг бидний үе дээр хийсэн болохоор. Кирилл монгол, монгол бичгийн дүрэм дээр учраа олохгүй л байна. Тэгээд дээрээс нь Ханз дүрс, Хирагана, Катагана гэх гурван цагаан толгой ашгилдаг Япон хэл, Латин үсэг ашгилдаг Англи хэл…
Хааяа илүүчилсэн мөнгөө хүүхдүүддээ хэрэг болох үед өгнө гээд номын завсраар хавчуулчихаад, сүүлд нэрийг нь мартаад олохгүй байна гэж бид нараар хайлгуулдаг байж билээ. Хадгалсан мөнгийг олох гэж хамаг номыг нэг бүрчлэн нэгжиж, ёстой залхуурдаггүй байсан шүү! Эргүүлж тойруулахдаа заримдаа мөнгө олно, ихэнхдээ олдоггүй байсан. Эсвэл та дандаа мөнгө тэнд хадгалдаггүй байсан юм уу? Зүгээр л хүүхдүүдээ номонд дуртай болгох гэж тэгсэн үү? Зүгээр сууж байхдаа хүртэл тэр далд хийсэн мөнгийг олох гэж номыг эргүүлж байхдаа сонирхолтой зургууд, маш хэрэгтэй мэдээллүүдийг цуглуулж байсан юм шүү дээ! Намайг бага байх үед харамсалтай нь кирилл монгол дээр сонирхолтой, танин мэдэхүйн ном ховор байсан.
Дэлхийн 2-р дайны үеийн Японы цэргийн ном, тухайн үед магтдаггүй байсан Америкийн тухай ном та бичсэн байсныг олж байж билээ. Бид номын санг өөр өөр өрөөнд зөөж, гадагш дотогш шилжүүлж байхад тэр хэдэн хүүхдийн танин мэдэхүйн номуудын дараалал, байрлалыг огт өөрчилдөггүй байсныг би саяхнаас л ойлголоо! Хүмүүжил гэдэг програмыг эмээ, өвөө, ээж Та нар сонин аргаар суулгаж байсан байна шүү.
Тэртээ бага байхад “Атлас Мира” гэдэг ногоон хавтастай ном бэлэглэснээр өнөөдрийн дэлхийг тойрох аяллын санааг миний оюун санаанд өгсөн гэж бодохоор! Ах бид хоёр шалан дээр хэвтчихээд тэр улс руу явъя! гээд хуудас эргүүлээд л очиж байж билээ. Гэтэл дэлхий тийм ч жижиг, туулахад амар биш юм байна гэдгийг одоо л ойлгож байна.
Ааваа! Та өдөр бүр ширээний ард сууж, Монголын өнгөрсөн түүх, ерээд оноос хойш өнөөдрийг болтол болж буй үйл явдлыг тэмдэглэж буй таны бичлэг, номууд хойч үеийнхэнд 1990-2000 оны үеийн алдаа оноог ойлгуулж, дахиад алдахгүй байх, амжилтад хүрэх арга замыг нь зааж өгнө гэдэгт итгэж байна. Таны мэргэжлийн хүнийг оросууд “Летописец” гэж нэрлэдэг юм байна лээ. Манайхаас бусад, өндөр хөгжилтэй улсуудад ийм хүмүүс маш нэр хүндтэй байдаг юм байна.
Бороотой ч бай, хүйтэн ч бай хоёулаа гудамжны нарийн урт замаар цаг гаруй алхаж эх орны маань хүмүүсийн амьдрал, гэр бүлийн цаашдын төлөвлөгөөний талаар ярилцдагсан. “Монголд яг юу болоод байна аа?” гэж ярилцан, хамтдаа нэг өдөр гэрийн гадаа алхахсан.
Ерээд оны хямрал эхлэх үед, Зөвлөлтөөс ирээд Их сургуульд багшилхад Танд сарын цалин гуч дөч орчим доллар өгч байхад би үнэхээр гайхаж байсан. Гэтэл өнөөг болтол манай төр ард түмний оюунлаг талыг үгүйсгэж, мөнгө бүхний түлхүүр гэж ойлгогдохоор бодлого бариад байх юм.
Зарим үед манай төрийн удирдлагад “Энэ хүн яг юу хийх гэж гарсан юм бол оо?” гэж бодохоор хүн зөндөө байх юм. “Би ноёны удам” гэдэг шиг мөнгөтэй болохоороо өөрийнхөө удам угсаанд “Би гишүүний удам” гэж цол авах гэж байгаа мэт хүмүүс олон болжээ. Нийгэм, улсын төлөө өдөр шөнөгүй ухаанаа зарах ёстой албыг олны танил болсон, хөрөнгөжсөн, аль эсвэл хөрөнгөжих хүсэлтэй хүмүүс л хаших гээд байдаг болчихжээ. Гэтэл ард түмэн улам бүр өлсөж, ядраад! Ном мэдлэг ярихад зөрүүлж мөнгө, хоол ярьж байдаг! Бид хаашаа явж байна аа, ааваа?
Өнөөдөр ч гэсэн та Их сургуульдаа хичээл зааж байх үед ихэнх оюутнууд мэдлэгийн хүчийг ойлгохгүй, хэдэн жил суугаад диплом авах л бодолтой байгаа даа! Түүх соёлоо мэдэхийн чухлыг тэдэнд ойлгуулахыг багш хичээж байна гэж тэд мэдэж байгаа болов уу?
Ээжээ! Би тандаа маш их хайртай шүү! Бас хязгааргүй их баярлаж явдаг. Хэдийгээр хаяаа уурандаа хатуу үг хэлж байсан ч, сэтгэл дотроо түүндээ байнга гэмшдэг байсан шүү. Ерээд оны эдийн засгийн хямралыг таны тууштай зүтгэл, сэтгэлийн хүчээр гэр бүл маань даван туулсан. Таны тэр гэр бүл, үр хүүхдүүдийнхээ төлөө өөрийгөө умартан, эцсээ хүртэл тэмцдэг тэр сэтгэлийг тань би өвлөж, энэхүү бүх бэрхшээлүүдийг даван туулж байна шүү. Хамгийн агуу, хамгийн сайн ээж гэдэг бол Та шүү! Тан шиг хайраараа өөрийн бүхнээ хамгаалж, халамжилж чаддаг  ээжийн хүү болж төрсөн тул би өнөөдрийг хүртэл улсынхаа далбайг дэлхийн өнцөг булан бүрт мандуулж, гэр бүлийнхээ нэрийг 9 үед дуурсагахаар явна. Хүүгийх нь тухай гарч буй элдэв муу яриа, хов живэнд битгий итгээрэй, та хүүгээ ямар хүн болгож хүмүүжүүлснээ мэдэж байгаа биз дээ. Юу ч хийж чадахгүй хэрнээ хийж буй нэгнийхээ улыг шагайж, амьдардаг хүмүүс өнөөгийн нийгэмд хэтэрхий олон болсон.
Таны шүүгээнд байдаг 1980 оны үед өмсөж байсан эмх цэгцтэй эвхсэн хувцаснуудыг санаж байна. Ялангуяа тэр Их дэлгүүрт 2 цаг оочирлож байж авсан цамцаа хадгалаарай! Бид гурав хойч үедээ тэрхүү цамцны түүхийг ярьж өгөх юм шүү! Өнөөгийн шинэ үеийн залуучууд хүртэл “Аан, ганц цамц авах гэж 2 цаг оочирлоно гэж үү?” хэмээн үл итгэх биз. Ням гаргийн өглөө унтаж байхад гамбанз цохиж байгаа чимээ хааяа санагддаг, зүүдэнд ч ордог. Яг л та гал тогоонд өглөөний хоол бэлдэж байгаа мэт. Тэгээд л ходоод хоржигноно. Та нарыгаа ямар их санаж байна аа… Гэхдээ би гэрээ санаж дусал нулимас ч дусаагаагүй байгаа шүү. Хүү нь тийм сэтгэлийн их хүчтэй хүмүүжиж, өссөн байна гээд боддоо.
Монголынхоо циркчидтэй хамт Өмнөд Африкт гэрийн монгол лавшаа идсэнээс хойш хагас жил болж байна. Сьерра Леон хүрч чадах юм бол монголчууд дээрээ хүнд аяллын алжаалаа тайлж, Монгол хоолоо идэх мөрөөдөл улам нэмэгдэж байна.
Та хоёрыгоо болон ах, дүү, эмээ, хамаатнуудаа маш их санаж байна шүү!
Сайн сууж байгаарай. Баяртай!
Маргааш өглөө цүнхээ баглаад дахиад замд гарна.
Эцэс төгсгөлгүй зам.
Яааая..
Явсаар л…

IMG_6676

АНХНЫ ЗАХИА

2008 оны 04 сарын 18.

№34, Камерун улс, Доуала.

Сайн байцгаана уу? Аав, ээж, ах, эгч, дүү нараа. Энэ захиаг би Камерун улсын нийслэл Яоундэ хотод Нигери улсын виз аваад, замдаа гарахын өмнө бичиж байна. Нигери улсаас яагаад ч юм бага зэрэг эмээж, болгоомжилж байна. Миний хамгийн хэцүү үе болж магад гэж бодоод анхныхаа энэ захиаг бичихээр шийдлээ. Блог дээрээ бас тавья. Манай гэр бүлд нуух зүйл байгаа биш.

“Сайн Сууж Байна уу” номын тэмдэглэл таалагдсан бол LIKE, SHARE дарж миний нөр их хөдөлмөрийг хүндэлж, дэмжээрэй

https://www.facebook.com/pages/%D0%90%D0%BC%D0%B0%D0%B9-%D0%A1%D0%B0%D0%B9%D0%BD-%D0%A1%D1%83%D1%83%D0%B6-%D0%91%D0%B0%D0%B9%D0%BD%D0%B0-%D1%83%D1%83/268749939872467

Дэлгэрэнгүйгээр унших »

20080527-IMG_8165

2010 оны 5 сарын 27-ны өдөр 22:48 цаг

Монгол Бадарчин 1-р аян. 39 дэх төр.

Зааны Ясан Эрэг (Кот Дивуар) улс, Мaн хот хүрэх уулзвар дээр

Нутгийн микро автобус баруун хойд Африкийн харанхуй ширэнгэн ойн дундуурх засмал замаар явсаар нэгэн уулзвар дээр ирж зогслоо.

Гурван тал руу чиглэсэн зам тус бүр дээр гал түлж, тойрон суусан Африкийн Зааны Ясан Эрэг улсын босогчид байна.

Цэргийн эрээн мяраан хувцастай хүн орж ирээд, чанга хоолойгоор -За хүн бүр мөнгөө бэлдээрэй гэх нь тэр.

Автобусыг зогсоосон зэвсэглэсэн хүмүүс жолоочтой ярилцаж эхлэх үед арын суудалд сууж байсан нутгийн залуу надад хандан муухан англи хэлээр:

-За, энд босогчдын пост эхэлж байгаа юм. Үүнээс баруун зүг Либери. Харин автобусаараа цааш явбал босогчдын эзэлж авсан Ман хотын төв дээр очно гэж анхааруулж хэллээ.

-Босогчид оо?

Цагаан арьстай ази залуу иргэний дайнтай улсын босогчдын нутагт, шөнө дунд яаж өөрийгөө аргална даа гэж санаа зовсондоо тэрээр ийнхүү анхааруулсан байх.

Хэрвээ би цааш үргэлжлүүлээд явах юм бол Ман гэж цэрэг цагдаа, хууль дүрэмгүй, хүч зэвсэг, танил тал, мөнгө үйлчилдэг болсон газар шөнө дунд бууна. Харин энд үлдвэл гав ганцаараа алс хол нутгийн зэрлэг араатантай ширэнгэн ойн дунд зэвсэглэсэн босогч залуусын хүрээлэлд орно.

Хууль цаазгүй болсон Африкийн хотод одоо очвол босогчдоос гадна дээрэмчид, хулгайчид, согтуу хөлчүү хүмүүс, бас мансуурагчид бий. Олон бэрхшээлтэй тулгарна. Бас хонох байр олж чадах эсэхийг бүү мэд.

Гурван зам нийлсэн босогчдын энэ уулзварт бууж үлдэх нь дээр байх гэж бодлоо.

Микроны арын хаалгаар бууж байх үед босогчид жолоочтой татвараа тохирлоо. Намайг энд авчирсан тээвэр асуудлаа шийдсэн тул арын улаан гэрэл бүдгэрсээр харанхуйд замхарлаа.

Үнэт зүйл, боодолтой доллар дүүртэл нь чихсэн мэт харагдах том үүргэвчээ үүрээд иргэний дайны улмаас хоёр хуваагдсан Кот Дивуар улсын босогчдын нутагт оддын дор ганцаараа үлдлээ.

Харанхуйд зэвсэг барьсан олон залуус бусдаас өөр царайтай үүргэвчтэй над руу зэрэг зэрэг ширтэж, хоорондоо ямар нэг юм ярилцаж байгаа нь мэдрэгдлээ.

Одоо яана аа?

Энэ явдлаас нэг хоногийн өмнө…

Дэлгэрэнгүйгээр унших »

img_4391.jpg

2008 ОНЫ 2 САРЫН 11

МОНГОЛ БАДАРЧИН 1-Р АЯН. 30 ДАХЬ ТӨР.

БҮГД НАЙРАМДАХ АНГОЛ УЛС. ЛУАНДА ХОТ.

Даваа гаригийн өглөө буудлын өрөөний утас хангинаж байгаа сонсогдлоо

-Байна уу?

-Яагаад алга болчхов оо? Анголын ерөнхийлөгчийн эхнэр тэргүүн хатагтай чамтай уулзах боломжтой байна гэж хариу өгсөн. Чамайг олж чадаагүй болохоор уулзалтаа цуцаллаа. 14:30-аас танай гадаа хамгаалалтын цагдаа нар очино шүү! Бэлдээрэй! гэж Анголд ирээд танилцсан, энэ улсын анхны ерөнхийлөгчийнх нь зээ дүү Жинга хэлээд утсаа тавьлаа.

Би цүнхээ баглаад, их  ядарсан байсан тул түр амрахаар шийдээд хэвттэл таг унтжээ.

Гэнэт сэртэл өрөөнд Жинга хоёр сэтгүүлчийн хамт орж ирсэн байна.

Дэлгэрэнгүйгээр унших »

263713_10150231432244103_620244102_7326573_3703918_n

2011 оны 7 сарын 9

Монгол Бадарчин 1-р аянаасаа ирээд.

Монгол улс, Улаанбаатар хот, Улсын их дэлгүүрийн МАЖЭСТИК номын дэлгүүрт

Улсынхаа наадмаар “Монгол Бадарчин” төслийн хоёр дугаар боть болох “Амьдрал сайхан шүү” номоо гаргах гэж 7 сар гаруй өдөр шөнгүй ажилав. 5 хүний өдөр тутмын ажлын хуваарийг зөв гаргаж, өмнөх номын алдаа оноог нь засаж сайжруулаад, бас дараагийн номынхоо өмнөх бэлтгэлийг хийсээр арай гэж гар дээрээ шинэ номоо авлаа.

Инсомниа буюу нойргүйдэл, ядаргаа, хэсэг хугацааны төөрөгдөлд өдөр бур ажиллаж, дээрээс нь нийгмээс үзүүлж буй дарамтуудыг арай гэж даван туулснаар төлөвлөсөн олон ажлуудын нэгийг дуусгав.

Дэлгэрэнгүйгээр унших »

20080609-IMG_8878-2

2008 оны 6 сарын 29. 05:30

Монгол Бадарчин 1-р аян. 41 дэх төр.

Баруун Хойд Африкийн Сьерра Леон улс, Фритаун нийслэл хот.

Монголын Энхийг Сахиулагчдын “Нарлаг” бааз дээр.

Цүнхээ хагас дутуу баглаж, тэмдэглэлээ дуусгаад цаг гаруй дуг хийе гэж бодтол тэр чигтээ унтчихаж.

Нэгэн байлдагч хаалга тогшоод: -Амай сэрээрэй. Явах болж байна шүү! гэж төрөлх сайхан Монгол хэлээр сануулсан ч

За, одоо босож байна, хувцсаа өмсөж байна гэж хэд хэдэн удаа зүүдэлсээр бараг цаг гаруй унтчихжээ.

-Амай бид бэлэн. Чамайг хүлээж байна! гэж цэргийн хэлээр хэлж байгаа дуулдах үед би өөрийгөө хол замд гарах гэж буйгаа гэнэт санаад яаруу сандруу босов.

Дэлгэрэнгүйгээр унших »

Zasgiin gazryn ordon

2013 оны 12 сарын 13 нд “Монгол Бадарчин” төслийн 4-р ботийг Засгийн Газрын ордны Иргэний танхимд албан ёсоор танилцууллаа. Гэр бүл, найз нөхөд дотны хүмүүсийн хүрээнд арга хэмжээ сайхан болж өнгөрлөө. Арга хэмжээг зохион байгуулах хугацаа тавчуу, яаруу хийсэн тул зарим хүмүүс урилга хүлээн авч хүрэлцэн ирэх боломжгүй байсанд уучлалт хүсье. 

Дэлгэрэнгүйгээр унших »

IMG_8248

Тэс тэс

2013 оны 2 сарын 20

Монгол Бадарчин 3-р аян, 72 даль улс Камбоджийн Кампот хот

Мотоциклын арын суудлаас яаран бууж, зочид буудлынхаа цайны газрын баарны өмнө зогсоод, юу авч уухаа яаран бодлоо.

Лангуун дээрхи олон төрлийн сархадын дундаас аль болох өндөр градустай, сав нь дүүрэн эсвэл задлаагүй тийм ундаа юу байгааг харж байгаад, цагаан өнгийн Бакарди гэх 40 хэмийн сархадтай шилийг сонгов.

Үйлчлэгч залууг дуудаж, тэрхүү сархадаас зуун грамм захилаа.

Нэг дор ингэж уух гэж байгаа юм байх даа гэсэн гайхсан харцтай камбож залуугийн нүдэн дээр шууд гударч орхиод, дээш өрөө рүүгээ яаран алхав.

Дэлгэрэнгүйгээр унших »

rednecks (17)

2014 оны 10 сарын 4

Монгол бадарчин 4-р аян. 76.5 дахь төр

АНУ-ын Итака хот

“Монгол Бадарчин” дөрөв дүгээр аяндаа, Хойд болон Төв Америкийг бололцоогоороо судалж, санхүү хүрэх юм бол Өмнөд Америкаар дайраад буцах төлөвлөгөөтэй гарав. Канад улсаас эхэлж, улмаар урд зүг явна гэж бодсон ч тийм ч амар бүтдэггүй визэд нь зарцуулах цаг хугацаа, зардал хэтэрхий үнэтэй тусаад байсан тул АНУ-ын Нью Йорк хотоос гараад Итака хотоор дайрч, Чикагод дүүтэйгээ уулзаад, тэгээд өмнө зүг хөдлөхөөр төлөвлөв. Канадыг хамгийн сүүлд нь…

Өглөө гар утас дуудаж байгаа мэт санагдлаа. Байнга утсаа сольдог болохоор шинэ утасныхаа дууг таньсангүй. Арай гэж босон утсаа автал – Золоо! Яасан бэ?  Чамайг хүлээгээд байна шүү дээ! Байгаа газар чинь яваад очьё… гэж Монголоор яаруулж байгаа сонсогдлоо.

Би хаа байна аа? гэдэг нөгөө асуултаа өөрөөсөө дахин асуув.

Дэлгэрэнгүйгээр унших »

DSCN0905

2005 оны 11 сарын 4

Монгол Бадарчин 1-р аян.

Монголоосоо холын аян замд гардаг өдөр.

Үдэлтийн үдэшлэгтээ оролцоод, үүрээр гэртээ орж ирэв.

Гэрийнхэн шөнөжин алга болсонд гайхаж, ээж: -Их аяллын өмнөх шөнөө гэртээ хонохгүй яасан юм бэ! гэж лекцээ уншлаа.

Цайгаа уугаад, аян замдаа гарахад бэлэн болов.

Манайх уламжлалт соёлоо дагадаг гэр бүл. Хүү ганцаараа холын аянд явах, эсвэл шалгалт өгөх зэрэг амьдралын чухал мөчүүдэд өгзөг дээр нь гурван удаа суран бүсний амт үзүүлдэг дом үйлддэг юм. Эрэгтэй хүүхдэд суран бүсний амт амсуулснаар хэм хэмжээг нь мэдрүүлж, “Хүн ахтай дээл захтай” гэсэн сургаалийг санаж явахын бэлгэддэг. Аав инээмсэглээд бүсээрээ гурван удаа зөөлөн шавхуурдаж домнов. Мэдээж надад хайртай юм чинь өвтгөөгүй, гэхдээ удаан хугацаагаар алс хол явж байхдаа -Би аавтай хүн шүү! гэж бодож, юу захисныг нь санаж байхад энэ дом маш хэрэгтэй.

Аав шашны номоо нээгээд аль зүг мөр гаргах, юу юу анхаарах гээд бүгдийг тодруулж, арцаа уугиулан гурван удаа тойрууллаа. Социализмын үеийн шашингүйн үзлээр хүмүүжсэн, хувьсгалт намын түүхийн багш хүн гэхэд шашны ёс заншлыг ямагт хүндэтгэн дагана.

Дэлгэрэнгүйгээр унших »

IMG_4383
2008 оны 11 сарын 17
Монгол Бадарчин 1-р аян. 49 дахь төр.
Испанийн Вант улсын нийслэл Мадрид хот.

Африк тивийг эргийн дагуу тойрсоор, Баруун урд Европын Испанийн газар нутагт ирээд 12 хонолоо.
Европын Холбооны Улсуудын Шингэний визийг хоёр сар хагасын өмнө, Баруун хойд Африкийн Мавритани улсад байхдаа авсан. Тэр цагаас хойш Испанийн Канарын арлууд болон Мароккогийн вант улсыг туулж, Испани улсад ирсэн болохоор, хүчинтэй хугацаа нь 11 хоногийн дараа дуусна.
Өглөө эрт, Мадрид хотын төвд амьдардаг гадаад найзынхаасаа хотын газрын зургийг нь авч гараад, Испани улсын Гадаад иргэд хариуцсан газар “Имигрейшн” очиж, виз дуусахаас өмнө сунгуулахаар шийдлээ.

Дэлгэрэнгүйгээр унших »

Хавай
2017 оны 3 сарын 25
Монгол Бадарчин 5-р аян. 86.6 дахь төр.
АНУ-ын Хавайн арлууд, Хонолулу хотын Вайкики наран шарлагын газар
Дэлхийн аялал жуулчлалын гол цэгүүдийн нэг, Номхон далайн голд оршдог, АНУ-ын Хавайн арлуудын Хонолулу нийслэлийн, аялал жуулчлалын Вайкики далайн эргийн, арын гудамжны залуу аялагчдын “Хостель” гэх буудлын гурван ортой өрөөнд түр буусан байв.
Аялагчид өрөөний биш, орныхоо л мөнгийг төлдөг учир Хостелийн үнэ хямд байдаг, Дэлхийн өнцөг булан бүрээс ирсэн аялагчид цуглан, мэдээлэл солилцдог олон улсын залуучуудын соёлын төв гэж ойлгож болно.
Нэгэн орой Хостелийн өмнөх талбайд чанга яригч, микрофон, жижиг тайз бэлдэж байгаа харагдав. Орой тоглолттой гэсэн зар байршуулжээ.

Дэлгэрэнгүйгээр унших »

73. Laos. Vientiane (34)

Бат овогт Цэен-Норовын Жамбалсүрэн, Амайгийн аав.

20013 оны 4 сарын 8.

Бүгд Найрамдах Ардчилсан Лаос улсын нийслэл Вентьян.

Урьд цагийн уламжлалт сайхан харилцаатай Лаос орон биднийг найрсаг угтлаа.

Гадаадын олон сая хүн жилд хүлээн авдагтай холбоотой байх хил, гаалийнхан хариуцлагатай хирнээ ямар ч саадгүй, шалгалт онгичилт гэж ер байхгүй, бараг л Хөвсгөлийн нисэх дээр бид бууж буй мэт л санагдлаа.

Төв нисэх гэхэд даруухан юм.

Монголын Элчин сайдын яамныхан биднийг тосч, зочид буудалд хүргэж өглөө.

Дэлгэрэнгүйгээр унших »

хашхирмаар
2021 оны 2 сарын 4
Ардчилсан хөрөнгөтний Монгол Улс
Хөдөө, Монгол гэртээ.
Сүүлийн үед олон нийтийн мэдээллээр гараад байгаа хээл хахуульд автсан, үндэслэлгүй хөрөнгөжсөн политикуудын хэргүүдийг хараад, хөрөнгөтний(капитализм) нийгмийн шударга бус амьдралыг жигшиж, уурандаа ХАШХИРМААР санагдаж байна. (Улс, Төр-ч гэж буруу орчуулсан, хөрөнгөтний тогтолцооны Политик гэх үгний үндэс нь “полиси” буюу бодлого)
Ах эгч нар яаж ийм аймаар байж чадна вэ?
Манай үеийнхний хүүхэд, залуу нас тэр чигээрээ дээд үеийнхний бүтээсэн шударга бус нийгэмд өнгөрлөө.
Хэнд, юунд итгэхээ ч мартлаа.

Дэлгэрэнгүйгээр унших »

IMG_8210

2008 оны 5 сарын 28

Монгол Бадарчин 1-р аян. 40 дахь төр.

Бүгд Найрамдах Либери улсын Логуату хилийн гарам

Иргэний дайнтай Кот Девуа улсын аюултай бүсийг айдас түгшүүртэй ч хохиролгүй давж, пулемёт бууны хошуу өөдөөс онилсон 40 дахь улс Либерийн хил дээр хүрлээ.

Тус улсын хилийн цэргийн албаныхан НҮБ-ийн энхийг сахиулагчдын хамт намайг тосч, бичиг баримт шалгаад, цүнх нэгжих болов.

-Миний паспорт дээр “Албаны” гэж бичсэн байгааг харж байна уу? гэж ногоон паспортоо үзүүлээд англиар хэлсэн ч нэмэр болсонгүй.

Дайны дараах онцгой байдалтай үеийн улсад албаны хүмүүс ингэх нь зөв.

Дэлгэрэнгүйгээр унших »

IMG_8592

2008 оны 6 сарын 10

Монгол Бадарчин 1-р аян. 55 дахь төр.

Сьерра Леон Улсын нийслэл Фрийтаун хот.

Мами Ёоки нисдэг тэрэгний буудал.

Баруун хойд Африкийн Либери улсад алба хашиж байгаа энхийг сахиулагч Энхцог, Чинзориг хоёр офицерийн тусламжтайгаар Монрови хотоос НҮБ-ын нисдэг тэргээр дараагийн улс Сьерра Леон явахаар цүнхээ баглаж, манай хоёроор нисэх буудал хүргүүлэв.

Дэлгэрэнгүйгээр унших »

DSCN9619
2008 оны 1 сарын 24
Монгол Бадарчин 1-р аян. 11 дахь төр.
Бүгд Найрамдах Хеленик улс буюу Грекийн Тессалоник хот.

Гэрээсээ гараад гурван сар хагас зогсолтгүй даяанчилж явсаар арав гаруй сая хүн амтай, ардчилсан хөрөнгөтний засаглалтай, эртний соёлт Грек улсын зүүн хойд бүс, Тесалоник гэх хотод ирээд байлаа.
Хотын төвийн нөхцөл байдал, тус хотын иргэдийн амжиргаа, жуулчдын тоо, хоолны үнэ гээд Дэлхий судлалаа үргэлжлүүлэн явсаар нэг мэдсэн чинь хотын гудмаас гараад Адриатын тэнгэсийн эрэг дээр ирсэн байв.
Их Хаадын цэргүүд Адриатын тэнгист морьдоо усласан гэдэг. Ус нь давстай шорвог юм. Байнга аян замд, хүнд ачаатай хөлөрч явсан болохоор давсны хэрэгцээг нь нөхөж байсан юм болов уу?

Дэлгэрэнгүйгээр унших »

60940660_10156300498088202_1995683474941411328_o
2019 оны 11 сар
Ардчилсан хөрөнгөтний Монгол Улс. Улаанбаатар нийслэл.

Дэлхий ертөнцөөр аялж явсан зүүдэн дунд гар утасны сэрүүлэг өглөөний долоон цаг болсныг мэдэгдэв.
Сэрлээ…
Хэрвээ би ажилтай байсан бол таслаад, хайртай хүнээ тэвэрч, үргэлжлүүлэн унтах л байлаа.
Даан ч тийм СОНГОЛТ надад алга.
Дараагийн 36 цаг амьд явах боломж авахын тулд дулаан хөнжлөө орхин босохоос өөр арга байхгүй.
-Би хаана байна аа? гэж өглөө бүр өөрөөсөө асуудгаа болиод хоёр жил гаруй болов.
Өдөр бүр шахуу өөр тив, өөр улс, өөр хот, өөр өөр газрын хүмүүсийн дунд сэрдэг байсан, арван нэгэн жилийн даяанчийн амьдрал эрүүл мэндийн шалтгаанаас болж зогсжээ.

Дэлгэрэнгүйгээр унших »

IMG_0279 (Large)

2008 оны 7 сарын 20

Монгол Бадарчин 1-р аян. 44 дахь төр.

Бүгд Найрамдах Мали улс. Бандиагара хавцалд

Хөө хөө хөө хөө !

Аугаа Африк тивийн

Үзэсгэлэнт Догоны нутаг

Сайн байна уу?

Би Бат овогт Жамбалсүрэнгийн хүү Золбаяр байна

Өнө эртний Хүн угсааны Их Эзэн Хааны Монгол Үндэстний удам танд бараалхаж байна

Таны гоо үзэсгэлэнг үнэхээр биширч байна.

Намайг хүлээн авсанд баярлалааааааа!

Дэлгэрэнгүйгээр унших »

Under the protection of United Nations peacekeepers part 1.
Entering the restricted zone.
Ivory Coast on the way to Man City.
The local microbus was driving through the dark jungle of west Africa on a paved road and stopped at a junction . The Ivory Coast rebels were sitting and had fires at the corners of the junction.  A man in fatigues gets on the bus and shouts” everybody get your money ready”. When the Rebels were talking to the driver ,a local young man who was sitting next to me in the back of the bus told me in poor English “ok,from here the rebel-held territories, if you go to the west you’ll reach the Liberian border, if you continue on this bus to the north you  will reach the rebel-held Man City, he said with warning.
“Rebels?” I said.
He was probably worried at how this light skinned Asian would survive in the rebel-held territories. if I continue on my road I will reach Man City in the middle of the night where there’s no police military or law ,where violence money and guns rule. If I leave the bus and stay here at the junction I will be with the local armed Rebels alone surrounded by The Wild jungle. If I reach the  City now I will face a lot of problems not only the rebels but drug addicts , alcoholics and  thieves, and I’m unsure if I’ll be able to find a place to sleep. I decided get off the bus and stay at this 3 road junction. While the Rebels were dealing with the driver I got out the back door . The red light of the transport that Brought me Here slowly disappeared into the Dark. With a bag that looks like it’s full of valuables I’m standing surrounded by Rebels under the stars alone. I feel how the armed Rebels are looking at me and speaking something about the strange outsider  Guy.
“what do I do now?”I think.
A day before…..
2008 26th of may.
The longest nomadic badarchin journey not only in Mongol Undesten history (800yrs)but Hun history (2200yrs) continued.
After 2 year road to see things and open the eyes I reached the 39th country and 23rd in Africa ,Abidjan the capital of Ivory Coast.
The new capital of the Ivory Coast is located on the south shore of NW African continent.
When I see the capital I feel it’s cultural and material richness compared to the other cities of Africa.
many of the other African countries are strongly influenced by it’s music.
From the local bus station I decide to go to Yamoussoukro City even though it’s away from my road to Liberia because I wanted to see the Christian
cathedral that was built for 800 million dollars that was located in the middle of the African continent.
I heard of a huge construction in the middle of the Jungle, similar to the Vatican Basilica, is there.
For me its very important to document and take a picture to show to the Mongols.
Because of a civil war the country is divided into two, in the North the Rebels who oppose the government have declared War.
I bargained and found the cheapest bus in the chaos of the terminal. because I’ve traveled in many countries and the bags are often unsafe I submerged my bag deep in the baggage compartment. other people put their bags on after mine which gave me a sense of security. Many people were surprised at the backpacker going north. II remember the same situation in Israel when I was going towards the north to the war zone.
I see the  economic  influence of China on the African continent, mining development and road construction. Africans think it’s better to deal with China than their previous colonial rulers. When I see them important things they can take make themselves  I think of my own country’s development
This country was in Civil War and signed peace Treaty, but the wound is open. I see the situation is not good by the people stress and anger.
When I arrive at Yamoussoukro City and left the bus I see the Dome of the cathedral Rises above the African jungle. Around me I see a poor town in disarray.
when I ask the locals how to get to the cathedral they stopped a taxi and spoke in French with the driver about the price and said “get in “.
the person I thought was helping me i saw take money from the driver.
because I am an experienced traveler I asked the driver the real price and found out I was overcharged.
They thought I didn’t understand French I said” I’m not taking the taxi” and got out of the cab.
How do I put my heavy bag on and walk towards the church on foot and surveyed the area.
In this part of Africa when locals call you they put their hand palm facing down and motion with the fingers as if calling a dog and whistle. For us mongols that is offensive. Especially when you’re far away you’re going the other direction. Most of the time I ignore but when I do come they don’t say anything important.
I plan to reach the church and take a picture making documentation for my book”One Day On Earth” to share with mongols and after take the bus and continue the road, if not I will have to find a place to stay here for the night. I left the center of town and walked towards the church. The Roman architecture looks very strange in the African jungle. I feel like it’s a Hollywood movie where I found a European city Civilization in the middle of the Jungle. I thought after walking a while I saw a United Nations peacekeeping missions military base. On the perimeter I see lookout Towers with blue helmeted machine gun armed soldiers on Every Corner. when I walked next to the barbed wire fence 2 soldiers with south Asian faces asked in poor English” how are you doing”.
I say “I am fine”
They ask “where are you from”
“Mongolia” I respond
“Really come inside the fence”
I say “can I”
they respond” no worries come in”
The gate opens and UN armed peacekeeper receives me. Two uniformed officers that were sitting on the couch next to the building stood up greeted and introduce themselves.
“My name is Mohiuddin” he said first, the second said “my name is lieutenant Colonel Moinuddin”.
We are in charge of the Bangladesh peacekeeping Battalion in this province.
“On this base are high ranking UN officers stationed here”
I’ve seen many UN peacekeeping bases in the countries I have passed but I’ve never been inside.
UN peacekeeping bases in war torn countries are fortified and very difficult to gain access to. Almost impossible.
Keep in mind when you visit countries in  war or   local conflicts to  know where there’s a central United Nations office or find out the location of the Russian US  or Chinese embassies on the map. Know your Direction by the sun east and west or by The Stars to find these locations in case of danger.
Don’t forget that we are noodlechin people (nomads).
Machine guns on Every Corner military equipment covered by camouflage and the stair of the soldiers without rest ready to Fire at any  moment.
Base in the middle of the Civil War.
“In 2007 we were in Mongolia on military training “
Said the Lieutenant Colonel.
Now I understand why they were so warm with me.
While we were talking they called the other soldiers and ordered them to feed me and give me food for the road.
“I really liked Mongolia . Nature was beautiful, in other countries I’ve visited it was the nicest one if I had a chance I would go again. We did military training at Tavan Bogd. Your guys were well prepared and trained I have many pictures. They’re always running and together and in pairs. I didn’t understand  why”.
while we were having a conversation they said
” it is time for us to pray “
and went to the prayer room.
My guess was right when I saw first the Bangladesh flag with the Red Sun and green background that it was an Islamic country .
most of the countries where Islam is the official religion the flags are green or have a crescent moon.
After the two officers left other officers came and had lots of questions when they found out I was a mongol going around the world and this was my 14th country they were surprised.
The two high-ranking officers after praying Returned with gift , a United Nations peacekeeping shirt with the UN logo BANBAT , BANGLADESH BATTALION FOUR. They also brought bread biscuits and fruit.
“Eat this on the road “they said.
On my Badarchin journey it’s very rare to have good food.
at that time I didn’t know that the UN shirt would help me to survive in rebel held territory.
Lieutenant colonel said
“can you have dinner with us?”
“I don’t know I came  to see the Christian cathedral after i will continue the road or maybe we’ll find a place to put my tent around here.”
Because this is the UN mission base it’s not allowed for outsiders to stay but you can put your tent outside next to the fence under the watch of the Soldiers” he said.
“Thank you” I replied
“You can watch TV in our meeting room or use internet if you need.
Can you give a speech to our high ranking officers about the countries that you visited? I want to share something new with our guys.”
I said yeah of course
Because the main goal of the Badarchin journey is to share what I see .I asked them to prepare what I need for the speech.
In the room with the projector and internet I opened my www.amai.mn website and shared interesting stories.
Because there were another two officers who served in Mongolia I showed Mongolian nature Ulaanbaatar city and other interesting pictures.
In the meeting room foreign peacekeepers heard 30 minute lecture of my journey.
At the end of the lecture I said
“life doesn’t stand on money or material people have to have a pure soul and everything goes well.”
They could imagine how this lonely journey could be hard dangerous especially in war-torn countries like this.
other offices shared their dreams that they would like to go around the world but they didn’t have a chance yet.
While you’re having conversation the food was ready they invited me to the seat of honor with respect.
For me who has been eating on the street the south Asian food that was prepared in the clean kitchen was unforgettable.
I wish we mongols will never lose the culture of hospitality to host the stranger and give him good impression of our nomad civilization.
I hope that all people who visit beautiful Mongolia will remember the hospitality and pass this experience to there future generations .
Observing the Bangladesh soldiers I see the highest respect they have for the upper ranks ,immediately follow orders. the soldiers who are serving me food make me feel like an honored guest.
In the next country are Mongolian peacekeepers I wonder how they will host host me.
After the meal we continued our discussion about my journey. There were many topics we discussed Mongolian culture Chingis Khan etc.
After Hours pass it was late and I thought I need to have rest. I didn’t know that the high level officers discussed hosting me in their guest quarters. I was thinking about putting my tent outside on the perimeter when one of the soldiers led me to a nice room guest room. even though the UN rules forbids allowing guests to stay within the perimeter human hospitality showed that it had no Limits.  Soldiers prepared food fruits and water on the table and showed me where the shower was and told me if I needed something to call them.
This is a UN military installation in the civil war area Cote d’Ivoire.
translation will be continued…
http://www.amai.mn/archives/1561
Амай “Тайвшир” хэвлэл

20080527-IMG_8165

27th of May 2008

Mongol Badarchin 1st mission. 39th country.

Ivory Coast. On the way to Man City.


The local microbus was driving through the dark jungle of West Africa on a paved road and stopped at a junction .

The armed rebels were sitting and had fires at the all corners of the junction.

A man in fatigues gets on the bus and shouts “Everybody get your money ready”.

When the Rebels were talking to the driver ,a local young man who was sitting next to me in the back of the bus told me in poor english “Ok, from here the rebel-held territories, if you go to the west you’ll reach the Liberian border, if you continue on this bus to the north you  will reach the rebel-held Man city, he said with warning.

“Rebels?” I said.

Дэлгэрэнгүйгээр унших »